Kategori: Sanat Akımları

Postmodernizm

Türk Edebiyatında Postmodernizm 1980'lerden itibaren yazarlarımız postmodernizmin metnin yapısını şekillendiren kimi özelliklerinden ustaca yararlanmışlardır. Geleneksel roman, birçok yönüyle standart, mantığa dayalı bir içeriğe sahiptir. Yazarlar, nesnel yaklaşımla ele aldığı konuyu belirgin kişi, mekân ve zaman çerçevesi içinde aktarır. Bu tarz romanları okur kitlesi yadırgamaz. Postmodern romanda ise yazar, gerçekliği öznelleştirip kurguyu değiştirir. Postmodernist yazarın bir kurguyla yetinmeyip kurgu içinde kurgu oluşturmasına üst kurmaca denir. Yazar, bunu yaparken de anlatımının kurmaca olduğunu okura sezdirir ya da doğrudan söyler. Postmodernizm Akımı ve Eleştiri Kuramı Postmodern teriminin ......

Sürrealizm (Gerçeküstücülük)

Sürrealizmin Ortaya Çıkışı Doğuşu I. ve II. Dünya Savaşları arasında Avrupa’da doğup gelişen bir akımdır. Sürrealistlerin benimsedikleri görüşlerin arka planını dadaizm oluşturur. Akımın bildirisi Manifeste du Surréalisme, 1924 yılında André Breton tarafından hazırlanmıştır. Sürrealizmin Genel Özellikleri İlmî ve felsefi hayata dair geçmişten gelen bütün görüşlerin yenilenmesini, düşüncenin saf bilinç otomatizmi ile ortaya çıkması gerektiği görüşlerini benimser. Realizm akımı, kurgu ve tahkiyeye dayalı hikaye ve roman türünün gelişmesine çok büyük katkılarda bulunan bir akımdır. Realist sanatçılar, öykü ve romanda yeni psikolojik tahlil metotları, şuur ......

Parnasizm

Parnasizmin Ortaya Çıkışı Doğuşu 1866 yılında Fransa’da yayımlanan Le Parnasse Contemporain dergi etrafında toplanan ve aynı sanat görüşünü benimseyen şairlerin oluşturduğu şiir akımıdır. Aynı dönemde daha ziyade mensur eserler etkisi altına alan realizm ve natüralizmin şiirde kendisini göstermesi, parnasizm akımı ile başlamıştır. Bu bağlamda, benimsenen şiir anlayışı, romantizmin bireysel hislenmeler ile şekillenen ve aşırı hassas şiir görüşüne de tepki içermektedir. Parnasizmin Genel Özellikleri: Bu akımın ortaya çıkarttığı şiir anlayışı, gerçekçilik temeline dayanır. Söz konusu gerçeklik, dış dünyada gözlemlenen ve insana ait hususiyetlerin ......

Naturalizm

Natüralizmin Ortaya Çıkışı Doğuşu Realizmin hayatın gerçeklerine yönelmesi yolundan geçerek gözlemlenebilirlik, deneysellik, kanıtlanabilirlik, soya çekim, çevrenin şartları ve kişinin yaratılışı anlamında doğasından gelen hususların onları etkilemeleri zemininde vücut bularak sanat eserinde yeni bir anlayışı başlatan akımdır. Romantizmin benimsediği bireysellik ve ferdî hislenmelerin aktarılması görüşüne karşıdır. Sanat eseri, gözlemlenen ve denenebilirliği olan, bilimsel veriler zemininde metotların götürdüğü sonuca ulaşılabileceğini varsayarak eserin kaleme alınması anlayışını doğurmuştur. Natüralizimin Genel Özellikleri: Bu akımın ortaya çıkışı, 19. yüzyıl Fransa’sına dayanmaktadır. Ardından etki alanını gittikçe genişletmiş, benimsediği hususiyetlerle ......

Realizm

Realizm Akımının Ortaya Çıkışı Realizm, gerçekçilik demektir; dünyada ilk edebî eserlerden günümüzdeki eserlere kadar hemen her eserde bir realist yan bulmak mümkündür. Bir yazar ne kadar duygulu, ne kadar lirik, ne kadar sübjektif olursa olsun bir yanı ile gerçekçidir. Öncekiler, sistemli olmasa da realizmin uygulaması demek olan gerçeğin sanata aktarılmasını zaten tatbik etmekteydiler. Bugün anladığımız manada bir edebî akım olarak 19. asrın ortalarına doğru Fransa’da romantizme ve klasisizme tepki gösteren aydınların çalışmalarıyla diğer cereyanlardan ayrılmıştır. Nasıl ki klasisizm daha çok tiyatro ......

Romantizm

Romantizmin Ortaya Çıkışı Doğuşu Fransız İhtilali’nden sonra Avrupa’da öne çıkan liberalizm, bireyin duyguları ve tercihleri, buna bağlı sübjektif tavırlar, Romantizmin temelini oluşturur. Gelişen sosyal hayat da, duyguların ön planda olduğu sübjektif algılara değer veren bir akım olarak Romantizmin doğmasına yol açar. Bu akımın klasisizme tepki olarak doğduğu söylenir. Romantizm, daha çok şiir türünde kendisini ifade edebilen sanatçıların mektebi olmuştur. 1790-1850 yılları, romantizmin kurallarını yaygınlaştırdığı dönemdir. Romantizm, Avrupa’da edebiyat, müzik ve felsefede büyük değişimlere yol açtığı gibi resim ve müzik alanında da bazı ......

Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk)

Egzistansiyalizm Ortaya Çıkışı Doğuşu 19. yüzyılda ortaya çıkan felsefî bir sanat akımıdır. II. Dünya Savaşı ve devamındaki yıllarda daha geniş kitlelere ulaşmaya başlamış ve sanat dallarının birçoğunda etkisini göstermiştir. Felsefeden köklerini alan bu akımın temel amacı, insanın varoluşunu anlamlandırmaktır. Egzistansiyalizmin  Genel Özellikleri İnsanın toplum karşısında bireysel bir gerçeklik olarak ortaya çıkması, dünya ve yaşam karşısında akılcılığın sorunları çözmede kifayetsiz kalmaya başladığı bir ortamda, insanın varoluşunun sorgulanmasına başlanır. Toplum karşısında bireyin ferdî hayatı ve hürriyeti ön plana çıkmaya başlar. Bireyin varoluşunun öne çıkmaya başlamasıyla ......

Rus Formalizmi

Biçimci Anlayış " Formalizm" 1915 yılında Rusya’da ortaya çıkan biçimci anlayış, 1917’de beliren siyasi çalkantılar ve komünist ihtilal sebebiyle 1920’de sona ermiş; bu tarihten sonra, batıda yapısalcılık ve yeni eleştiri içinde gelişmiştir. Rus biçimciliğinin başlıca temsilcileri: Boris Tomaşevski, Viktor Sklovski, Yuri Tinyanov, Roman Jakobson’dur. 1920’den sonra Rusya’da etkisini kaybeden biçimcilik, çeşitli vesilelerle batı çevrelerinde benimsendi. 1928-1948 yılları arasında Çekoslavakya’da Prag Okulu denilen bir ekol çevresinde varlığını sürdüren bu anlayış, edebiyat ve müzikten başka sinema eserleri üzerinde de fikir üretme ihtiyacı hissetti. I965’te ......

Edebi Akımlar

Yeniden Doğuş veya Medeniyetin Yeniden İnşası  Edebî akımlar yüzyıllar süren tarihî bir gelişmenin sonunda bugünkü şekline ulaşmış karmaşık ve bileşik bir yapıdır. Temelleri, eski Mezopotamya, Mısır, Yunan ve Latin değerlerine bağlıdır. Her asırda yeni bir boyut ve içerik eklenmesiyle coğrafya ve kültür dairelerine göre bazı değişiklikler gösterir. Bir ülkedeki edebî akım özelliği ve şartları, bir başka ülkeye uymaz. Rönesans: Çıkış Noktası Mezopotamya: Mısır-Yahudilik- Yunan-Latin-Hıristiyanlık- Çin ve Hint Medeniyetleri İslam Medeniyeti: Mekke- Medine- Gırnata (İspanya) Batı Medeniyeti Sümer, Mısır: Bu iki medeniyetin çevresindeki Antik Kültür Etkileri: Yunan ......

Modernizm

Modernizm Akımı Nedir? Modernizmin Doğuşu Temsilcileri Kimlerdir? XIX. yüzyılda Batı’da Aydınlanma Dönemi’yle gelişen, pozitivizme dayanan bilim anlayışı, insana her alanda sürekli ilerlediği ve geliştiği inancını vermiştir. Bu durum insanoğlunun özellikle edebiyat alanında hayata ilişkin iyimser bir bakış geliştirmesini sağlamıştır. Geleneksel-gerçekçi roman da bu temel üzerinde şekillenmiş, en yetkin ürünlerini XIX. yüzyılda vermiştir. Ancak bilim alanındaki bazı gelişmeler sonucu roman anlayışı değişmeye başlamıştır. XX. yüzyılda ortaya çıkan kuantum fiziğinin getirdiği bulgular, Heisenberg’in (Hayzınberg) Belirsizlik Kuramı ve Einstein’ın (Aynştayn) Görecelik Kuramı, insanoğlunun gerçek ......

Fütürizm

Fütürizm Sanat Akımı Nedir Hakkında Kısaca Özet Bilgi İtalya’da ortaya çıkan bu akımın öncüsü F. T. Marinetti’dir (Marinette). Fütürizm, modern yaşantının verdiği heyecanlardan doğan bir edebiyat akımıdır. Geçmişteki estetik değerleri ve gelenekleri tümüyle reddeden, dünyanın geleceğinin modernlik olduğunu iddia eden fütüristler sanatta sürekliliği, değişkenliği, hareketliliği savunmuşlardır. “Kelimelere özgürlük” düşüncesiyle hareket eden bu sanatçılar, geleneksel şiir anlayışını terk ederek ölçüsüz ve kafiyesiz şiirler yazarlar. Rus edebiyatında, Mayakovski bu akımın güçlü temsilcisidir. Türk edebiyatında ise Nazım Hikmet’in Mayakovski’den etkilenerek yazdığı şiirlerinde fütürist ögeler ......

Harfçilik

Öncülüğünü Romen asıllı şair Isidore Isou‘nun yaptığı, 2’nci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan bir akımdır. Şiirde en küçük birim olarak sözcükleri değil harfleri temel alır. Bu yolla da yeni bir şiir ve yeni bir müzik yazmayı amaçlayan bir karşı-akım niteliğindedir. Isou’ya göre, “harf olmayan ya da harf olmayacak hiç bir şey tinsel olarak da var olamaz.” Harfçilik, edebiyatın yanısıra sinemayı, dansı, müziği ve resmi de etkilemiştir. Çıkış noktaları, “sesleri, sözcükleri, imgeleri aynı anda topluca bir araya getirecek yeni anlatım yollarının ......

Dadaizm

Dadaizm Sanat Akımı Hakkında Kısaca Özet Bilgi Öncüsü, Romen asıllı ozan Tristan Tzara'dır. Tzara, genç sanatçıların bir toplantısında "Larousse" sözlüğünden rastgele bir sayfa açmış ve karşısına çıkan ilk sözcük "Dada" bu edebi akımın adı olarak benimsemiştir. Sözünü ettiğimiz bu olayın da kanıtladığı gibi Dadaizm bir bunalım edebiyatıdır. Birinci Dünya Savaşı'nın sonucu oluşan çökün­tü, güvensizlik, insanların inanç ve değer yargılarının sarsılması, sanatçıları da umutsuzluğa, düş kırıklığına sürükledi. İnsanın yarattığı maddi ve manevi uygarlık değerlerinin, yine İnsan tarafından acımasızca yıkılıp yok edilmesi sanatçıları, ......

Hümanizm

Hümanizm Akımı Nedir Hakkında Kısaca Özet Bilgi Avrupa'da Ortaçağ, "skolastik" sözcüğüyle anla­tılmaktadır. Kilise'nin toplumsal yaşamın her alanı­na egemen olduğu bu karanlık dönem boyunca kültür ve sanata korkunç bir baskı uygulamıştır. Hristiyanlık düşüncenin gelişmesini Önlemiş, insan­lık ve toplumsal kurumlar, Tanrı'nın, kilisenin ve kralın egemenliğini sağlamanın aracısı sayılmıştır. Bu yapılanma, İnsanı ve aklı temel alan Yunan ve Latin sanatlarını, eski çağa hapsetmişti. Soylula­rın, din adamlarının ayrıcalıklı olduğu bu dönem edebiyatında kahramanlık ve şövalyelik destanları vardır. Avrupa'da 13.yüzyılın sonlarında bu karanlık çağdan rönesansa giden yolun aydınlatıcıları ......

Sembolizm

Sembolizm Akımın Ortaya Çıkışı Doğuşu 19. yüzyıl sonlarına doğru Fransa’da ortaya çıkmış olan bu akım, sıkı kalıp ve kaidelere bağlı şekilde verilen şiirlere tepki içermektedir. Bireyin varlık ve tabiat karşısındaki duygulanmaları, algılamaları üstü kapalı bir tavırla şiirde ele alınmaya başlanmıştır. Bu noktada da devreye semboller girmiştir, insanın iç dünyasını ele almayı amaçlayan bu akımın, parnasizm ile gelen ve realist/natüralist anlayışın şiirde uygulanması neticesinde, çevre tasvirlerinin öne geçtiği, insani gerçekliğin ihmal edildiği anlayışa tepki olarak ortaya çıktığını söylemek mümkündür. Sembolizm Akımın Genel Özellikleri ......

Empresyonizm (izlenimcilik)

Empresyonizmin Ortaya Çıkışı Doğuşu On dokuzuncu yüzyılın son döneminde Fransa’da ortaya çıkmıştır. İlk olarak resim sanatında etkisini gözeten bu akım, sonra zamanla edebiyat da dâhil olmak üzere diğer sanat dallarını tesiri altına almıştır. Empresyonizmin Özellikleri Gözlemlenen gerçekliğin ön plana çıktığı bu anlayışa göre; sanatkâr varlık âlemine dair bütün gördüklerini, kendi zihninde bıraktığı izlenimlerin çerçevesinde sanat eserine aktarır. Önemli olan, dış dünyaya ait olan unsurların tam anlamıyla aslına uygun gerçekliğiyle değil sanat eserini meydana getiren ve üst seviyede bir bakış açısıyla söz konusu ......

Ekspresyonizm

Ekspresyonizm Sanat Akımı Hakkında Kısaca Özet Bilgi Daha önceki kuramlara göre; sanat eserinin dış dünyayı yansıtma özelliği bakımından değerlendiriliyordu. Ancak, eseri meydana getiren ve dış dünyayı yansıtsa dahi benlik süzgecinde geçirdikten sonra edebî metne aktaran sanatkâr ve onun iç dünyası, romantizm akımının ortaya çıkardığı düşünsel akım çerçevesinde değerlendirilmeye başlanmıştır. Edebî eserin değerlendirilmesinde ön plana getirilen sanatkâr; iç dünyası, duyguları, bireysel yaşamında karşılaştıkları ve içinde bulunduğu şartlar, tabiat ve olaylar karşısında hissettikleri, sistemleşen fikirlerden ziyade insani duyarlılığa özgü tepkileri ve bunların eserdeki ......

Klasisizm

Klasisizm Ortaya Çıkışı  Klasisizm; eski, asırlar geçse de önemini kaybetmeyen, iyi, nitelikli; kalitesi ve üstün vasıfları sebebiyle sınıflanmış anlamlarını taşıyan klasik kelimesinden türetilmiş bir terimdir. Rönesans’ı hazırlayan önemli fikir ve sanat akımlarından biridir. Temellerini Sokrat, Eflatun, Aristo tarafından işlenen ideamimesis ilgisine bağlayan ve “Sanat eseri genel olan tabiatı anlatır. Fikrince evrensel doğrulara bağlı kalan bir felsefe ve sanat anlayışıdır. Montaigne (1553-1592)’in "Denemeler" adlı eseri, eski Yunan ve Latin geleneğini hatırlatan ve antikite adı verilen üslupla kaleme alınmıştır. Descartes (1596-1650) “Rasyonalizmin merkezi antik ......

Kübizm

Dadaizm Sanat Akımı Nedir Hakkında Kısaca Özet Bilgi Kübizm, 20. yüzyılın başında Empresyonizme tepki olarak doğan, önceleri resim ve heykel sanatlarında etkili olan, daha sonra edebiyata yansıyan bir akımdır. Kübizm, dış dünyadaki nesnelerin yalnız görünen değil, görünmeyen taraflarını da göstermeye, anlatmaya çalışan bir akımdır. Sözgelimi "Ressam, balkonda bulunan bir adamın resmini yapmak istediği zaman, yalnızca adamın dış görünüşünü çizmekle yetinmeyecek, balkondaki adamın sokağa ait bütün duyumlarını aynı tablonun içerisine yerleştirecektir." Kübizm akımına göre yaşam, çok boyutludur. İnsan yaşam denilen olay içinde birçok şeyi hep ......

Kişiselcilik

Kişiselcilik, soyut düşüncülükle özdekçiliğin karşısına tinsel gerçekliği, sözü geçen iki bakış açısının da parçalara böldüğü birliği yeniden yaratacak sürekli çabayı koyar. Kişiselcilik, Descartes’in “Düşünüyorum öyleyse varım” (Cogito ergo sum) geleneği içinde yer alır. Kişiselciliğin ana yapısı şöyle özetlenebilir: Kişilik, bilinç, kendi yargısını özgürce belirleme, amaçlara yönelme, zamanın akışına karşı öz kimliğini sürdürme ve değerlere bağlanma gibi temel özellikleri nedeniyle, bütün gerçekliğin dokusunu oluşturur. Felsefi yönden Gottfried Wilhelm Leibniz bu akımın kurucusu, George Berkeley de başlıca kaynaklarından biri olarak kabul edilir. Edebiyatta ......

İdealizm

Dünyayı ve varoluşu bilinç ve düşünceye öncelik vererek açıklama öğretisinin temel olduğu felsefi akımın edebiyattaki uzantısıdır. İdealist felsefenin tüm özellikleri edebi eserlerde de görülür. 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır. Bireyci dünya görüşü ve simgecilik akımına bir tepki olarak doğmuştur. Çağcıl yaşamın artık makineleşen toplumları ve alabildiğine serpilip gelişen kentleriyle bireyi topluluk içinde yaşamaya zorladığını vurgulayan idealizm, bir arada yaşamanın yarattığı ortak kanı ve duyguları dile getirmeyi amaçlamaktadır. Topluluk bilincini ve bu bilince göre bireyin varoluşunu, yaşamı belli belirsiz yönlendiren kimi tinsel ......
Yandex.Metrica