(1483-26.XII.153O)
Şâir, yazar. Fergana’da doğdu. Timur’un torunlarından Ömer Şeyh Mirza’nın oğludur. Annesi Cengiz Han’ın oğlu Çağatay Han’ın torunlarından Yunus Han’ın kızı Kutluğ Ni-gar Hanım’dır. Fergana emîri olan babasının ölümünden sonra tahta geçmiş (1494), uzun mücâdelelerden sonra Ku­zey Hindistan’da bir Türk devleti kurmayı başarmıştır. Ka­bil, Semerkand ve Buhara’yt zaptetti. Dehli.sultanını da ye­nerek sınırlarını Bengal’e kadar genişletti. Ölümünden son­ra yerine oğlu Hümâyûn tahta geçti. Kabil’de öldü.
Azimli, mücadeleci ve büyük bir hükümdar olan Babür Şah, Ali Şir Nevai’den sonra yetişen Çağatay (Doğu Türkçesi) şâir ve yazarlarının en meşhurudur. Şairlerin, sanatkârla­rın ve âlimlerin koruyucusu olmuştur. Hayâtının çeşitli saf­halarını şiirlerle anlatmıştır. Gazel, mesnevi, rubai ve tuyug şekilleriyle yazdığı duygulu, renkli şiirlerinde kısmen Nevai etkisi görülür. İran edebiyatını çok iyi bilir. Dîvanında Türk­çe ve Farsça şiirler vardır. Hatıra ve gezi türünden sayılabi­lecek eseri de vardır.

Eserleri:

1. Dîvan (Çoğu elyazması halindedir. A. Samoy-loviç tarafından Mecmua-i Eş’âr-i Bâber Pâdişâh adı ile 1917′de Petrograd’da yayımlandı. Klâsik Çağatay edebiyatı­nın en güzel örnekleridir.)

2.. Bâbür-nâme {Çocukluğundan başlayarak son zamanlarına kadar hayatının önemli safha ve olaylarını anlatan hâtıra kitabıdır. Türk edebiyatının hâtı-rât türünün en güzel eserlerindendir. Başlıca yayınları: ll-minsky, kazan-1857; R. Rahmetî Arat, Vekâyi (adı ile Türki­ye Türkçesi’ne çevirerek TTK. yayını, İt. Cilt, Ankara 1943); Yeni baskısı: 1000 Temel Eser Dizisi, Bâbür’ün Hatıratı, III. Cilt, 1970. İngilizce ve Fransızca tercümeleri de vardır].

3. Aruz Risalesi (Aruz ile yazılan, Türkler’e mahsus bâzı nazım şekilleri hakkında bilgi verir.)

4. Mübeyyen (Bir mesnevidir. Hanefî fıkhının bâzı meseleleri izah edilmiştir. Berezin, ,1857′de Kazan’da yayımladı. Fuad Köprülü, aynı eseri 1915′-de Millî Tetebbûlar Mecmuast’nda yayımladı)

5 Risâle-İ Vâ-lldlyye Tercümesi [Ubeydullah Ahvârî'nin tasavvuf ahlâkına ait meşhur eserinin manzum tercümesi (1529). 249 beyitliktir. Bu tercüme divanının içindedir.]

Alt Kategoriler: Divan Edebiyatı Şairleri, Mesnevi Şairleri, Yazarların Hayatı

Kategori B

« BABANZADE İSMAİL PAŞA               ŞEYHÜLİSLAM MEHMET BAHAYİ »