Dolaylı Tümleç

Reklamlar

Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı) Nedir Kısaca Özet Bilgi

    Yüklemde bildirilen yargının yerini ve yönünü gösteren unsurdur. Dolaylı tümleç olan unsur yükleme yönelme (-a/-e), bulunma (-da-de/-ta/-te) veya uzaklaşma (-dan,/-den/- tan/-ten) hâli ekleriyle bağlanır.

Not: Cümlenin ögelerinde yer tamlayıcısını bulmak için yükleme “kime, kimde, kimden; neye, ney­de, neyden; nereye, ner 5de nereden” soruları sorulur.
Örnekler:

  • Dudağında eski günlerden kalan bir şarkıyla dalgın dalgın etrafa bakmıyordu.
  • Artık, insanlar sevgiye inanmıyor.
  • Bu olayı biz de gazetelerden öğrendik.

BAŞKA BİR KAYNAK

Dolaylı Tümleç

-e, -de, -den

Reklamlar

Kime?              Bunu bir de babama soralım.

-e durum eki      Yönelme Neye?              Çocuk bir süre kitaba baktı.

Nereye?           Okula dilekçe verdim?

Kimde?                        Ahmet’te aynısından var.

-de durum eki    Bulunma Neyde?                        Yazıyı kitapta görmüş.

Nerede?           Onu geçen gün sokakta gördüm.

Kimden?          Dedemden bütün aile çekinirdi.

-den durum eki  Çıkma Neyden?          Şekerden böcek çıktı.

Nereden?         Uzaktan bir ses duyuldu.

Dolaylı Tümlecin Özellikleri

  1. a) “e, de, den” durumuyla çekimlenen sözcükler, eylemleri zaman değil, durum yönünden etkilerse dolaylı tümleç olmaz. Zarf tümleci veya edat tümleci görevinde bulunur. Örnek : Sabaha orada oluruz (Ne zaman?)

Zarf tümleci

Altı yaşında okuma öğrendi. (Ne zaman?)

Zarf Tümleci

Sabaha kadar ders çalıştık. (Ne zamana kadar?)

Edat Tümleci

  1. b) Kimi cümlelerde ara söz, dolaylı tümleci açıklamak amacıyla kullanılır ve açıklamalı dolaylı tümleç meydana gelir. Örnek :

Memleketine,    özlemini çektiği o yerlere,       dönüyordu.

Dolaylı Tümleç  Dolaylı tümlecin açıklayıcısı    Yüklem

  1. c) Sıralı cümlelerde dolaylı tümleç, birden çok cümlenin ortak öğesi olabilir. Buna ortak dolaylı tümleç denir. Örnek :

Ona çok kızıyor, her gördüğü yerde bağırıyordu.

Ona çok kızıyor.

Ona her gördüğü yerde bağırıyordu.

  1. d) Eylemsiler ve eylemsilerin de yer aldığı çeşitli söz grupları cümlede dolaylı tümleç görevi yapar. Örnek : Yan Cümle                  Temel Cümle

Ondan duyduklarına /    inanamayacaksın.

Dolaylı Tümleç              Yüklem

Yan Cümle                  Temel Cümle

Buraya geldiğine /         bin pişman oldu.

Dolaylı tümleç               Yüklem

Uyarı : Dolaylı tümleci bulmak için soruları “Neyden?” sorusu ile zarf tümlecinin sorusu olan “Neden?” sorusu birbirine karıştırılmamalıdır. Örnek :

Bu düşünceleri okuduğu kitaplardan edinmiş.  (Neyden?)

Sıkıntıdan ne yapacağını şaşırmış. (Neden?)

Yukarıdaki birinci cümlede “Neyden” sorusuna yanıt veren ve cümleye içinden anlamı katan “okuduğu kitaplardan” söz grubu cümlede dolaylı tümleç görevinde bulunurken, ikinci cümlede şaşırma nedeni olan “sıkıntı” sözcüğü, eylemin nedenini bildirdiği ve “Neden?” sorusuna yanıt verdiği için cümlede zarf tümleci görevi yapmaktadır.

Cümlenin Ögeleri ile ilgili soru çözüm videosu için aşağıdaki videoyu izeleyebilirsiniz:

« »

Alt Kategoriler:

Siz de Fikrinizi Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica