Etiket: Dünya Edebiyatı

Romantizm

Romantizmin Ortaya Çıkışı Doğuşu Fransız İhtilali’nden sonra Avrupa’da öne çıkan liberalizm, bireyin duyguları ve tercihleri, buna bağlı sübjektif tavırlar, Romantizmin temelini oluşturur. Gelişen sosyal hayat da, duyguların ön planda olduğu sübjektif algılara değer veren bir akım olarak Romantizmin doğmasına yol açar. Bu akımın klasisizme tepki olarak doğduğu söylenir. Romantizm, daha çok şiir türünde kendisini ifade edebilen sanatçıların mektebi olmuştur. 1790-1850 yılları, romantizmin kurallarını yaygınlaştırdığı dönemdir. Romantizm, Avrupa’da edebiyat, müzik ve felsefede büyük değişimlere yol açtığı gibi resim ve müzik alanında da bazı ......

Arap Edebiyatı

Arapçanın Tarihi Gelişimi Hakkında Arapça, ilk çağdan itibaren Arap yarımadasını kapsayan kavimlerin ve sonraki yüz­yıllarda devletlerin iletişimde ve edebiyatta kullandığı bir dildir. İslamiyet’in yeryüzüne in­mesi, Arapçanın dinî alanda kullanılan dil olması, bu dinin tebliğinde değişik coğrafyalara gitmesi ve bu coğrafyalarda İslam kültürüne bağlı kurulan devletler İle birlikte, kullanım alanı genişlemiş ve birçok kültürü etkilemiştir. 6. yüzyıldan itibaren kurulmaya başlanan çeşitli Krallıklar, yarımadadaki Arapça hâkimiyetini pekiştirmiştir. Arapların Cahiliye Dönemi Edebiyat tarihine ait bulunan ilk yazılı metinler, manzum değil mensur yapıda verilmiştir. 8, yüzyılda derlenen ......

Çin Edebiyatı

20. Yüzyıldan Önceki Eski Çin Edebiyatı a) Hanlar Dönemi (MÖ 206-M.S. 618) Bu dönemde benimsenen düz yazı anlayışı, Çin edebiyatının yalınlığıyla öne çıkan ve en seçkin dönemi olarak kabul edilir. Söz konusu düz yazı döneminde tarihsel eserler ön plana çıkmıştır. Bu kapsamda ele alınan yapıtlardan Sima Çien’in Şici adlı eseri önemlidir. Han Dönemi edebiyat anlayışını ele alırken bu dönemi en iyi anlatan edebî türdür. Betimleme tekniğinin ön plana çıktığı, bilgelikle dolu ve ritimli bir yapıya sahip bu düz yazı türünün en önemli ......

İngiliz Edebiyatı

İngilizce, yazı dili haline geldikten sonra, İngiliz edebiyatının yetiştirdiği ilk büyük sanatçı Chaucer (1340 - 1400)'dir. Chaucer, Canterbury Hikayeleri adlı eseriyle İngiltere'de Rönesans'ı müjdelemiştir. 16. yüzyılın ikinci yarısı, İngiliz edebiyatının altın çağıdır. Bu dönemde eser veren Shakespeare, Bacon, Milton bütün dünyaca tanınmıştır. 18. yüzyılda ise Defoe, Svvift, Feilding gibi sanatçılar ün kazanmış; sonraki dönemlerde sanatçılar üzerinde değişik edebiyat akımları etkili olmuştur. İngiliz Edebiyatının Oluşumu ve Genel Özellikleri 500-1500 yılları arasındaki Orta Çağ dönemi edebiyatı, çağdaş İngilizceden daha farklı eski dil ile bezenmiş Anglo-Sakson ......

Poetika ve Aristoteles’in Tiyatro Anlayışı

Aristoteles'in Tiyatro Anlayışı ve Poetika'sı Hakkında Aristoteles (M.Ö. 384-M.Ö. 322) sanat hakkındaki görüşlerini bir bütün olarak sunan ilk düşünürdür. Tiyatro ve sanata dair görüşlerini içeren eserinin adı Poetika'dır. Aristoteles sanat hakkındaki görüşleri ile kendisinden sonraki kuramcıları etkilediği gibi geleneksel tragedya ve komedyanın da özelliklerini belirlemiştir. Antik Roma, Ortaçağ, Rönesans ve Akıl Çağı eleştirmenleri, Aristoteles'in görüşlerini tartışmasız kabul ederler; onu daha iyi anlayıp yorumlamaya yönelirler. On sekizinci yüzyıldan itibaren Aristoteles'in görüşlerine farklı yorumlar getirilir. Yirminci yüzyılda Poetika'nın önerdiği biçimlerin dışında kalan anlatım ......

Eski Yunan Edebiyatı

Eski Dönem Yunan Edebiyatının Özellikleri ve Dönemleri Yunan edebiyatının kökeni, günümüzden yaklaşık 1500 yıl öncesine dayanır. Millet tarihi olarak ise kökenler çok daha eskiye uzanmaktadır. Bunun yanında, günümüze de birçoğu ulaşan edebiyat türlerinin çoğunun örneği, Antik Yunan eserlerinde karşımıza çıkmaktadır. Felsefe alanındaki verilen eserlerle beraber ele alındığında eski dönem Yunun kültür hayatı, Rönesans ve Reform ile ivme kazanan Avrupa medeniyetinin gelişmesine çok önemli katkı sağlamıştır. Medeniyet tarihi içerisinde Yunan milletinin oluşturduğu devletlerin merkezleri birkaç kez  yer değiştirmiş, bu anlamda kültür tarihi de ......

Rus Formalizmi

Biçimci Anlayış " Formalizm" 1915 yılında Rusya’da ortaya çıkan biçimci anlayış, 1917’de beliren siyasi çalkantılar ve komünist ihtilal sebebiyle 1920’de sona ermiş; bu tarihten sonra, batıda yapısalcılık ve yeni eleştiri içinde gelişmiştir. Rus biçimciliğinin başlıca temsilcileri: Boris Tomaşevski, Viktor Sklovski, Yuri Tinyanov, Roman Jakobson’dur. 1920’den sonra Rusya’da etkisini kaybeden biçimcilik, çeşitli vesilelerle batı çevrelerinde benimsendi. 1928-1948 yılları arasında Çekoslavakya’da Prag Okulu denilen bir ekol çevresinde varlığını sürdüren bu anlayış, edebiyat ve müzikten başka sinema eserleri üzerinde de fikir üretme ihtiyacı hissetti. I965’te ......

Rus Edebiyatı

Rus Edebiyatının Oluşumu ve Genel Özellikleri Rus edebiyatına ait yazılı ilk verimler 11. yüzyılda Hristiyanlık’ın kabul edilmesi ile ortaya çıkmaya başlar. Asıl olarak, bu edebiyatın tarihsel süreçteki gelişimi, coğrafi ve tarihî olayların derin etkisiyle şekillenmiştir. Rusya’nın Bizans’tan dinî olarak ayrılarak Ortodoks mezhebini kabullenmesi, kültürel gelişimini de Greko-Latin kaynaklardan alan bu daireden ayrı şekilde sürdürmesini beraberinde getirmiştir. Rus edebiyatının ilk önemli eseri Igor destanıdır; ama bu destan kimin tarafından yazıldığı bilinmemektedir. Rus kültürünün yenilenip biraz daha Avrupai hâle gelişi ise Büyük Petro dönemine tekabül ......

Ernest HEMİNGWAY

Ernest Hemingway Hayatı Özeti (1899-1961) Amerika’da doğdu. Savaşlarda edindiği izlenimlerinden sonra “Çanlar Kimin İçin Çalıyor” adlı romanını kaleme aldı. Bu romanıyla Pulitzer Ödülü’nü almıştır. İkinci Dünya Savaşı sonrasında yazdığı “Yaşlı Adam ve Deniz” adlı eseriyle de Nobel Edebiyat Ödülü'nü de kazanmıştır. Romanlarının yanı sıra öyküleriyle de tanınan yazar, Amerikan hikâyeciliğinde gerçekçiliğin öncülerinden biri olmuştur. Eserlerinde adalet, baskıya boyun eğmeme gibi konuların yanında uluslararası savaşların kötülüğü, tabiatın güzelliği ve yaşama sevinci konularına ağırlık vermiştir. Kısa ve gösterişsiz yazı tarzı ile kendisinden sonra ......

Dadaizm

Dadaizm Sanat Akımı Hakkında Kısaca Özet Bilgi Öncüsü, Romen asıllı ozan Tristan Tzara'dır. Tzara, genç sanatçıların bir toplantısında "Larousse" sözlüğünden rastgele bir sayfa açmış ve karşısına çıkan ilk sözcük "Dada" bu edebi akımın adı olarak benimsemiştir. Sözünü ettiğimiz bu olayın da kanıtladığı gibi Dadaizm bir bunalım edebiyatıdır. Birinci Dünya Savaşı'nın sonucu oluşan çökün­tü, güvensizlik, insanların inanç ve değer yargılarının sarsılması, sanatçıları da umutsuzluğa, düş kırıklığına sürükledi. İnsanın yarattığı maddi ve manevi uygarlık değerlerinin, yine İnsan tarafından acımasızca yıkılıp yok edilmesi sanatçıları, ......

Dünya Klasikleri Roman Özetleri

İspanyol yazar Cervantes’in (Servantes) Don Quijote (Don Kişot) adlı eseri, roman türünün başarılı ilk örneği kabul edilir. Fransız edebiyatında Victor Hugo’nun (Viktor Hügo) Sefiller, Notre Dame’ın (Notr Dam) Kamburu; Balzac’ın (Balzak) Vadideki Zambak, Goriot (Goryo) Baba; Flaubert’in (Flober) Madam Bovary (Madam Bovari), Stendhal’ın (Stendal) Kırmızı ve Siyah, Zola’nın (Zola) Nana (Nana); Alman edebiyatında Goethe’nin (Göte) Genç Werther’in (Vertha) Acıları, Thomas Mann’ın (Tomas Man) Buddenbrook (Budenbrok) Ailesi; İngiliz edebiyatında Charles Dickens’ın (Çarlz Dikınz) İki Şehrin Hikâyesi, Oliver Twist (Olivır Tivist); Daniel ......

Hümanizm

Hümanizm Akımı Nedir Hakkında Kısaca Özet Bilgi Avrupa'da Ortaçağ, "skolastik" sözcüğüyle anla­tılmaktadır. Kilise'nin toplumsal yaşamın her alanı­na egemen olduğu bu karanlık dönem boyunca kültür ve sanata korkunç bir baskı uygulamıştır. Hristiyanlık düşüncenin gelişmesini Önlemiş, insan­lık ve toplumsal kurumlar, Tanrı'nın, kilisenin ve kralın egemenliğini sağlamanın aracısı sayılmıştır. Bu yapılanma, İnsanı ve aklı temel alan Yunan ve Latin sanatlarını, eski çağa hapsetmişti. Soylula­rın, din adamlarının ayrıcalıklı olduğu bu dönem edebiyatında kahramanlık ve şövalyelik destanları vardır. Avrupa'da 13.yüzyılın sonlarında bu karanlık çağdan rönesansa giden yolun aydınlatıcıları ......

Sembolizm

Sembolizm Akımın Ortaya Çıkışı Doğuşu 19. yüzyıl sonlarına doğru Fransa’da ortaya çıkmış olan bu akım, sıkı kalıp ve kaidelere bağlı şekilde verilen şiirlere tepki içermektedir. Bireyin varlık ve tabiat karşısındaki duygulanmaları, algılamaları üstü kapalı bir tavırla şiirde ele alınmaya başlanmıştır. Bu noktada da devreye semboller girmiştir, insanın iç dünyasını ele almayı amaçlayan bu akımın, parnasizm ile gelen ve realist/natüralist anlayışın şiirde uygulanması neticesinde, çevre tasvirlerinin öne geçtiği, insani gerçekliğin ihmal edildiği anlayışa tepki olarak ortaya çıktığını söylemek mümkündür. Sembolizm Akımın Genel Özellikleri ......

Empresyonizm (izlenimcilik)

Empresyonizmin Ortaya Çıkışı Doğuşu On dokuzuncu yüzyılın son döneminde Fransa’da ortaya çıkmıştır. İlk olarak resim sanatında etkisini gözeten bu akım, sonra zamanla edebiyat da dâhil olmak üzere diğer sanat dallarını tesiri altına almıştır. Empresyonizmin Özellikleri Gözlemlenen gerçekliğin ön plana çıktığı bu anlayışa göre; sanatkâr varlık âlemine dair bütün gördüklerini, kendi zihninde bıraktığı izlenimlerin çerçevesinde sanat eserine aktarır. Önemli olan, dış dünyaya ait olan unsurların tam anlamıyla aslına uygun gerçekliğiyle değil sanat eserini meydana getiren ve üst seviyede bir bakış açısıyla söz konusu ......

Ekspresyonizm

Ekspresyonizm Sanat Akımı Hakkında Kısaca Özet Bilgi Daha önceki kuramlara göre; sanat eserinin dış dünyayı yansıtma özelliği bakımından değerlendiriliyordu. Ancak, eseri meydana getiren ve dış dünyayı yansıtsa dahi benlik süzgecinde geçirdikten sonra edebî metne aktaran sanatkâr ve onun iç dünyası, romantizm akımının ortaya çıkardığı düşünsel akım çerçevesinde değerlendirilmeye başlanmıştır. Edebî eserin değerlendirilmesinde ön plana getirilen sanatkâr; iç dünyası, duyguları, bireysel yaşamında karşılaştıkları ve içinde bulunduğu şartlar, tabiat ve olaylar karşısında hissettikleri, sistemleşen fikirlerden ziyade insani duyarlılığa özgü tepkileri ve bunların eserdeki ......

Klasisizm

Klasisizm Ortaya Çıkışı  Klasisizm; eski, asırlar geçse de önemini kaybetmeyen, iyi, nitelikli; kalitesi ve üstün vasıfları sebebiyle sınıflanmış anlamlarını taşıyan klasik kelimesinden türetilmiş bir terimdir. Rönesans’ı hazırlayan önemli fikir ve sanat akımlarından biridir. Temellerini Sokrat, Eflatun, Aristo tarafından işlenen ideamimesis ilgisine bağlayan ve “Sanat eseri genel olan tabiatı anlatır. Fikrince evrensel doğrulara bağlı kalan bir felsefe ve sanat anlayışıdır. Montaigne (1553-1592)’in "Denemeler" adlı eseri, eski Yunan ve Latin geleneğini hatırlatan ve antikite adı verilen üslupla kaleme alınmıştır. Descartes (1596-1650) “Rasyonalizmin merkezi antik ......

Kübizm

Dadaizm Sanat Akımı Nedir Hakkında Kısaca Özet Bilgi Kübizm, 20. yüzyılın başında Empresyonizme tepki olarak doğan, önceleri resim ve heykel sanatlarında etkili olan, daha sonra edebiyata yansıyan bir akımdır. Kübizm, dış dünyadaki nesnelerin yalnız görünen değil, görünmeyen taraflarını da göstermeye, anlatmaya çalışan bir akımdır. Sözgelimi "Ressam, balkonda bulunan bir adamın resmini yapmak istediği zaman, yalnızca adamın dış görünüşünü çizmekle yetinmeyecek, balkondaki adamın sokağa ait bütün duyumlarını aynı tablonun içerisine yerleştirecektir." Kübizm akımına göre yaşam, çok boyutludur. İnsan yaşam denilen olay içinde birçok şeyi hep ......

Kişiselcilik

Kişiselcilik, soyut düşüncülükle özdekçiliğin karşısına tinsel gerçekliği, sözü geçen iki bakış açısının da parçalara böldüğü birliği yeniden yaratacak sürekli çabayı koyar. Kişiselcilik, Descartes’in “Düşünüyorum öyleyse varım” (Cogito ergo sum) geleneği içinde yer alır. Kişiselciliğin ana yapısı şöyle özetlenebilir: Kişilik, bilinç, kendi yargısını özgürce belirleme, amaçlara yönelme, zamanın akışına karşı öz kimliğini sürdürme ve değerlere bağlanma gibi temel özellikleri nedeniyle, bütün gerçekliğin dokusunu oluşturur. Felsefi yönden Gottfried Wilhelm Leibniz bu akımın kurucusu, George Berkeley de başlıca kaynaklarından biri olarak kabul edilir. Edebiyatta ......

İdealizm

Dünyayı ve varoluşu bilinç ve düşünceye öncelik vererek açıklama öğretisinin temel olduğu felsefi akımın edebiyattaki uzantısıdır. İdealist felsefenin tüm özellikleri edebi eserlerde de görülür. 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır. Bireyci dünya görüşü ve simgecilik akımına bir tepki olarak doğmuştur. Çağcıl yaşamın artık makineleşen toplumları ve alabildiğine serpilip gelişen kentleriyle bireyi topluluk içinde yaşamaya zorladığını vurgulayan idealizm, bir arada yaşamanın yarattığı ortak kanı ve duyguları dile getirmeyi amaçlamaktadır. Topluluk bilincini ve bu bilince göre bireyin varoluşunu, yaşamı belli belirsiz yönlendiren kimi tinsel ......

Andromak Özeti (Racine)

Menelaos ve Helena'nin kızları Hermiyon ile Agamemnon'un oglu Orest (Drestes) de Pirüs'ün sarayındadırlar. DresI, Hermiyon'u; Hermiyon Pirüs'ü; Pirüs ise Andromak'i sevmektedir. Orest, Yunanlıların elçisi olarak gelmiştir; gelecekte yeni bir felaket doğurmaması için, Hektor'un küçük oğlunun başını istemektedir; ama gerçek amacı Hermiyon'u elde etmektir. Pirüs, başlangıçta Hermiyon'a yakınlık göstermiş, sonra Andomak'a olan sevgisi üstün gelmiştir; onun uğrunda, gerekirse başkomutanlığını yapacağı yeni bir Troya savaşını bile göze almıştır. Ama Andromak, Hektor'a ve küçük oğluna saygısızlıktır diye, Pirüs'ün karısı olmamak için çırpınmaktadır. Sonunda ......
Yandex.Metrica