Sembolizm

Reklamlar

Sembolizm Akımın Ortaya Çıkışı Doğuşu

19. yüzyıl sonlarına doğru Fransa’da ortaya çıkmış olan bu akım, sıkı kalıp ve kaidelere bağlı şekilde verilen şiirlere tepki içermektedir. Bireyin varlık ve tabiat karşısındaki duygulanmaları, algılamaları üstü kapalı bir tavırla şiirde ele alınmaya başlanmıştır. Bu noktada da devreye semboller girmiştir, insanın iç dünyasını ele almayı amaçlayan bu akımın, parnasizm ile gelen ve realist/natüralist anlayışın şiirde uygulanması neticesinde, çevre tasvirlerinin öne geçtiği, insani gerçekliğin ihmal edildiği anlayışa tepki olarak ortaya çıktığını söylemek mümkündür.

Sembolizm Akımın Genel Özellikleri

  • Varlık karşısında bireyin konumunun sorgulanmaya başlandığı, bilimsel faaliyetlerin determinist ve pozitivist tavrı ortaya çıkarttığı bir zamanda bireyin İQ dünyasına ait hususiyetlerin şiirin imkânları dâhilinde, sembolik ifadelerin örüntüsünde ele alınmaya başlandığı bir dönemdir.
  • Üstü kapalı anlatımın ve şiiriyetin ön plana çıktığı bu akım ile şiirdeki müzikal değer de önem kazanmıştır.
  • Herhangi bir mesaj vermeyi amaçlamayan bu şiir anlayışında şiir, üst seviyede bir sezinleme ve algılama faaliyetine vücut vererek duyumsamayı şiirin ana yapısı hâline getirir.
  • Şiir anlamsız değil, anlamı kapalıdır. Şairin aktarmak istediği duygu hâli kendine özgüdür ve böylece her okuyucuya göre değişebilecek farklı algı boyutlarına zemin hazırlayan, müzikal değeri yüksek şiirler ortaya çıkmaya başlar.
  • Anlam bakımından flu olan bu şiirlerde telkin unsuru ise kuvvetle hissedilmektedir.
  • Şiirin atmosferi ise; yarı aydınlık vakitler, akşamüstleri, gece… gibi duygulanmaya, hüzne yani lirizm anlayışına, elverişli zamanlardır. Seçilen mekânlarda da aynı özellik hissedilir.
  • Şiirin şekil özellikleri hakkındaki düşünceleri ise, klasik anlayıştan gelen sis-tematik yapı özelliklerini benimsemezler.
  • Şekil özellikleri anlamında sanatkâr özgürdür. Böylece alışılan mısra yapısı kırılmıştır. Şair artık daha serbesttir. Şiirdeki şekil yapısını kendi arzusuna göre şekillendirebilecektir. Bu anlamda, serbest nazma giden sürecin de kapıları açılmış olur.

Sembolizm akımından etkilenerek eser veren sanatçılarlardan bazıları Stephane Mallarme, Edgar Aljan Poe, Charles Baudelaire, Paul Valery, Arthur Rifnbaut; Cenap Şehabettln, Alfmet Haşim…

Sembolizm Akımı Hakkında Kısaca Özet Bilgi

Sembolizm, XIX. yüzyılın ikinci yarısında Fransa’da parnasizme tepki olarak ortaya çıkmış bir şiir akımıdır. Sanat için sanat anlayışıyla şiir yazan sembolist şairler, şiirde müzikaliteye ve anlam kapalılığına önem vermiş; dış dünyanın insan üzerindeki etkisini semboller aracılığıyla anlatmıştır. Lirizmin ve hayalin yoğun olduğu sembolist şiirde duygular ön plandadır, doğa betimlemeleri özneldir.
Fransız edebiyatından Baudelaire (Bodler), Mallarmé (Malarme), Valéry (Valeri) ve Amerikan edebiyatından Edgar Allan Poe (Edgır Elın Po) sembolizmin dünya edebiyatındaki önde gelen temsilcilerindendir. Türk edebiyatında başta Cenap Şahabettin, Ahmet Haşim, Cahit Sıtkı Tarancı, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Ahmet Muhip Dıranas olmak üzere pek çok şairde bu akımın etkisi görülür.

Sembolizm Akımı Hakkında Geniş Bilgi

Şiirdeki gerçekçiliğe (parnasizm) tepki olarak 1880’li yıllarda Fransa’da doğmuştur. 1885 ve 1902 yılları arasında da en verimli dönemini yaşamıştır.
Deneysel bilimlerin gelişmesi, doğayı ve insanı maddesel, somut gerçekçiliğiyle kavrama düşüncesi sanatta “gerçekçiliği” doğurmuştu. Gelinen bu aşa­manın toplumsal ve sanatsal boyutu, insanı mutlu etmeye yetmedi. Tersine, bunalıma sürekledi. Sanatta da “idealist felsefe”ye dayalı bir arayış başladı. Bu arayışın sembolizme yönelik İlk durağı Dekadizm ( çöküşçülük ) oldu. önderliğini Fransız ozan, Jules Laforque yaptı. Hareket, toplumsal ve sanatsal alanda başkaldırıyı, yerleşik beğenileri değiştirmeyi, karamsarlığa, hayal ve duyarlığa yer vermeyi amaçlar. Bu anlayışa sahip sanatçılar, sonradan sembolizm (simgecilik) akımı için de yer aldılar.
Alman filozofu Schopenhaur’ın dünyayı “hayali ve gizemli olgular’* oiarak gören idealist felsefesi sembolizmin düşünsel kaynağını oluşturmuştur.

Reklamlar

Sembolizmin Özellikleri:

1. Sembolizm, şiire duygu ve hayali getirmesi yönüyle romantizmle benzerlik taşır. Diğer benzer yan her iki akımın da öznel oluşudur. Bu benzerlik­lere karşın sembolistler, kendilerinden önceki tüm şiir anlayışlarına karşı çıkmışlardır.
2. Sembolistler, dış dünyanın görüntülerini so­mut nesnel gerçeklikleriyle değil de; bu görüntülerin sezgilerinden, izlenimlerinden yansıyan niteliklerini şiire aktardılar. Duyguların, dış dünyayı ancak oldu­ğu gibi değil, onu değiştirerek ulaştırabileceğini düşündüler.
3. Sembolist ozanların doğa görüntülerini yarı aydınlık ortamlar oluşturur: sararmış yapraklar, akşamın alacakaranlığı, durgun göller, kızıl gün batımı, ayışıklı geceler.,,Bu görüntülerde net değil, neredeyse, tül bir perdenin ardından yansıyan biçimiyledir.
4. Sembolistler, sembol ve mecazlarla dolu ka­palı bir anlatımı seçtiler. Herkesçe farklı algılanabi­lecek yorumlanabilecek şiiri hedeflediler.
5. Sembolizmin şiir anlayışı: sözcüklerle yapılmış bir beste olarak gördüklerinden, şiirde müzikselliğe önem verdiler. Ölçü, uyak biçimsel özellikleri ikinci planda düşün­düler. Şiirdeki müziği özle biçim arasında bir uyum öğesi olarak gördüler.
6. Sembolistler “sanat için sanat” görüşüne bağlı kalarak toplumsal, siyasal sorunlara uzak durdular.
7. Sembolizmin ilkelerini, kuramını. Stephen Mallarme oluşturmuş, bildirgeyi ise Jean Moreas yayımlamıştır. Sembolizmin öncüsü ise. bu akımın ortaya çıkışından önce ürünler veren Charles Boudelaire’dir.
8. Sembolizm şiir akımlarından biridir.

Sembolizmin Önemli Temsilcileri:

Charles Baudelaire – şiir
Stephane Mallerme – şiir
Paul Verlaine – şiir
Arthur Rimbaud – şiir
Paul Valery – şiir
Maunce Maeterlinck – tiyatro

Sembolizmin Türk Edebiyatındaki Temsilcileri:

Cenap Şehabettin – şiir
Ahmet Haşim – şiir

Önemli Not:

Ahmet Hamdı Tanpınar, Ahmet Muhip Dranas, Cahit Sıtkı Tarancı.. gibi şairlerde de yer yer sembolist akımdan etkilenmeler görülür. Bu akımın ortaya çıkışından önce, Divan şiirinde Şeyh Galip (1757-1799) in yazdığı kimi şiirlerin simgeciliğe uygun düştüğü söylenebilir.

Sembolist Şiir Örnekleri

İÇE KAPANIŞ

Derdim, yeter, sakin ol, dinlen biraz artık; Akşam olsa diyordun, işte oldu akşam; Siyah örtülere sardı şehri karanlık; Kimine huzur iner gökten, kimine gam.
Bırak, şehrin iğrenç kalabalığı gitsin, Yesin kamçısını hazzın sefil cümbüşte. Toplasın acı meyvesini nedametin, Sen gel, derdim, ver elini bana, gel şöyle.
Bak göğün balkonlarından, geçmişler seneler Eski zaman esvaplarıyle eğilmişler Hüzün yükseliyor, güler yüzle, sulardan
Seyret bir kemerde yorgun ölen güneşi Ve uzun bir kefen gibi doğuyu saran Geceyi dinle, yürüyen tatlı geceyi.

C. Baudelaire, (Çev. Sabahattin Eyüboğlu)

GÖK ÖYLE MAVİ

Gök öyle mavi, öyle durgun,
Damlar üzerinde! Yeşil bir dal sallanadursun,
Damlar özerinde.
Ürpertip gökyüzünü birden,
Bir çan tın tın eder Bir kuştur şu ağaçta öten
Türküsünü söyler
İşte hayat! Aç gözünü gör,
Bak ne kadar sade. Her günkü sakin gürültüdür
Şehirden gelmekte.
Ey sen ki durmadan ağlarsın,
Döversin dizini, Gel söyle bakalım ne yaptın, N”ettin gençliğini?
Paul Verlaine, (Çev. Cahit Sıtkı Tarancı)

SembolizmSanat Akımında Şiir Anlayışı

Musiki, her şeyden önce musiki; Onun için tekli mısradan şaşma. Kıvrak olur, erir havada sanki; Ağır aksak söyleyişe yanaşma.
Güzel sözler tül ardında görünsün Gün ışığı titremeli şiirinde, Ak yıldızlar maviliğe burunsun Ilgıt ılgıt sonbahar göklerinde
Tut belâgati boğazından sustur, El değmişken bir zahmete daha gir Kafiyenin ağzına da bir gem vur Bırakırsan neler yapmaz kim bilir?
Hep musiki biraz daha musiki Havalanan bir şey olmalı mısra Deli bir gönülden kalkıp gitmeli Başka göklere, başka sevdalara
Paul Verlaine, (Çev. S. Eyüboğlu – Melih Cevdet Anday)

Diğer Akımlar:

« »

Alt Kategoriler:

Bir Yorum

Siz de Fikrinizi Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica