Servet-i Fünun Dönemi Türk Edebiyatında Roman

Reklamlar

Servetifünun Dönemi Türk Edebiyatında Roman

Servetifünun Döneminde öykü ve romanda teknik anlamda önemli gelişmeler göze çarpar. Kısa öykü, Servetifünun döneminde Türk edebiyatında görülmeye başlanmıştır. Yine bu dönemde Hikaye ve romanların sanatsal değerleri artış göstermiştir. Özellikle romanlar yapı ve teknik olarak son derece olgunluk göstermiştir.

Servet-i Fünun Romanı

Servet-i Fünun romancıları, daha çok Namık Kemal’in etkisinde kalarak romantizmin özelliklerine uygun olarak roman ve hikâye yazdılar; bu dönemde, bilhassa Sergüzeşt gibi realizme giriş yapan örneklerden hareketle, realist akım etkili olmuşsa da, tam olarak romantizmden bir vazgeçme davranışı görülmez.

Servet-i Fünun romancıları, devrin özelliklerine uygun olarak ve işlemeye çalıştıkları realist çizgiye paralel bir şekilde, tasviri genellikle dış çevre için, tahlili de şahısların iç dünyalarını anlatmak için kullanırlar.

Hikâyenin hazırlayıcı unsurları ve fiktif yapının geliştirici unsurları (olarak kabul edi­len bakış açısı, anlatım şekli, vaka takdimi (figürler, zaman, mekân, kavramlar, tezler vb.) bakımından Servet-i Fünun edebiyatı romanı ve hikayesi, Tanzimat edebiyatı romanı örneklerden çok ileridedir. Bu dönemin Tanzimat ile birleştikleri noktalardan biri, vakaların genellikle İstanbul’da geçmesidir.

Reklamlar

Romanda batılı örneklerinin seviyesine ulaşan Servet-i Fünun yazarları, müzik, re­sim gibi sanat dalları ile edebiyatı birlikte yorumlamayı başarmışlardır. Bunun sebebini, Servet-i Fünuncuların daha iyi bir eğitim görmelerinde ve genç yaşta yabancı dil öğren­melerinde aramak lazımdır.

Servetifünun Döneminde Romanların Özellikleri

Romanlarda ele alınan olayların örgüsü, konuların işlenmesi ve karşılıklı konuşmalar çok başarılı bir şekilde ele alınır. Bu dönem romanlarında yazar kendi şahsiyetini gizler. Türk edebiyatındailk Psikolojik anlamda romanın  örneği Servetifünun döneminde  yazılmıştır. İnsanların ruhsal halleri ele alınarak detaylı bir şekilde anlatılır ve ruh analizi yapılır; toplumsal yaşam çok detaylı bir şekilde betimlenir. Gerçekten yaşanmış olaylara çok sık yer verilir. Günlük yaşamda görülen ve yaşanması muhtemel olan insanlar ve olaylar ele alınır. Tip oluşturmada, betimleme ve portrelerde fazlasıyla başarı elde edilmiştir. Sanat akımlarından etkilenilerek romanların yazıldığı görülmektedir. Romanda çoğunlukla romantizmin etkisi fazlasıyla hissedilmektedir, bu etki sonraki zamanlarda yerini realizme terk etmiştir. Roman türündeki realizme geçiş,  beraberinde gözlem yaparak roman yazmayı da getirir, düş gücünü ikinci sıraya iter. Sanatçılar çoğunlukla realizmin ve natüralizmin etkisinde romanlar yazmaya devam etmişlerdir.

Roman, insanların sosyal hayatını dile getirir. İşleyecekleri konularını İstanbul’daki o dönemin sosyete tabakasından seçerler. Bu sebeple “salon edebiyatı” oluşturdukları konusunda sıkça eleştiri alırlar. Düş kırıklığı, acı üzüntü ve karşılıksız aşklar, öykü ve romanda ele alınan temalardan bazılarıdır. Avrupaya ayak uydurma konusunda çabalar da romana çok sık konu edilir. Edebiyatçıların yol gösterici bir kişilik olduğuna inanan yazarlar, Batılılaşma döneminde kendilerinin uygun gördükleri örnekleri romanda işlerler. Romanda toplumsal davalara yer verildiğine -o zamanın şartları nedeniyle- çok fazla rastlanmaz. Sanatlı ve aşırı süslü anlatım arzusu çok fazla öne çıkmaktadır. Estetik olması amacıyla Arapça ve Farsça sözcük ve tamlamalar, öykü ve romanda çok sık kullanılmıştır. Yeni bir söyleyiş ve üslup arayışı, Türkçenin bazı zamanlarda anlaşılmaz duruma gelmesine neden olur. Fransızca tesiriyle Türkçenin söz dizimi genişlik kazanmıştır. Cümlenin içerisinde ögeler yer değiştirerek farklı bir üslup katılır; zaman zaman da cümleler yarıda bırakılır, eksiltili cümleler de çok sık kullanılır. Cümleler çoğunlukla isteğe bağlı bir şekilde kısa tutulur veya normalden fazla uzatılır. Servetifünun Döneminin en önemli roman yazarları Mehmet Rauf, Halit Ziya Uşaklıgil, Hüseyin Cahit Yalçın, Safvet Nezihi, Ahmed Hikmet Müftüoğlu ve Ali İhsan Tokgöz’dür.

Yandex.Metrica