Ünsüz Benzeşmesi (Ünsüz Sertleşmesi)

Reklamlar

Ünsüz Benzeşmesi (Ünsüz Sertleşmesi)

Bu kurala göre sedalı (yumuşak) ünsüzler, sedalı ünsüzlerle; sedasız (sert) ünsüzlerde sedasız ünsüzlerle yan yana gelmektedir. Sert bir ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten kelimelerden sonra “c, d, g” yumuşak ünsüzleriyle başlayan bir ek getirilirse bu sesler sertleşerek “ç, t, k”ye dönüşür.

Sert Ünsüz Benzeşmesine Örnekler:

balık-çı > balıkgı

bulut-dan > buluttan

Reklamlar

görmüş-dü > görmüştü

yet-gin > yetkin

BAŞKA BİR KAYNAK:

Bir kelime (fıstıı şahap) “f, s, t, k, ç, ş, h, p” sert ünsüzlerden biri ile biterse ve bu kelimeye “c, d, g” yumuşak sessizlerle başlayan bir ek gelirse, kelimenin sonunda bulunan ünsüz, ekteki yumuşak ünsüzü kendisine benzeştirir.  “c sesi ç’ye”, “g sesi k’ye” “d sesi t’ye” dönüşür. Bu dönüşüme ses olaylarında “benzeşme denir.

Bir kelimede ünsüz sertleşmesini kolaylıkla bulabilmek için:

  • Sözcükte ”f, s, t, k, ç, ş, h, p”  ve “ç, t, k” ünsüzlerinin yan yana gelip gelmediğine bakılır, ama bu tek başına yeterli değildir. Bu iki sert ünsüzün birinin mutlaka sözcük sonunda diğerinin ise ekin başına olması gerekmektedir. Aksi halde yanlış anlaşılabilir. (Örnek: hakkı, hatta, Mekke, hissiyat…)

Ünsüz Sertleşmesi Örnekleri

Saf – ca = Saa = (Bu sözcükteki saf sözcüğü sert ünsüzle bittiği için üzerine getirilen “c” sesi sertleşmiş ve “ç” ünsüzüne dönüşmüştür.)

Taraf – dar – Taraftar

İnat – cı = İnaı

Unut – gan = Unutkan

Çocukda = Çocuktan

Çalış – gan = Çalışkan

Külah – da = Külahta

Dolapdan = Dolaptan

Kümes – de = Kümeste

Yurt – daş = Yurtt

Sıcak – dı = Sıcaktı

s – gün = Küskün

Et – cil = Eil

Seç – gin = Seçkin

Geçdir = Geçtir

Güreş – ci = Güreşçi

Sabah – cı = Sabaı

Fars – ca = Farsa

 

Yandex.Metrica