Destanlar

Reklamlar

Destanlar Hakkında Geniş Detaylı Bilgi

Eski Türklerin savaşçı ve göçebe olması, yaşadıkları bölgede meydana gelen savaşlar, avcılık ve hayvancılıkla uğraşmaları onların maceralı bir hayat yaşamalarına sebep olmuştur. Yaşamak zorunda oldukları bu zorlu olaylar destanların ortaya çıkmasını sağlamıştır.

NOT: Destanlar, doğal destanlar ve yapma destanlar olarak ikiye ayrılır. Doğal destanlar toplumların geçmiş dönemlerini kapsar, şair tarafından yazılmayan kendi kendine oluşma özelliği gösteren ürünlerdir. Doğal destanların yaratıcısı halktır. Yapma destanlar ise bir sanatçının kendi milletinin tarihinden çıkardığı heyecanlı ve büyük vakaları birtakım hayal unsurlarıyla karıştırarak oluşturduğu destanlardır.

Türk ve Dünya Destanları Tablosu

Destanların Özellikleri Maddeler Halinde

* Anonim özellik taşıyan ve Türk edebiyatının ilk örnek metinleri kabul edilen destanlar halkın ortak malıdır.
* Sözlü edebiyat dönemi ürünleridir sonradan yazıya geçirilmiştir.
* Destanlar mitoloji, efsane, folklor ve tarihi öğeleri içinde barındıran bir türdür.
* Destanlar belli bir ulusun özelliklerini yansıtır. Genelde manzum (şiir) şekilde yazılan bu türde nesir kısımları da bulunur.
* Destanlarda anlatılan olayların geçtiği yer ve zaman bilinmemektedir.
* Destanlarda olağan ve olağandışı (mübalağalı) olaylar iç içedir.
* Toplum hafızasında iz bırakacak derecede önemli olan toplumu derinden etkileyen doğal afetler, savaş, göç, kıtlık gibi olayları konu olarak ele alır.
*  Coşkulu bir söyleyişi olan destanlar, ulusal dilde ve ulusal nazım ölçüsüyle yani hece ölçüsüyle söylenir.

Destan Motifleri Nelerdir

Destan motifleri, destan kahramanları ile iç içe bir durumdadır. En önemli rol, kahramanın olduğu için motifler de buna paralel olarak gelişir. Türk milletinin inancı ve yaşantısı da motiflerin şekillenmesini sağlar. İslamiyet’ten önceki sözlü dönem edebiyatı destanlarda, şamanist unsurlar ağırlık kazanmaktadır. Bu unsurlar şunlardır:
Işık motifi
Ağaç motifi
Ok-yay motifi
Gökbörü (Bozkurt) motifi
At motifi
Rüya motifi
Mağara motifi
Kırklar motifi

Reklamlar

İslamiyet Öncesi Türk Destanları

Altay Yakut Destanı (Yaratılış Destanı)

İlk Türk destanlarından biri olan Yaratılış Destanı Asya kıtasının çeşitli bölgelerinde yaşayan Türk boyları ve Altay Türkleri arasında söylenmektedir. Bu destanda kainatın nasıl meydana geldiği ve insanların nasıl çoğaldığı anlatılmıştır.

Saka Türklerinin Destanları

Alp Er Tunga Destanı: Alp Er Tunga’nın savaşları, kahramanlıkları, başarıları anlatılır.
Şu Destanı: Destanda İskender’in bir gece baskınında Türklere nasıl yenildiği, Türklerin hükümdarı Şu ile İskender’in barış yapmaları ele alınır.

Hun Türklerinin Destanları

Oğuz Kağan Destanı: Hunların güçlü hükümdarı Mete’nin (Oğuz) Orta Asya’da Türk birliğini nasıl sağladığı ve Hun İmparatorluğu’nu nasıl kurduğu anlatılır.
Attila Destanı: V. asırda Avrupa’ya korkulu yıllar yaşatan Attilâ’nın savaşlarını ve seferlerini anlatır.

Göktürk Destanları

Bozkurt Destanı: Göktürklerin dişi bir kurttan nasıl türedikleri anlatılır.
Ergenekon Destanı: Göktürklerin nasıl çoğaldıkları ve demir dağı delerek oradan nasıl çıktıkları anlatılmıştır.

Uygur Türklerinin Destanları

Göç Destanı: Uygurların Moğolistan’dan Çin’in Kansu bölgesine ve Doğu Türkeli’ne göçlerini anlatır.
Türeyiş Destanı: Bu destanda Uygurların erkek bir kurttan türeyişi anlatılır.

İslamiyetin Kabulünden Sonraki Türk Destanları

Bu dönem Türk destanları Satuk Buğra Han Destanı, Manas Destanı, Cengiz Han Destanı, Battal Gazi Destanı, Köroğlu Destanı, Ediğe Destanı, Timur Destanı, Danişment Gazi Destanı’dır.

Geçiş Döneminde İslamiyet Etkisinde Oluşan Türk Destanları
İslamiyet’ten sonraki Türk destanları milli – İslami niteliktedir.
1. Karahanlı Dönemi: Satuk Buğra Han Destanı
2. Kazak – Kırgız Kültür Dairesi: Manas Destanı
3. Türk – Moğol Kültür Dairesi: Cengizname
4. Tatar – Kırım Dairesi: Timur ve Ediğe Destanları
5. Selçuklu – Beylikler ve Osmanlı Dönemleri:
a. Seyid Battal Gazi Destanı
b. Danişmend Gazi Destanı
c. Köroğlu Destanı

Türk Destanları

Yabancı Milletlerin Doğal Destanları (Dünya edebiyatındaki doğal destanlar)

Yunan Destanları

İlyada ve Odysseia
Bu destanların yaratıcıları Ege Denizi’nin çevresinde yaşayan toplumlardır. Bunları yazıya geçiren, büyük şair Homeros’tur. Bu destanların konusu Truva Savaşlarımdan alınmıştır. Yunanların Truva’ya gidişleri İlyada’da, Truva’dan dönüşleri de Odysseia’da işlenmiştir.

İran (Fars) Destanı

Şehname: Konusu İran-Türk savaşlarıdır. Saka (İskit) Türklerinin Alp Er Tunga Destanında da aynı konular işlenmiştir. Olayları kendi açılarından yorumlayan İranlIların Şehname’de Alp Er Tunga adı “Efrasiyab” olarak geçer. İki destanın da kahramanı aynıdır. Bu destan, ünlü İran şairi Firdevsi tarafından mesnevi tarzında yazıya geçirilmiş olup 60.000 beyittir.

Fin Destanı

Kalavela Destanı: Bu destanda Fin mitolojisi, Finlerin Macarlarla aynı kökten geldikleri anlatılmıştır. Destan Dr. Lönrot tarafından yazıya geçirilmiştir.

Hint Destanları

Ramayana Destanı: Ayuyha Kralı Rama’nın hayatını anlatan bir destandır.
Mahabharata Destanı: M.S. IV. yüzyılda yazıldığı sanılır. Pandavalar ile Kavravaların savaşı ele alınmıştır. Hint kültürünü tanıtması açısından önemli bir destandır. 200.000 dizeden oluşmuştur.

Alman Destanı

Nibelungen Destanı: VI. yüzyılda oluştuğu sanılan bu destanın asıl konusu Burgondların Hunlar tarafından kılıçtan geçirilmesidir. Buna sonradan Yiğit Siegfried’in uydurma hikâyesi de eklenmiş ve ulusal bir destan oluşturulmuştur.

Sümer Destanı

Gılgamış Destanı: Güçlü, zalim aynı zamanda da bir kahraman olan Sümer Kralı Gılgamış’ın serüvenlerini anlatan bir destandır. Sümerlerin yaşantısı hakkında bilgi verdiği ve pek çok Anadolu destanına kaynaklık ettiği için önemlidir. Dünyanın bilinen ilk destanıdır.

Diğer Destanlar:
Japonların Şinto, Rusların İgor, Fransızların Chansen de Roland, İspanyolların La Cid adlı destanları vardır.

« »

Alt Kategoriler:

Siz de Fikrinizi Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica