Etiket: Yazım Bilgisi ve İmla Kuralları

Ünlü Daralması

Ünlü Daralması Nedir Örnekler Şimdiki zaman eki olan -yor eki kendinden önce gelen “a, e” geniş ünlülerini daraltarak “ı, i, u, ü” ye dönüştürür. Bu ses olayına "ünlü daralması" denir. Örnekler: Sızla – yor > Sızlıyor (Eylemin sonunda bulunan “a” geniş ünlüsü “ı” dar ünlüsüne dönüşmüştür.) Gizle – yor- um > Gizliyorum Yazma-yor > yazmıyor Özle-yor > özlüyor Kapla – yor > Kaplıyor De– yor > Diyor Ye – yor – uz > Yiyoruz Oyna – yor – lar > Oynuyorlar Dinle – yor – uz > Dinliyoruz Anla – yor – muş > Anlıyormuşuz Planla –yor > Planlıyorduk Bekle – yor – um ......

Türkçede Ünlülerin ve Ünsüzlerin Ses Özellikleri

Türkçe Kelimelerdeki Seslerin Bazı Özellikleri Kelimeler, hayatları boyunca, ses bakımından hep aynı kalmazlar; önce, konuşma dilinde bazı seslerin değiştikleri, sonra da bunun yazı diline geçilme ilkeleri görülür. Bu değişme genel olarak, bir sesin, yerini kendi başka bir sese bırakmasıyla olur. Lehçeleri ve ağızlan farklılaşması bundandır. Ses bilgisi ile ilgili temel Kavramlar: Ses nedir: Akciğerden gelen havanın ses yolundan çıkarken boğazımızda oluşturduğu tit­reşimlere “ses” denir. Harf nedir: Seslerin birtakım işaretlerle yazıya geçirilmesine “harf” denir. Latin kökenli Türk alfabesinde 29 harf vardır. Buna karşılık olarak dilimizde ......

Türkçede Ses Değişmeleri

başlıca ses değişmeleri şunlardır: 1 - e  > değişmesi: Fazla değildir. Bu değişim ilk hecede görülür; eyü >evi > iyi, geymek >giymek, eşitmek > işitmek gibi. 2- i > e değişmesi; Bu değişme oldukça fazladır. Bu değişme ilk hecede görülür; ilçi > elçi, irmek > ermek, gice > gece, virmek > vermek, yjr >yer gibi. 3- ı > i değişimi: Azdır; daki > takı > dahi, kanı > hani...gibi. 4- u > i ve "ı" değişimi; çok azdır, uşdu > işte, uçun > için, uşbu ......

Ses Değişimleri

a)Yer Değiştirme (Göçüşme/Metatez) Konuşma dilinde söyleyiş zorluklarını gidermek maksadıyla kelime içindeki ünsüzlerin yer değiştirmesidir. Bu durum yazıya yansıtılmamalıdır. Örnekler: avrat > arvat ekşi > eşki kirpik > kiprik köprü > körpü lanet > nalet memleket > melmeket toprak >toprak b) Aykırılaşma (Benzeşmezlik) Bir kelimede yan yana bulunan aynı cins iki sesten birinin farklılaşması durumuna “aykırılaşma” denir. Burada ünsüz benzeşmesinin tam tersi bir durum söz konusudur. Örnekler: attar > aktar muşamma > muşamba c) Dudaksıllaşma Yuvarlak ünlülerin bazı ünsüzleri dudak ünsüzüne dönüştürmesi durumudur. Örnekler: donuz > domuz döğ- > döv- kılaguz > kılavuz köynek > gönlek ......

Ses Olaylarının Nedenleri

Ses Olaylarının Sebepleri Nelerdir? Türkçede meydana gelen ses olaylarının birtakım sebepleri vardır. Bu sebepler aşağıda sıralanmıştır: a) Dilin Ses Özellikleri Başka dillerden dilimize giren kelimelerde meydana gelen değişiklikler, Türkçenin ses özelliklerinin zorlayıcılığının sonucudur. Örneğin, Arapça “kalb” kelimesi Türkçede sonda yumuşak ünsüz bulunamayacağı için “kalp” şeklinde geçmiştir. b) Başka Seslerin Etkisi “Yaşıl” kelimesinin “yeşil”e dönüşmesi de “y* ve sesinin inceltici etkisinden dolayıdır. Türkçede bazı sesler yanlarında bulunan sesleri etkileyerek onları değiştirirler veya kendine benzetirler. Mesela, “anbar” kelimesindeki “b” sesi, yanında bulunan “n” sesini kendisi gibi bir dudak ......

Ünlü Düşmesi (Hece Düşmesi)

Ünlü Düşmesi (Hece Düşmesi) Kelime ek aldığında veya başka bir kelimeyle birleştiğinde birbirine benzeyen hecelerden birinin söylenmeme durumuna hece düşmesi denir. Örnekler: cuma ertesi > cumartesi kahve altı > kahvaltı pek iyi > peki sütlü aş > sütlaç Kelimede yer alan ünlünün söylenmemesi şeklinde meydana gelen ses olayıdır. Örnekler: alın-ı > alnı burun-um > burnum göğüs-ü > göğsü Omuz > um omzum oğul-unuz > oğlunuz Kahır - ından > kahrından seyir - i > seyrine Ayır ıntı ayrıntı sıyır ık sıyrık Yalın ız yalnız yanıl ış yanlış Türemiş Kelimelerde Ünlü Düşmesi Örnekleri: ayır-ı > ayrılmak beniz-et-ir > benzetirim Savur – ......

Ünsüz Yumuşaması (Ünsüz Değişimi)

“p, ç, t, k” sert ünsüzleriyle biten kelimelerin sonuna ünlü ile başlayan bir ek getirilirse “p, ç, t, k” yumuşayarak “b, c, d, g, ğ” olur. Buna ünsüz yumuşaması denir. Dilimizde sert sessizlerden “k-t-p-ç” (kitapçı) biten bir kelimeye sesli harf ile başlayan bir ek eklendiğinde, bu kelimenin sonunda bulunan sessiz harf yumuşamaya uğrayarak “ğ-g-d-b-c” seslerine evrilir. Dilimizde meydana gelen bu olaya ünsüz yumuşaması bazı kaynaklara göre de ünsüz değişimi adı verilir. Ancak son zamanlarda ÖSYM'nin sorduğu ses olayları sorularıda tek başına "değişim" ......

Ünsüz Düşmesi

Ünsüz Düşmesi Nedir? Çoğunlukla bir kelime ek aldığında, kelimenin sonunda bulunan ünsüz düşmektedir. Bu ses olayı, ünsüzler arasındaki zayıf ve güçlü olan ünsüzlerin, tutunabilme güçlerine göre değişiklik göstermektedir. Ancak çoğunlukla kelime kökünde veya gövdesinde bulunan güçsüz olan sessiz harfler düşmeye meyillidirler. Ses olaylarından en sık karşımıza çıkan bu olaya “ünsüz düşmesi” denilmektedir. Bir sözcük türetilirken ya da çekim eklerinden birini alırken kimi seslerin düşmesi olayına ünsüz düşmesi denir. Örnekler: büyük-cek > büyücek, el{ig > elli, gel-tir > getir, kalk-dır > kaldır Bazı isimlerden "-I” ......

Ünsüz Türemesi (İkizleşme)

Ünsüz Türemesi Nedir? Kelimenin aslında bulunmayan bir ünsüzün, sözcüğün herhangi bir yerinde türemesiyle meydana gelen ses olaylarından biridir, bu ses olayı bazı kaynaklarda ikizleşme olarak da geçmektedir. Ünsüz türemesi üç şekilde görülür: (a) Kelime Başında Ünsüz Türemesi Sesli harfle başlayan kimi kelimelerin başında meydana gelen ses değişmesidir. Örnekler. ıldız > yıldız ur- > vur- oyuk > hoyuk > höyük (b) Kelime Ortasında Ünsüz Türemesi Kelimenin orta hecesinde meydana gelen ses türemesidir. Örnekler: af-ı > affı zan-ımca > zannımca his-i > hissi şık-ı > şıkkı ana > anne mai > mayi kaplubağa > ......

Ünlü Türemesi

Kelimenin orijinalinde ve yapısında olmamamasına rağmen, bir ek aldığında ya da başka sebeplerle iç seste ya da ön seste bir ünlünün ortaya çıktığı duruma ses olaylarında "ünlü türemesi" denir. Ünlü Türemesi Örnekleri Rum> urum bir – cik > biricik azm> azim Station> İstasyon genç – cik > gencecik hükm> hüküm Sakala> iskele az – cık > azıcık Öp> öpücük Gül> gülücük sapsağlam> sapa sağlam Gepgenç> gepegenç Yukarıda verilen sözcüklerde ünlü türemesi meydana gelmiştir. Ünlü türemesinin başka bir sebebi de “-cik”” ekinin "k" ünsüzü ile biten sözcüğün üzerine gelmesidir. "Cik" eki isim soylu sözcüklerin üzerine ......

Ünsüz Benzeşmesi (Ünsüz Sertleşmesi)

Ünsüz Benzeşmesi (Ünsüz Sertleşmesi) Bu kurala göre sedalı (yumuşak) ünsüzler, sedalı ünsüzlerle; sedasız (sert) ünsüzlerde sedasız ünsüzlerle yan yana gelmektedir. Sert bir ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten kelimelerden sonra “c, d, g” yumuşak ünsüzleriyle başlayan bir ek getirilirse bu sesler sertleşerek “ç, t, k”ye dönüşür. Sert Ünsüz Benzeşmesine Örnekler: balık-çı > balıkgı bulut-dan > buluttan görmüş-dü > görmüştü yet-gin > yetkin BAŞKA BİR KAYNAK: Bir kelime (fıstıkçı şahap) “f, s, t, k, ç, ş, h, p” sert ünsüzlerden biri ile biterse ve bu ......

Büyük ve Küçük Ünlü Uyumu

1. Büyük Ünlü Uyumu ( Kalınlık İncelik Uyumu)        Bu uyuma göre Türkçe bir kelimenin ilk hecesinde kalın ünlülerden (a, ı, o, u) biri varsa daha sonraki heceler de kalın; ince bir ünlü varsa (e, i, ö, ü) daha sonraki heceler de ince ünlü olmak zorundadır. Örnekler: bilezik, çocuk, durak, kırlangıç, serçe, gelincik, kömürlük, odunluk a) Kalınlık-İncelik Uyumuna (Büyük Ünlü Uyumuna) Aykırı Ekler -yor, -ken, -leyin, -daş, -ki, -mtrak, -gil gibi ekler bu uyuma girmeyen ekler grubunu teşkil etmektedir. Örnekler: görüvor, uyurken, sabahleyin, ülküdaş. akşamki, ......

Noktalama İşaretleri

Noktalama İşaretleri ( TDK ) İnsanlar duygularını ve fikirlerini daha kolay ve açık bir şekilde anlatabilmek için duraklama noktalarını cümlenin yapısını belirlemek, yazılan bir metnin okunmasını ve anlaşılmasını daha kolay hale getirebilmek için, vurgu ve tonlama gibi önemli detayları belirli hale getirmek için noktalama işaretleri kullanılır. Türk edebiyatında noktalama işaretlerini kullanan ilk sanatçı İbrahim Şinasi’dir. Nokta ( . ) İşaretinin Kullanıldığı Yerler 1. Cümlenin sonuna konur: Türk Dil Kurumu, 1932 yılında kurulmuştur. Saatler geçtikçe yollara daha mahzun bir ıssızlık çöküyordu. (Reşat Nuri Güntekin) 2. Bazı kısaltmaların sonuna konur: Alb. (albay), Dr. (doktor), Yrd. Doç. (yardımcı doçent), Prof. (profesör), Cad. ......

Yazım Kuralları (Yazım Yanlışları)

Bu sayfamızda Türk Dil Kurumu baz alınarak yazım kurallarını derledik. Öncelikle günlük yaşamda en çok kullanılan ve karşımıza en çok çıkan sözcüklerin doğru yazımını ele alacağız. Yazım Kuralları Kelimelerin Yazılışı De'nin Bağlacının Doğru Yazımı Türkçede var olan "de" bağlacı dilimizde "dahi, bile" bağlaçlarının kullanıldığı anlamda kullanılmaktadır. Bir cümlede gördüğümüz "de"nin bağlaç olup olmadığını anlayabilmek için gördüğümüz "de" yi cümleden atarız. Attığımızda, cümlenin yapısı ve anlamı değişmiyorsa bu "de" için bağlaç diyebiliriz. Ancak cümle bozuluyorsa onun ek olduğunu anlayabiliriz . Dolayısıyla dilimizde ekler bitişik, ......

Ses Bilgisi

Dilimizdeki Ses Kuralları:    1- Bugün, Türkçe kelimelerimizde uzun sesli yoktur. Seslilerimiz, kelimelerde aynı veya orta uzunluktadırlar. Sonradan Türkçeleşmiş kelimeler katip,tesir, tevil, askeri, iktisadi... bu kurala uymaz. Bazı kişilerin yapısı gibi gelişi güzel yabancı veya Türkçe kelimeleri yersiz olarak uzatmak veya kısaltmak  doğru değildir. Hâtıra (doğrusu hatıra), hulâsö (doğrusu- bulâsa) şakaa (doğrusu-şaka), tesir (doğrusu teesir) dir.       Türkçe kelimelerdeki bazı sesliler, konuşmada isteği veya duyguyu ifade etmek için uzun söyleyebilirler. Yazıık, Yook, olmadıı, Uzuuun, konuştuun, kardeşiiim, güzeel gibi.    2- Türkçe kelimelerde O ......
Yandex.Metrica