Mesnevi

Reklamlar

Mesnevi Nedir ? Kısaca Özet Bilgi

    • Her beyit kendi arasında uyaklıdır, “aa / bb / cc / dd…”
    • Divan edebiyatının en uzun nazım biçimidir. Hikâye ve romanın işlevini görür.
    • Aruzun kısa kalıplarıyla yazılır.
    • Aşk, tasavvuf, kahramanlık, savaş gibi konuları işler.
    • Beyitler arasında anlamca bir bütünlük vardır.
    • Bir şairin beş mesneviden oluşan eserler bütününe “hamse” denir. Edebiyatımızda “Ali Şir Nevai, Taşlıcalı Yahya, Nevizade Atayi” hamse sahibi şairlerdir.
    • Edebiyatımızda ilk mesnevi Yusuf Has Hacip’in “Kutadgu Bilig” adlı eseridir. Eser, aruzun kullanıldığı ilk edebi türdür.

Mesnevi Detaylı Bilgi

    Mesnevi, sözlük anlamı ikişer, ikişerli demektir. Nazım terimi olarak mesnevi, her beytinin mısraları kendi arasında kafiyeli olan uzun nazım şeklidir. Bazı mesneviler, divanın içinde yer alırlarsa da genellikle mesnevilerin ayrı kitaplar halinde yazılması söz konusudur. Mesnevilerin beyit sayısı, sınırsızdır.

Mesnevinin Bölümleri

Ayrı kitap halinde yazılmış mesneviler, genellikle üç bölümden meydana gelirler:

A. Giriş bölümü
B. Konunun işlendiği bölüm
C. Sonuç bölümü

A. Giriş Bölümü:

Reklamlar

1. Besmele: Sadece “Bismillahirrahmanirahim” ibaresinden ibaret olabileceği gibi başlı başına bir şiir de olabilir. Besmele, işleri kolaylaştıran ve işe uğur, bereket kazandıran bir anahtardır.

2. Tevhid Bölümü: Allah’ın birliğini ve yüceliğini konu edinen bölümdür. Esmâ’ü’l-hüsnâyı meydana getiren ilâhî sıfatlar sayılır. Kainatın düzeni, O’nun birliğine şahit tutulur.

3. Münacaat: Allah’a yakarış bölümüdür. Şair, kendi zayıflığını ve Allâh’ın azametini anlatır. Günaha batmışlığından, Allah’ın affından bahseder. Yazmakta olduğu eserin tamamlanması için Alla’a sığınır ve yanlışlardan, eksikliklerden uzak olması için Allah’ın yardımını niyaz eder.

4. Naat: Hz. Muhammed’e övgüde bulunulan bölümdür.. Hz. Muhammed’in en büyük peygamber olduğu, kainatın, onun nurundan yaratıldığı söylenir. Şefaati dilenir.

5. Mirac: Mesnevilerin girişlerinde, sık sık mirac olayı anlatılır.

6. Mucizât : Mucizât, mucize kelimesinin çokluk şeklidir. Hz. Muhammed’in mucizeleri anlatılır.

7. Medh-i Çihâr-Yâr: Dört halîfe olan Hz. Ebûbekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali’nin övüldükleri bölümdür.

8. Padişah Övgüsü: Devrin padişahı övülür.

9. Devlet Büyüğü Övgüsü: Mesnevi, bir vezir, bey veya paşaya sunulacaksa, o şahıs bu bölümde övülür.

10. Sebeb-i Te’lîf: Mesnevinin hangi sebeple yazıldığının anlatıldığı bölümdür.

B. Konunun İşlendiği Bölüm:

Bu bölüm, “âgâz-ı dâstân” diye anılır. Bu bölümde, şu konular işlenir:

1. Okuyucuyu her hangi bir konuda bilgilendirmek ve onu eğitmek için yazılan mesnevîler:

a. Dînî mesneviler:
b. Tasavvufi mesneviler
c. Ahlaki mesneviler
d. Ansiklopedi mahiyetindeki mesneviler

2. Okuyucunun kahramanlık duygusuna hitap eden, konusunu menkabelerden ve tarihten alan mesneviler:

a. Menkabevî mesneviler
b. Tarihi mesneviler

3. San’at yönü ağır basan, okuyucunun edebi zevkine hitab eden, aşk ve macera mesnevileri:

4. Şairlerin gezip gördükleri yerlerde yaşadıklarını anlatan, hayatından kesitler veren; kişileri, meslekleri, düğünleri ve bazı yöreleri tasvir eden mesneviler.

C: Sonuç Bölümü:

Bu bölümde ister tek, ister birden çok başlık bulunsun, Divan şâirlerinin söyledikleri, şu şekilde sıralanabilir:

1. Allah’a hamd ü senâ
2. Sultana övgü ve saltanatının devamı için du’â
3. Şairin eseriyle ve şairliğiyle övünmesi
4. Tanınmış mesnevi şairlerini ve eserlerini anma
5. Şairin eserine verdiği ad
6. Hasetçilere, dikkatsiz müstensih ve okurlara yergi
7. Mesnevinin beyit sayısı
8. Mesnevinin yazılış tarihi
9. Okuyucudan hayır du’â isteme
10. Mesnevinin vezninin belirtilmesi.

Mesnevi Örneği

mesnevi ornegi harname seyhi

Siz de Fikrinizi Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica