Etiket: Batı Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı

Türk Edebiyatının Sınıflandırılması Tarihi Gelişimi ve Oluşumu

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı, tarih öncesi devirlerden başlar, Türklerin İslamiyet’i kabul ettikleri 9. ve 10. asırlara kadar sürer. Bu devrede sözlü Türk edebiyatı ve yazılı Türk edebiyatı olmak üzere iki grupta incelenen edebiyatımız, şu alt başlıklara göre değerlendirilir: Sözlü edebiyat, destan, koşuk, sagu, sav adı verilen mahsullere dayanır. Destanlar; savaşları, göçleri, tabiat olaylarını geniş bir şekilde anlatan eserlerdir. Koşuklar, zamanımızdaki lirik şiirlerin, (koşmaların, aşk ve tabiat şiirlerinin) ilk şeklidir. Sagular için, şimdilik, ağıt-mersiye türündeki eserler, diyebiliriz. Savlar ise atalar sözü (durub-ı emsal, atasözleri) olarak ......

Oyun ve Yaratıcı Drama

Oyun ve Yaratıcı Dramanın Özellikleri Çocuğun dış dünyayla, insanlarla, doğayla, hayvanlarla, kısacası yaşamla kurduğu ilişkiler bütününün büyük bir bölümünü "oyun" ve "imgeleme" oluşturur. Gelişim süreci içinde çocuk, çeşitli oyunlar oynar ve birçok oyun da icat eder, çevresinde oynanan oyunları öğrenir, kendisi de bu oyunlara benzer oyunlar yaratır, insanda doğal olarak var olan ve onda zevk duygusu uyandıran oyun ve oynama eylemi hayatın her alanına yansır. Her kültürün kendine özgü oyunları vardır ve çocuklar da bu oyun kültürü içerisinde yetişir. Oyun, gönüllü ......

Epik Tiyatro ve Bertolt Brecht

Bertolt Brecht'in Epik Tiyatro Anlayışı İki Dünya Savaşı arasında, Bertolt Brecht'in Marksist anlayışla oluşturduğu, siyasal amaçlı tiyatro türlerinden olan "epik tiyatro", her şeyden önce göstermeci tiyatrodur Epik tiyatro, gerçekçi-doğalcı akıma karşı çıkan, görünen somut gerçeği değil onun derininde olanı anlatmayı amaçlayan ve bu anlatımı da gerçekleştirmek için yeni biçimler arayan akımların tiyatro sanatı açısından en önemlisidir. Epik tiyatro, yanılsamacı (illüzyonist) tiyatronun seyirciyi sahnedeki karakter ile ve olayın içine çekerek seyirciyi özdeşleştirir. Seyirci oyuna dahil edilir ve seyircide diyalektik bakış açısıyla tiyatroda ......

Absürt Tiyatro

Absürt Tiyatro Nedir Absürt tiyatro düşüncesi, ikinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan ve savaş sonrası, insanlığın içine düştüğü "saçmalık"ların, boşuna çabaların, boşuna bekleyişlerin acısından kaynaklanan bir umutsuzluk havası içinde oluşur. İkinci Dünya Savaşı'nı yaşayan ve kapitalizmin vahşet saçan ellerinde çırpınan insanoğlunun ruhsal durumu, korkuları, güvensizliği, endişeleri, edebiyata bakışları, bunalımı, boşunalıkları, amaçsızlığı, yalnızlığı  absürt tiyatro aracılığıyla sahneye yansır. Absürdizm yaklaşımı, egzistansiyalizm (varoluşçuluk) akımıyla ilintili olmakla beraber bu akımdan daha farklı bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım 19. yüzyıl Danimarkalı bir filozof olan Saren Kierkegaard`a kadar ......

Maviciler Akımı

“Attila İlhan, Ferit Edgü, Ahmet Oktay, Yılmaz Gruda” gibi şairler de Maviciler adında bir grup oluşturarak 1940’larda gelişen yeni şiir anlayışına uygun eserler vermişlerdir. Öyleyse şimdi de Maviciler üzerinde duralım. Maviciler Akımı (Mavi Akımı) Temsilcileri Kimlerdir Kodlaması Attila İlhan'ın 1952-1956 yıllarında çıkardığı “Mavi” dergisinin etrafında toplanan “Yılmaz Gruda, Ferit Edgü, Ahmet Oktay, Özdemir Nutku, Demirtaş Ceyhun, Demir Özlü, Tahsin Yücel, Orhan Duru gibi sanatçıların oluşturduğu guruptur. Bu sanatçılardan “Atilla İlhan, Ferit Edgü, Ahmet Oktay ve Yılmaz Gruda” şairlikleriyle öne çıkmış; diğerleri ise daha ......

Edebi Topluluklar

Belli dönemlerde, aynı edebi anlayışa ve hayat görüşüne sahip edebiyatçıların belli bir alanda bir araya gelerek birbirinin edebi görüşlerini destekler nitelikte eserler vermesine edebi topluluk adı verilir. Edebiyatımızda özellikle Yeni Türk Edebiyatının başlamasıyla ilk olarak Tanzimat Edebiyatı Sanatçıları çeşitli gazeteler etrafında toplanarak çeşitli türlerde eserler vermişlerdir. Bu yazımızda ise bu edebi topluluklarda yer alan sanatçıları kolaylıkla aklınızda tutabilmeniz için edebi topluluklar kodlama ve şifreleme yöntemi ile sizlere sunmak istedik. Edebi Toplulukların Kodlaması Hisar Topluluğu (Hisarcılar - 1950-1980) Temsilcilerinin Kodlaması GÜLTEKİN SAMANOĞLU İLHAN GEÇER TALAT SAİT ......

Türk Edebiyatı Tarihi ve Oluşumu

Türk Edebiyatı Tarihi ve Oluşumu Milletlerin tarih, kültür, sanat ve edebiyatlarını incelemek üzere asırlara göre yapılmış sınıflandırmalar kullanılır. Bu sınıflandırmalarda takip edilen sıraya takvim sırası, kronolojik sıra veya kısaca kronoloji denir. Kronoloji ile bir milletin edebiyatını; metin, tür, şekil, yazar, muhit, nesil, sosyal hayat, kültür değişikliği, siyasi gelişmeler gibi ölçütlere bakarak incelemek, onun hangi coğrafyada eser verdiğini tespit etmek ve bütün bu verileri tarih içinde değerlendirmek, edebiyat tarihi dalını ilgilendirir.Bir milletin edebiyatını genel bir çerçeve içinde ana hatlarıyla tanıyabilmek için tarihî ......

Milli Edebiyat Dönemi Hikayeleri

MİLLÎ EDEBİYAT DÖNEMİ HİKÂYELERİ Tanzimat’la edebiyatımıza giren “hikâye“, bu dönemde olgunluğa ulaşmıştır. Milli Edebiyat 1911’de Ömer Seyfettin ve arkadaşlarının Selanik’te çıkardıkları Genç Kalemler dergisiyle başlayıp 1923’te Cumhuriyet’in kurulmasına kadar devam etmiştir. Bu dönem edebiyatının temelinde Türk dilinin sadeleştirilmesi çalışmaları yatar. Bu dönemde yazılan hikâyelerin en belirgin özelliği öykülerde sade bir dil kullanılmasıdır. Osmanlıcılık, Türkçülük, Batıcılık akımları temaların belirlenmesinde ana etken olmuştur. Sanatçılar eserlerini bu akımların ışığı altında oluşturmuşlardır. Anadolu insanının yaşam koşulları, savaş yıllarında çekilen sıkıntılar, bağımsızlık, yanlış Batılılaşma, geçmişteki kahramanlıklar, ......

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Tenkit (Eleştiri)

Türk Edebiyatında Eleştiri (Tenkit) Divan Edebiyatı Döneminde Tenkit Divan edebiyatındaki hiciv ve halk edebiyatındaki taşlama siyasi ve sosyal içerikli eleştiri örnekleridir. Divan edebiyatındaki tezkireler, şairlerin hayatına ilişkin bilgilerin yanında eserlerinin niteliklerine dair kısa değerlendirmeleri de içerdiğinden eleştiri türüne yaklaşır. Ancak bunların hiçbiri ayrı bir tür olan eleştiri sayılmaz. Servetifünun Edebiyatı Döneminde Eleştiri (Tenkit) Servet-i Fünun Edebiyatı Dönemi’nde Hüseyin Cahit, Cenap Şahabettin, Halit Ziya, Mehmet Rauf, Tevfik Fikret, Ali Kemal, İsmail Safa ve Ahmet Şuayp eleştiri türünde yazan sanatçılardır. Çoğunlukla eleştiri türünde yazan Ahmet Şuayp, ......

Tanzimat Edebiyatında İlk Gazeteler ve Gazetecilik

Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında İlk Gazeteler Batının ilim ve sanat anlayışının geniş kitlelere yayılması için kitapların yanında ve ondan daha aktüel olan bir başka yayın faaliyetine ihtiyaç vardı. İşte, Tanzimat devri için karakteristik bir girişim sayılan gazetecilik, bu ihtiyacı karşılamak üzere kültürel hayatımızı şekillendirmeye başladı. Gazetenin varlığı ile birlikte yeni bir nesir anlayışının doğması kaçınılmazdır. Yeni bir nesir ile yeni bir takdim tarzı ve yeni bir üslup kullanılarak halka seslenmek gerekti. Deneme, makale, tiyatro gibi edebî türler bir ihtiyaç olarak doğdu. ......

Radyo Tiyatrosu

Tiyatro Yazma Tür ve Tekniklerini Tanıma Bu bölümde; edebiyat ve tiyatro sanatından beslenen, kimi özellikleri ile tiyatro türüyle benzerlik gösteren ve kendine özgü bir anlatım formu olan “radyo tiyatrosu”yla ilgili yazma çalışması gerçekleştireceksiniz. Radyo tiyatroları, radyo için yazılmış dramatik eserlerdir. Bunlar, radyonun olanakları ve sınırları içerisinde, radyonun malzemeleri kullanılarak yazılan ve seslendirilen özgün metinlerdir. Bu tür metinler diyaloglar şeklinde yazılmış, konuşmaya dayalı, zıtlıkların çatışmasıyla gelişen, içinde olay zenginliği bulunan eserlerdir. Radyo tiyatrosu, eğer arkası yarın şeklinde değilse en fazla altmış dakika olarak sınırlandırılır. ......

Şair Evlenmesi

  Türk edebiyatının Batılı anlamda ilk tiyatro örne­ğidir. Bu tek perdelik komedi olan Şair Evlenmesi'nde İbrahim Şinasi, geleneksel Türk tiyatrosu ile Batı tiyatro tekniğini kaynaştırmıştır. Sahne dili güçlü olan bu yapıtla Şinasi, ulusal tiyatronun nasıl olması gerektiğini de örneklemiştir. Şair Evlenmesinin Konusu: Genç şair Müştak Bey, Kumru adında bir genç kızı sever ancak, evleneceği gece karşısına yaşlı ve çirkin ablası Sakine Hanım çıkarılır. Yapıtta görücü usulüyle evlilik eleştirilmektedir. ...

Modern Türk Tiyatrosu

Türk Edebiyatında Batılı anlamda tiyatro Tanzimat dönemiyle birlikte başlar. 1859'da Şinasi tarafından yazılan ve ilk tiyatro eseri kabul edilen "Şair Evlenmesi"dir. Bu tiyatro bir perdelik komedidir. Tanzimat döneminde Teodor Kasap, Âli Bey, Ahmet Vefik Paşa gibi sanatçılar Moliere'den çeviri ve uyarlamalar yapmışlardır. Yine bu donemde Abdülhak Hamit ve Namık Kemal gibi usta sanatçılar ise çok başarılı kabul edilmeyen dram türünde eserler vermişlerdir. Daha sonra Meşrutiyet döneminde de tiyatromuz Batı'nın taklidi olarak kalmış, asıl olarak kendini 1925'lerden sonra bulmuştur. Cumhuriyet'in ilk ......

Eleştiri (Edebi Tenkit)

  Eleştiri (Tenkit) Hakkında Geniş Detaylı Bilgi Bir sanat yapıtının iyi ve kötü yönlerini inceleyerek bir yargı ile belirten yazı türüne eleştiri (tenkit) denir. Eleştiri türünde eser veren kişiye eleştirmen denir. Eleştirinin türlere ayrılmasında farklı değerlendirmeler olmakla birlikte temelde konularına ve eleştirmenin tutumuna göre bir ayrım söz konusudur. Konularına göre eleştiriler; a) sanatçıya dönük eleştiri b) esere dönük eleştiri c) okura dönük eleştiri d) topluma dönük eleştiri şeklinde gruplandırılabilir. Gustave Flaubert sanatçıya dönük eleştiride sanatçının yaşamından, kişiliğinden, düşüncelerinden izler aranır; eserin, sanatçısını yansıtacağı düşüncesinden hareketle eserden çok ......

Sohbet

  Sohbet (söyleşi) Nedir? Çoğunlukla gazete ve dergilerde yayımlanan, güncel olayların, edebiyat kültür ve sanat hayatındaki gelişmelerin fazla derine inilmeden, içten bir dille, okuyucuyla karşılıklı konuşma havasında işlendiği yazı türüne sohbet denir.. Sohbet türünde yazar, kişisel düşüncelerini kanıtlama ihtiyacı duymaz. Mizahi fıkralardan, atasözlerinden yararlanabilir; anekdotlara ve şiirlere yer verebilir. Kendine ya da okuruna yönelttiği sorulara cevaplar vererek canlı ve akıcı bir üslup yakalayabilir: “Biri yer, biri bakar, kıyamet ondan kopar.” derlerse inanın. Bize hayır ve mürüvvet hususunda eksiklik geldiği günden beri açlığı hatırımızdan ......

Modernizm

Modernizm Akımı Nedir? Modernizmin Doğuşu Temsilcileri Kimlerdir? XIX. yüzyılda Batı’da Aydınlanma Dönemi’yle gelişen, pozitivizme dayanan bilim anlayışı, insana her alanda sürekli ilerlediği ve geliştiği inancını vermiştir. Bu durum insanoğlunun özellikle edebiyat alanında hayata ilişkin iyimser bir bakış geliştirmesini sağlamıştır. Geleneksel-gerçekçi roman da bu temel üzerinde şekillenmiş, en yetkin ürünlerini XIX. yüzyılda vermiştir. Ancak bilim alanındaki bazı gelişmeler sonucu roman anlayışı değişmeye başlamıştır. XX. yüzyılda ortaya çıkan kuantum fiziğinin getirdiği bulgular, Heisenberg’in (Hayzınberg) Belirsizlik Kuramı ve Einstein’ın (Aynştayn) Görecelik Kuramı, insanoğlunun gerçek ......

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Hikaye

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatında Hikaye (1923-1940) Millî Edebiyat sanatçılarının da eser vermeye devam ettiği Cumhuriyet Dönemi'nin ilk yıllarında daha çok, gözlemci gerçekçiliğe dayalı hikâyeler yazılmıştır. Bu dönemde bazı sanatçılar hikâyelerinde toplumsal konuları, Cumhuriyet devrimlerini, yeni kurum ve değerleri ele alırken bazıları da bireyin iç dünyasını esas alan hikâyeler yazmıştır. Bu yıllarda Reşat Nuri Güntekin’in Leyla ile Mecnun; Fahri Celalettin Göktulga’nın Telak-ı Selase; Ercüment Ekrem Talu’nun Teravihten Sahura; Nahid Sırrı Örik’in Eski Resimler; Sadri Ertem’in Bacayı İndir Bacayı Kaldır; Memduh Şevket Esendal’ın ......

Tanzimat Edebiyatı Döneminde Hikaye (Öykü)

TANZİMAT DÖNEMİ HİKÂYELERİ Divan edebiyatımızın halk hikâyelerini bir tarafa bırakırsak Avrupa’daki anlamıyla hikaye türü edebiyatımıza Tanzimat Edebiyatı Dönemi'nde girmiştir. Çeviri ile başlayan bu süreç, taklitler ile devam ederek gelişmiş ve asıl kimliğini kazanarak günümüze kadar gelmiştir. Bu dönemde birçok eser tercüme edilmiştir. Tanzimat Dönemi'nde çeviri eserler için söz konusu olan dil ve ahlak sorunları yerli eserlerin de başlıca sorunları olmuştur. Türk edebiyatında öykü alanındaki yerli ürünler, Ahmet Mithat Efendi'nin 1870’te basılan “Kıssadan Hisse” ve “Letaif-i Rivayat” adlı öykü kitaplarıdır. Ahmet Mithat ......

1980 Sonrası Türk Tiyatrosu

1980’de yaşanan askerî darbe; siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda etkisi uzun süren birtakım toplumsal sarsıntılara sebep olmuştur. Bu süreçte ortaya çıkan gelişmeler diğer sanat dallarını olduğu gibi Türk tiyatrosunu da olumsuz etkilemiştir. 1980 sonrasında Türk tiyatrosu bir durgunluk dönemine girmiş; gücünü, çeşitliliğini ve coşkusunu büyük ölçüde yitirmiştir. Bu dönemde müzikaller sahnelenmiş ya da eski oyunları yeniden canlandırma çabaları öne çıkmıştır. Düzeyli güldürüler, müzikallerin yanında seyircinin eğlenmesine yönelik hafif oyunlar sergilenmeye başlanmıştır. Ekonomik güçlükler, oyunların sahneleneceği salonların bulunamaması gibi olumsuzluklar, ......

Cumhuriyet Döneminde Halk Şiiri

İslamiyet öncesi Türk edebiyatının bir devamı niteliğinde olan halk şiiri; ozanların, âşıkların ya da adı bilinmeyen halk sanatçılarının millî ölçümüz olan hece ölçüsü ile ortaya koydukları manzum ürünleri kapsar. Geçmişi Orta Asya’ya kadar uzanan bu gelenek Türklerin Anadolu’ya yerleşmesiyle bu coğrafyada da devam etmiştir. Sözlü geleneğe dayanan halk şiiri, kuşaktan kuşağa aktarılarak bugünlere kadar gelmiştir. Millî Edebiyat Dönemi’nde başlayan halk kültürüne yöneliş Cumhuriyet Dönemi’nde giderek artmıştır. Bu yöneliş hem halk şiirinin gelişmesine katkıda bulunmuş hem de halk şiiri geleneği içerisinde birçok ......
Yandex.Metrica