Kutadgu Bilig

Reklamlar

> 1069 yılında Balasagunlu Yusuf tarafından yazılmış Kutadgu Bilig, bu dönemin edebi önem taşıyan ilk örneğidir.
> Hakaniye lehçesiyle yazılmıştır, dili oldukça sadedir.
> Manzum olan eser, mesnevi biçiminde yazılmış olan eserin sonunda 124 beyitlik üç kaside ile mesnevi içinde yeri geldikçe söylenmiş 173 dörtlük bulunmaktadır.
> Tamamı 6645 beyit ve 173 dörtlükten oluşur.
> Kutadgu Bilig; düşünce yanı ağır basan, öğretici bir eserdir.
> “Saadet veren bilgi” anlamına gelen bu eser insana hem dünyada hem de ahirette mutlu olma yolunu göstermek amacıyla yazılmıştır.
> Eser, devlet yönetimiyle ilgili görüşlere yer verdiği için İslâmi Dönem Türk edebiyatının siyasetnâme türü eserlerinin ilk örneklerindendir.
> Yapıtın asıl konusu ideal insan tipidir. Yapıttaki çeşitli sosyal tabakalara ve mesleklere mensup her türlü insanın ne gibi özelliklere sahip olması gerektiği anlatılır.
> Sembolik (alegorik) bir yapıt olan Kutadgu Bilig’de dört farklı kişi farklı kavramları temsil eder:
Kün Togdı (hükümdar) -► adaleti,
Ay Toldı (vezir) -► saadeti,
Ögdülmiş (vezirin oğlu) -► devleti, aklı, zekayı,
Odgurmış (derviş) -► kanaat, akibet, hayatın sonunu temsil eder.

      Mutlu olma bilgisi anlamına gelen eser Yusuf Has Hacib tarafından 1069 yılında tamamlanarak Karahanlı Hükümdarı Tavgaç Buğra Han’a ithaf edilmiştir. Hakkında fazla bilgi sahibi olmadığımız Yusuf Has Hacib ile ilgili bilgiler eserin mukaddimesinden öğrenebildiklerimizle sınırlıdır. Yusuf Has Hacib Arapça, Farsça ve Soğdçaya hâkimdi. Hacib’in; devlet yönetimi, felsefe, matematik, hekimlik, astronomi ve toplumbilim hakkında bilgi sahibi olduğu, eserinden anlaşılmaktadır. Doğum ve ölüm tarihi bilinmemektedir. Tamamı 6645 beyit olan eserin büyük bölümü mesnevi, bazı bölümleri kaside nazım şekliyle ve aruz ölçüsüyle yazılmıştır.

• Kün Toğdı (hükümdar) adaleti
• Ay Toldı (vezir) talih ve ikbali
• Ögdülmiş (vezirin oğlu) akıl ve anlayışı
• Odgurmış (vezirin kardeşi) hayatın sonu

       Eserde bu dört ana karakterden başka üç karakter daha vardır: Küsemiş, Ersig ve Kumaru. Didaktik bir eser olmasına rağmen eserdeki lirizm Yusuf Has Hacib’in şairlik yönünün güçlü oluşuna bir delildir. Eserin günümüze ulaşan üç yazma nüshası vardır: Viyana (Herat) nüshası, Mısır nüshası ve Fergana nüshası. Bunlardan Fergana nüshası 1439 tarihlidir ve Uygur harflidir. Bu nüsha şu andan Viyana Sarayı Kitaplığındadır. Mısır nüshası Arap harfleriyle yazılmıştır, nüshanın istinsah tarihi belli olmamakla birlikte 1374 senesinden önceki bir tarihte yazıldığı düşünülmektedir. Bu nüsha şu anda Mısır Devlet Kütüphanesindedir. Fergana nüshası da, Arap harfleriyle yazılmıştır ve istinsah tarihi belli değildir. Ancak, 14. yüzyılın ilk yarısına ait olduğu düşünülmektedir.

Reklamlar

BAŞKA BİR KAYNAK

Adı “mutluluk veren bilgi” anlamına gelen yapıtı 1070’te ( 11.yüzyıl ) Yusuf Has Hacip yazmış ve dönemin Karahaniı hükümdarına sunmuştur. Edebiyatımızın ilk mesnevi örneği olan Kutadgu Bilig, 6645 beyitten oluşmuştur. Ayrıca aruz ölçüsüyle oluşturulmuş ilk yapıttır. Siyasetname türünün de ilk örneklerinden sayılır. Bu yapıtta Arapça – Farsça sözcükler de kulla­nılmıştır. Yapıt didaktiktir. Her İki dünyada da mutlu olma­nın yollarını öğretir. Bilginin değerinden, iyi ahlaktan söz eder. Yapıtta iyi, ideal bir devlet yönetiminin nasıl ol­ması gerektiği sembollerle anlatılır. Yöneten ve yönetilenlerin görevleri belirtilir.
Kutadgu Bilig‘de konuşturulan simgesel kişilik­lerden “Gündoğdu” adlı hükümdar, adaleti; “Aytoldı” adlı vezir, mutluluğu; vezirin “Öğütülmüş” adlı oğlu, aklı; “Odgurmuş” adlı bir dindar da yaşamın sonu­nu, yani akibeti temsil eder.

Siz de Fikrinizi Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica