Kategori: Sözcükte Yapı

Birleşik Fiil Grubu

Birleşik Fiil (Eylem) Grubu     Bir hareketi karşılamak maksadıyla isim veya fiile getirilen bir yardımcı fiille kurulan kelime grubudur. Üç tür birleşik fiil vardır: a) Yardımcı Fiillerle Kurulan Birleşik Fiiller 1) Ayrı Yazılanlar Örnekler yardım et arzıendam eylemek namaz kıl spor yap ku ol 2) Bitişik Yazılanlar Örnekler hisset- zannet zikret şükret b) Bir Fiil ile Bir Yardımcı Fiilden Kurulan Birleşik Fiil Bu birleşik fiiller bazı başlıklar altında incelenir: 1) Yeterlik Birleşik Fiili     Ana fiile yapabilme, edebilme anlamı katan yardımcı fiillerdir. -abilmek/-ebilmek yardımcı ......

Soru Eki ve Yön Ekleri

Yön Ekleri Türkçede kelime gruplarında ve cümlede fiilin kendi yönünde yapıldığını göstermek İçin isim yön değiştirme haline girer. Bu halin ekleri yön ekleridir. Yön ekleri, eylemlerin cereyan ettiği yönü gösterir. Yön ekleri, aslında, adları fiillere bağlayan eklerdendir. Bulundukları kelime zarf (belirteç) olarak kullanılır. Yön ekleri Türkçede sonradan çekim eki görevinden tamamiyle çıkmış ve sayılı kelimelerin bünyesinde tam bir yapım ekleri gibi klişeleşip kalmıştır. Çekim eki olarak her türlü hususiyetlerini ve canlılıklarını kaybetmişlerdir. Zaten canlı oldukları devirlerde de ancak yer ve zaman ......

Yapısı Bakımından Sözcükler

Yapıları Açısından Kelime Çeşitleri 1. Basit Kelimeler      Yapım ekleriyle yeni bir anlam ve görev kazanmamış kelimelere "basit sözcük" denir. Bu tür kelimeler ya kök durumunda ya da köke çekim ekleri ilave edilmiş şekilde bulunurlar. (çekim ekleri ile kastedilen: isim çekim ekleri (hal ekleri, çokluk eki, iyelik veya tamlama ekleri olabilir. Fiil çekim ekleri de alabilir: kip ekleri ve kişi ekleri alabilir.) Örnekler: ağaç (kök) ev-ler-imiz (kök+çokluk eki+şahıs eki) sev-iyor-sun (kök+zaman eki+şahıs eki) 2. Türemiş Kelimeler             İsim ya da fiil köklerinin ......

Ek Kök ve Gövde Kavramları

Biçim (Şekil) Bilgisi İle İlgili Temel Kavramlar         Biçim bilgisi kelimelerin oluşumundaki çeşitli değişiklikleri inceler. Bir kelimenin biçim özelliklerini bilmek için kök, gövde ve ek terimlerini bilmemiz gerekir. 1. Sözcük Kökü      Kelimenin anlamlı en küçük birimidir. Bir kelime daha küçük anlamlı bir birime ayrılamıyorsa o kelime kök durumundadır. Dilimizde kökler genellikle tek hecelidir. Türkçemizde kökler ikiye ayrılır: a) İsim Kökleri        Canlı ve cansız bütün varlıkları, nesneleri, zihinlerdeki soyut ve somut kavramları karşılayan köklerdir. Örneğin; dağ, beş, iş, göç, ......

Çokluk Eki

Çokluk Eki (Çoğul Eki)     İsimlerin çokluk şekillerini yapan işletme ekidir. Bir isim hiç bir ek almadan normal şekliyle tek bir nesneyi karşılar. İsmin tek bir nesneyi karşılayan bu asıl ve normal şekline teklik şekil adı verilir. İsmin karşıladığı nesnenin sayısının birden fazla olduğunu ifade etmek için teklik şeklinde çokluk eki getirilerek ismin çokluk ekleri yapılır Türkçede çokluk eskiden beri 'ler-lar'dır. ağaçlar, güller gibi. Çokluk ekinden sonra iyelik, durum ekleri ve soru ekleri gelebilmekte, fakat  bu eklerden sonra çokluk eki ......

Eşitlik Ekleri

Eşitlik Ekleri Nelerdir?              Dilimizde kelime gruplarında cümlede fiilin nasıl ve ne şekilde olduğunu veya yapıldığını fiilin oluş veya yapılış tarzını ifade etmek için isim eşitlik haline girer. İsim fiilin kendisi gibi kendisine benzer bir şekilde cereyan ettiğini göstermek İçin eşitlik halini alır. Eşitlik hali ise eşittik ekleri ile yapılır. Eşitlik ekleri bir eşitlik, gibilik, benzerlik ifade ederler. Onun için bu eklere benzerlik ekleri de diyebiliriz. Eşitlik ekleri, ismi fiile bağlayan hal ekleridir. Eşitlik ekleri, ismi ......

İyelik Ekleri

İyelik Ekleri Hakkında Kısaca Bilgi  İyelik ekleri ismin karşıladığı nesnenin bir şahsa veya bir nesneye ait olduğunu ifade eden isim çekim ekleridir. Bu ekler bazı kaynaklarda "sahiplik ekleri" olarak da adlandırılmaktadır. Bir nesnenin başka bir nesnenin malı olduğu, başka bir nesneye bağlı olduğu veya başka bir nesnenin parçası olduğunu İfade edilmek istenirse o nesneyi karşılayan ismin sonuna iyelik eki getirilir. İyelik ekleri getirildikleri isimlerin dışındaki bu nesneleri şahıslar halinde ifade eder. Yani iyelik ekleri getirildikleri adların bağlı oldukları ben, sen, o, ......

Yapım Ekleri

Yapım (Türetme) Ekleri      Kelimelerin kök ve gövdelerine eklenerek onlardan yeni anlamda kelime türeten eklerdir. Yeni kelimenin anlamı ile kökün anlamı arasında daima bir ilişki söz konusudur. Örneğin; süt-çü. sev-gL kalem-lik. ev-li vb. Yapım ekleri dörde ayrılır: 1) İsimden İsim Türeten Yapım Ekleri yol-cu. kitap-lık. ses-teş. cocuk-lu. ev-siz. kuzu-cuk. bir-er. dost-ça. Türk-çe. ruh-sal. kır-aç, top-ak. uz-man. öz-ge, iyi-mser. kadın-sı, sarı-şın. karşı-t, su-lak vb. (a) İşlek Olan İsimden isim Yapan Ekler iki-şer. insan-ca. kavga-çı, kedi-çjk, sır-das. halka-lı, acıma-sız. satı-lık, altı-ncı. sayı-sal vb. (b) İşlek Olmayan İsimden İsim Yapan ......

Hal Ekleri

İsmin halleri (Hal Durum Ekleri) Nelerdir Hakkında Geniş Detaylı Bilgi İsimleri isimlere, edatlara ve genellikle fiillere (eylemlere) bağlayan cümle içinde ismin farklı anlam ilişkileri kurmasını sağlayan eklere isim hal ekleri (durum ekleri) denir. İsmin bu ekleri alara kazandığı yeni görevlere de ismin halleri denir. Hal ekleri ekler ismin görevini değiştirirken anlamında değişiklik yapmaz. Bu ekleri insanların giydiği kıyafetlere benzetebiliriz: Nasıl biz hava şartlarına, gittiğimiz yere, yaşımıza göre farklı kıyafetler giyorsak ismler de kullanıldıkları cümleye göre farklı hal ekleri alırlar. Bizlerin farklı kıyafetler giydiğimizde değişmeyip ......

Fiilimsiler ( Eylemsiler )

Fiilimsiler Hakkında Kısaca Özet Bilgi Fiil olma özelliğini yani iş, hareket anlamını tam olarak kaybetmemesine rağmen, eylem çekimine giremediği için tam anlamıyla fiil olmayan; üzerine eklenen eklerle ön ad, ad ve belirteç görevlerinde kullanılabilen; temel tümce içerisinde yan tümce kurabilen kelimelere fiilimsi denir. Fiilimsiler karakteristik olarak "melez" özelliği gösterir. İsim ile fiil arasında kalmış bir sözcük türüdür. Fiilimsilerin Genel Özellikleri : * Kip ve şahıs ekleriyle çekime giremezler. Bu nedenle tam anlamıyla fiil kabul edilmezler. * Eylemlere gelen olumsuzluk eki “-ma, -me” ekini alara ......

Zarf Fiiller

Zarf Fiiller (Bağ-Eylemler Ulaçlar) Hakkında Bilgi Fiil köklerinden veya gövdelerinden türeyerek üzerine eklendiği fiille yüklem arasında anlam bağlantısı kurup cümlenin ögelerinde ise zarf tümleci (belirteç tamlayıcısı) görevinde kullanılan eylemsilerden biridir.  Zarf Fiil (Ulaç) Eklerinin Kodlaması Şifresi Nelerdir? “Kenyalı asiye ince ipi araklamadan gittiğinde oldukça” veya “Ali madan da(ı)ğında yaramazken ince ip atarak incelmeksizin dikçe durdu.” şeklinde kodlayabiliriz. -ir, -mez :                     Onu görür görmez elindeki çantayı yere bıraktı.                  (Ne zaman bıraktı?) -arak, -erek:                  Gülerek yanıma geldi.               (Nasıl geldi?) -ken :                           Gece saatlerine kadar beklerken uyumuş.      (Ne zaman ......

Sıfat Fiiller

Sıfat Fiiller (Ortaçlar) Hakkında Kısaca Özet Bilgi Fiil kök veya gövdelerinin üzerine bazı özel eklerin gelmesiyle türeyerek cümle içerisinde ön ad (sıfat) görevinde kullanılan kelimelere ortaç, bu özel eklere ise ortaç ekleri denir. Fakat diğer ön adlardan farklı olarak, isimleri hareket bakımından nitelerler ve fiil olan tarafını tam olarak kaybetmemiş olurlar. İsim-fiillerde zaman anlamı olmamasına rağmen, sıfat-fiiller aşağıdaki gibi kategorize edilebilir. Geniş Zaman Anlamı Katan Sıfat-Fiil Ekleri “- maz, -mez, -an, -en, -r” ekleriyle oluşturulan sıfat-fiiller cümleye geniş zaman anlamı katar. Örnek : Spor ......

İsim-Fiiller

İsim Fiiller (Ad Eylemler - Mastarlar) Hakkında Kısaca Özet Bilgi Ad-Eylemler (İsim-Fiiller) : Fiil kök veya gövdelerine getirilen “-mak, -mek, -ma, -me, -ış, -iş” ekleriyle türeyen ve fiilin ismi olarak kullanılan kelimelerdir. Aklınızda daha kolay kalması için ma(y)ışmak şeklinde kodlayabilirsiniz. Örnek : Evime gitmek ve uzunca bir süre dinlenmeyi istiyorum. Ders çalışmayı ve kitap okumayı seviyor. Köprüye çıkış meşakkatli, köprüden iniş ise oldukça basit olur. Sadece düşünmek yetmez, fikirler dillendirilmek ister. İsim-Fiillerlerin Genel Özellikleri * “-mak, -mek, -ma, -me, -ış, -iş” isim fiil eklerini alan kelimeler iş, ......
Yandex.Metrica