Kaside

Reklamlar

Kaside Nazım Şekli

Herhangi bir kasıt ya da maksat güdülerek kaleme alınan uzun manzum şekilde yazılan divan şiiri türlerindendir. Kaside ilk defa islamiyet öncesi dönemde cahiliye Araplarında yazılan şiirlerdir. Sonrasında ise İran’a ve İran’dan da 11. yüz yılda. Türklere kullanılmaya başlamıştır.

Arap edebiyatının en sık kullanılan manzum şekli olan kasidenin milattan önce beşinci asıra kadar uzandığı kesinlik kazanmıştır. Hicretin ilk senelerine dek Arap edebiyatında iki farklı nazım biçimi bulunuyordu. İlki “recez”, ikincisi ise “kaside”ydi. Recez, nazım biçimi bir anda gelen ilhamlarla, aniden söylenirdi, yani doğaçlamaydı.

Kasidenin içeriğinin genişlemesi ve bir nazım biçimi olarak çok fazla önemi atfedilmesi, İran edebiyatı bölgesinde meydana geldi. Sasaniler devletinde görülen saray edebiyatı, daha sonraları Türklerin kurduğu devletlerde de görülmeye başladı.

Reklamlar

Kasidenin Özellikleri Nelerdir

* Kasideler de gazel gibi uyaklanır. “aa / ba / ca / da…”
* Nazım birimi beyittir.
* Beyit sayısı 33-99 arasında değişir.
* Kasidenin ilk beyitine matla denir. Kasidenin son beyitine makta , şairin mahlasının bulunduğu beyite taç beyit denir.
* Kasidenin en güzel beyiti beyt-ül kasid olarak isimlendirilir.
Kasideler, 6 bölümden oluşur.

Kasidenin Bölümleri Nelerdir?

1. Nesip (Teşbib): Kasidenin ilk bölümüdür. Şair bu bölümde betimleme yapar: kadın, kış, at, bahar…
2. Girizgah: Şair bu bölümde övgüye başlayacağını haber verir. Kesinlikle giriş bölümü değildir, geçiş bölümüdür.
Methiye: Kasidenin sunulduğu kişinin övüldüğü bölümdür. Şiir yönü çok zayıf, dil yönü diğer bölümlere göre çok ağırdır.
Tegazzül: Araya sıkıştırılmış gazel anlamına gelir.
Fahriye: Şairin kendini övdüğü bölümdür. Fahriyeyi en çok seven şair Nefi’dir.

NOT: Tegazzül ve Fahriye bölümleri tüm kasidelerde olmak zorunda değildir.
Dua: Kasidenin son bölümüdür. Birkaç beyit olur. Şair burada övdüğü kişinin başarılı, uzun ömürlü, talihinin iyi olması yönünde dua eder.

Konularına Göre Kaside Türleri

Kasideler konularına göre de değişik adlar alır:
Tevhidi Allah’ın birliğini anlatan kısa kasidelerdir.
Münacaat: Allah’a yalvarmak, yakarmak için yazılır.
Na’at: Peygamberi övmek için yazılır.
Methiye: Devlet büyüklerini övmek için yazılır.
Mersiye: Ölüm temalı kasidelerdir.
Hicviyye: Alay etmek, eleştirmek amacıyla yazılan kasidelerdir.
Cülusiye: Padişahın tahta geçişine sevinen kişiler için yazılan kasidelerdir.

Kasidelerin İşlendiği Temalar

Allah’ın birliğini anlatan kasidelere tevhit, Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılanlara münacat, Hz. Peygamber veya dört halifeyi övmek için yazılanlara naat, devlet büyüklerini övmek için yazılanlara methiye, ölen bir kişinin ardından duyulan üzüntüyü dile getirmek için yazılanlara mersiye, padişahların tahta çıkışları sebebiyle yazılanlara cülusiye, bir kişiyi eleştirmek için yazılanlara hicviye, bayramda sunulan kasidelere iydiyye adı verilir.

Kaside ile ilgili Başka Bir Kaynak:

Divan şiirinde övgü şiirleridir. Aruzun çeşitli ka­lıplarıyla yazılabilir. Beyit sayısı genellikle otuz üç ile doksan dokuz arasında değişir. Uyak düzeni gazelle aynıdır. En güzel beyite, “beyt-ül kasid” denir. Gazeldeki gibi ilk beyite matla, son beyte makta denir. Şairin mahlasının geçtiği beyite “taç beyit” denir.

Kasidenin bölümleri:

Nesib (teşbib)” bölümünde şair övgüden önce bahar, bayram, saray gibi konularda betimleme yapar. “Girizgah” tek beyittir ve övgüye geçişi sağlar.

Medhiye” bölümünde şair, kasideyi kim İçin yazdıysa onu abartmalı bir dille över.

Fahriye” bölümünde şair kendini över. Tegazzül” bölümü kasidedeki ölçüye uygundur ve bu fırsat yaratılarak araya sıkıştırılan gazeldir.

Dua” bölümünde övülen kişinin uzun ömürlü ve şanslı olması için dua edilir, iyi dilekler belirtilir.

Kasideler işledikleri konulara göre şu adları alır:

Tevhid” Tanrı’nın birliğini anlatır.
Münacaat‘ Tanrıya yakarışı anlatır.
Naat” peygamberi övmek amacıyla yazılır.
Medhiye” padişah, sad­razam, şeyhülislam gibi kişileri öven kasidedir.

Kaside Örneği

Kaside Örneği

osmanlica su kasidesi örneği

Siz de Fikrinizi Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica