EdebiyatFakultesi.Com » Yazarların Hayatı

Recaizade Mahmut Ekrem

admin — Sun, 29 Nov 2009 00:11:07 +0000

(1847-1914) Şâir ve yazar. İstanbul’da doğdu. Recâi Efendi’nin oğlu. Beyazıt Rüştiyesi ile Mekteb-i Irfan’da okuduktan sonra Harbiye İdâdîsi’ne girdi (1858). Sağlık bakımından uygun olmadığı için okuldan ayrılıp, Hariciye Nezareti Mektubî Kalemi’ne memur oldu (1862). Namık Kemal ile tanışıp Tasvir-i Efkâr’da yazmaya başladı 1867′de aynı gazeteyi devraldı. 1877′de Şûrâ-yı Devlet (Danıştay) üyesi oldu. Öğretmenlik ve bakanlık, Ayan azâlığı yaptı. İstanbul’da öldü. Küçüksu Mezarlığı’na gömüldü.
Tanzimat dönemi sanatçılarındandir. Şiir, hikaye, roman, piyes ve tenkit yazıları yazmıştır. Sanat sanat İçindir prensibine bağlı olarak tabiat, sevgi, Ölüm temalarını işleyen şiirler yazdı. Batılı edebiyatın doğmasına zemin hazırladı.

Şiir kitapları: 1. Nağme-i Seher (1871), 2. Yadigâr-ı Şebâb (1873), 3. Zemzeme (Üç cilt, 1883-1885), 4. Nijad Ekrem (Şiirler, hatıralar, 1911).

Roman: Araba Sevdası (1896, 1940, 1963).

Hikâyeler: 1. Muhsin Bey yahut Şairliğin Hazin Bir Netîcesl (1889), 2. Şemsâ (1895).

Piyesleri: 1. Afife Anjelik (1870), 2. Vuslat yahut Süreksiz Sevinç (1874), 3. Çok Bilen Çok Yanılır (1914,1941,1970).

Diğer eserleri: 1.Tâlim-i Edebiyat (Edebiyat bilgileri, 1872,1882), 2. Takdir-I Elhan (Tenkid, 1886), 3 Atala (Chateaubriand’dan tere. 1871), 4. Meprlzon Tercümesi (1875, S. Peltico’dan), 5. Nâçiz (Fransızca’dan manzum ve mensur tercümeler, 1885), 6. Kudemâdan Birkaç Şâir (1888), 7. Tefekkür (1888)

Halit Fahri Ozansoy

admin — Mon, 21 Sep 2009 00:41:21 +0000

Şâir ve yazar. İstanbul’da doğdu. Doktor M. Fahri Paşa’nın oğludur. Galatasaray Lisesi’ni bitirdi. Yeterlik imtihanı vererek edebiyat öğretmeni oldu (1916). Muğla ve İstanbul’da Öğretmenlik yaptı, istanbul’da öldü. Zincirlikuyu Mezarlığı’na gömüldü.
ilk şiirlerinde vezin, dil ve duyuş tarzı bakımından Fecr-i Âtî şâirlerinin tesirinde idi. Millî Edebiyat cereyanına katılınca aruz veznini bırakıp hece vezni ve konuşulan Türkçe‘ye döndü. Şiirlerine hüzün hakimdir. Daha çok aşk ve ölüm temalarını İşlemiştir. Beş hececilerden biridir. Piyes, roman ve hatıra türünden de kitapları vardır.

Şiir kitapları: 1. Rüya (1912), 2. Cenk Duyguları (1917), 3. Efsaneler (1919), 4. Zakkum (1920), 5. Bulutlara Yakın (1920), 6. Gülistanlar Harabeler (1922), 7. Paravan (1929), 8.. Balkonda Saatler (1931), 9. Sulara Dalan Gözler (1936), 10. Hap Onun için (1962), 11. Sonsuz Gecelerin Ötesinde (1962).

Romanları: 1. Sulara Giden Köprü (1939), 2. Aşıklar Yolunun Yolcuları (1939). Piyesleri: 1. Baykuş (1916), 2. İlk Sair (1923), 3. Sönen Kandiller (1926), 4. Nedim (1932), 5. On Yılın Destanı (1933), 6. Hayalet (1936), 7. Bir Dolaptır Dönüyor (1958), 8. İki Yanda (1970). [İlk iki piyes aruz ölçüsü ile diğerleri hece ölçüsü ile yazılmıştır.]

Hatıraları: 1. Edebiyatçılar Geçiyor (1939, 1969, Edebiyatçılar Çevremde adı İle 1970), 2. Dârülbedâyi Devrinin Eski Günleri (1964), 3. Eski İstanbul Ramazanları.

Yusuf Ziya Ortaç

admin — Mon, 31 Aug 2009 23:59:39 +0000

Şâir ve yazar. İstanbul’da doğdu. S.Sâmi Bey’in oğludur. Vefa İdâdîsi’ni bitirip Dârülfünun’da yeterlik imtihanı verdi. İzmit ve İstanbul’da öğretmenlik, Ordu milletvekilliği {1946-1950) yaptı. Akbaba dergisini çıkardı, istanbul’da öldü. Zincirlikuyu Mezarlığı’na gömüldü.
XX’inci asır şâir ve yazarlarındandır. Kehkeşan, Türk Yurdu, Servet-i Fünun, Şâir, İnci ve Büyük Mecmua’da çıkan şiirleri ile tanındı. Akbaba ve Mer Ay dergilerindeki mizahî şiirleri ile meşhur oldu. ilk zamanlar aruz vezni ile yazdığı halde Millî Edebiyat cereyanına katılınca hece veznini tercih etti. Roman ve piyesleri de vardır. Beş Hececilerden biridir hece ölçüsü ile yazılmış manzum ve başarılı ilk piyesin sahibidir. Sağlam dili ve üslûbu vardı.
Şiir kitapları: 1. Akından Akına (1916), 2. Cenk Ufukları (1917), 3. Âşıklar Yolu (1919), 4. Yanardağ (1928), 5. Kuş Cıvıltıları (Çocuk şiirleri, 1938), 6. Bir Rüzgâr Esti (1962).

Piyesleri: 1. Binnaz (1919,1962), 2. Nâme (HHU), 3. Nikâhta Keramet (1923).

Romanları: 1. Göç (1943), 2. Üç Katlı Ev (1953).

Fıkraları: 1. Beşik (1943,1948), 2. Ocak (1943), 3. Sarı Çizmell Mehmet Ağa (1956), 4- Gün Doğmadan (1960).

Gezi, biyografiler, hatıra: 1. Göz Ucuyla Avrupa (1958), 2. Portreler (1960), 3. Bizim Yokuş (1966), 4. İsmet İnönü (1946, 1962). [Eserlerinin tam listesi Yeni Yayınlar dergisi Hazlran-1968 sayısındadır.]

Namık Kemal

admin — Sun, 23 Aug 2009 13:33:30 +0000

Türk Edebiyatımızın önemli şair ve yazarlarındandır. Tekirdağ’da doğdu. Çocukluğu dedesinin yanda, Kars ve Sofya’da özel dersler alarak geçti. İstanbul’a dönünce Tercüme Odası’na memur oldu (1863). Şinasi ile Tasvir-i Efkâr’da yazılar yazdı. 1865′te aynı gazeteyi çıkardı. Yeni Osmanlılar Cemiyeti üyelerinin sürülme sebebiyle Ziya Paşa ile Paris’e kaçtı (1867). Londra’da Ziya Paşa ile Hürriyet gazetesini çıkardı (1868). 1870′de İstanbul’a döndü, mutasarrıf olarak Gelibolu’ya gönderildi. Azledilirler tekrar İstanbul’a geldi. Namık Kemal 1877′de Midilli’ye sürüldü ve 1879′da oraya mutasarrıf oldu. Rodos (1884) ve Sakız (1887) adalarında da aynı görevi yaptı. Sakız’da oldü. Mezarı Bolayır’dadır. Namık Kemal, Tanzimat Edebiyatı‘nın her türde eser veren gür sesli dâva adamı ve şâiridir. Sanatını toplumun hizmetine vermiş, şekil ve ifâde bakımından eski, öz ve ruh yönünden de yeni eserler vermiştir. Eserlerinde hürriyet, vatan, millete hizmet, haksızlıkla savaş, adalet vb. fikirleri dile getirildi. Namık Kemal, dilde ve edebiyatta sadeleşmeyi savundu. Yeni nazım biçimleri denedi. Edebiyatımızın batılılaşmasında rolü büyüktür. Şiirleri ilk defa Sadettin Nüzhet Ergun tarafından toplanıp “Namık Kemal- Hayâtı ve Şiirleri” adı ile yayımlandı (1933).

Piyesleri: 1. Vatan Yahut Silistre (1873), 2. Zavallı Çocuk (1873), 3. Akif Bey (1874), 4. Gülnihâl (1875), 5. Celâleddin Harzemşah (1885), 6. Karabelâ (1910).

Romanları: 1. İntibah (1876), 2. Cezmi (1880).

Tenkit eserleri: 1. Tahrîb-i Harabat (1885), 2. Tâkib (1885), 3. Renan Müdafaanâmesİ (1962).

Tarih ve biyografi:1. Kanije (1874), 2. Silistre Muhasarası (1874,1946), 3. Osmanlı Tarihi (Yeni baskısı: 1971,1974, üç cilt), 4. Büyük İslam Tarihi (Yeni baskı: 1975), 5. Evrak-ı Perişan (1871), 6. Yavuz Sultan Selim (1968 yeni baskı). Mektuplarını F. A. Tansel “Hususî Mektuplarına Göre Namık Kemal ve A. Hanı id’1 (1949.4 cilt) ile O. F. Akün “Namık Kemal’in Mektupları” (1972) neşretti. Mehmet Kaplan‘ın doktora tezinin konuşu da “Namık Kemal Hayatı ve Eserleri” (1948)’dir. M. N Özön, “Namık Kemal ve İbret Gazetesi” (1938) adlı kitapta makalelerini topladı.

Nabizade Nazım

admin — Mon, 06 Apr 2009 00:33:10 +0000

NABIZADE NAZIM (1862-6.VMI.1893) .
Roman ve hikâye yazarı, istanbul’da doğdu. Beşiktaş Askerî Rüştiyesi’ni, Kara Mühendishânesi İdâdîsi’ni ve Harp Akademisî’ni bitirerek kurmay subay oldu. Askerî öğretmenlik, Genelkurmay’da karargâh subaylığı yaptı. İki yıl Suriye’de çalıştı. Nabizade Nazım, İstanbul’da öldü. Üsküdar’da Miskinler Tekkesi yakınına gömüldü.
Servet-i Fünun edebiyatı roman ve hikaye yazarlarındandır. Antalya köylerinden birindeki hayatı anlatan Karabibik, yeni Türk edebiyatımızda İlk köy romanıdır. Nabizade Nazım‘ın Zehra adlı romanı da İlk psikolojik roman olma özelliği taşır. Kendinden önceki diğer edebiyatçılar gibi romantizm değil realizmin metodlarıyla çalışan bir yazardır. Şiirlerini Servet-i Fünun dergisinde neşretti.
Eserleri: 1. Zehra [Roman, 1896. Yeni baskılarını M.N. Özön (1954), ve A.B. Serengil gerçekleştirdi (1960).], 2. Heves Ettim (Şiirler, 1885), 3. Karabibik [Büyük hikaye, (1890). Yeni baskısını H.T. Us yaptırdı (1944).]. 4. Seyyle-I tesâmüh (Öyküler, 1892. diğer hikayeleri İle birlikte yeni baskısı A.B. Serengil 1961′de yaptırdı). Yazarın ilmî ve meslekî kitapları da vardır.

Bakabileceğiniz diğer bölümler: Kadayıf Tatlısı, Tavuk göğsü, Şekerpare Tarifi

Musahipzade Celal

admin — Fri, 27 Mar 2009 10:34:36 +0000

Tiyatro yazarlarındandır. İstanbul’da doğdu. İlk öğrenimini Tophane Firuzağa Sübyan Mektebi’nde, orta öğrenimini -Tophane Fevziye Rüştiyesi ile Süleymaniye Nümûne-i Terakkî İdâdîsj’nde yaptı. Bir süre Hukuk Mektebi’ne devam etti. Bâb-ı âli Tercüme Odası’nda memurluk yaptı. İkinci Meşrutiyet’ten sonra (1908) bu görevden ayrılarak yalnız piyes yazmakla uğraştı. 1917-1923 yıllarında tekrar mumurluk yaptı. İstanbul’da öldü.
İlk piyesi 1913′te oynanan Köprülüler’dir. 1927-1937yılları arasında çok meşhur oldu. Konusunu, genellikle Osmanlı tarihinden alan ve çeşitli devirlerin sosyal hayatını inançları, âdetleri ve gülünç tarafları ile canlandıran piyesler yazdı. Sosyal tenkide büyük yer verdi. Tiyatro ve piyeslerinde ahramanları kendi zamanlarındaki dil ve üslûp ile konuşturdu.

Eserleri: 1. Köprülüler (1912), 2. İstanbul Efendisi (1920, 1936), 3. Lâle Devri (1921,1936), 4. Macun Hokkası (1936), 5. Yedekçi (1946), 6. Kaşıkçılar (1936)7. Tatlı Ases1936), 8. Demirbaş Şarl (1936), 9. İtaat hamı (1936), 10. Fermanlı Deli Hazretleri (1936), 11. Kafes Arkasında (1936), 12. Mum Söndü (1936), 15. Pazartesi Perşembe (1936), 16. Gül ve Gönül (1936), 17. Balaban Ağa (1936), 18. Selma (dram, 1936), 19. Gülsüm (dram, 1936), 20. Genç Osman (dram, basılmadı), 21. Moda Çılgınlıkları (basılmadı). Sevda Şener Müsahipzâ-de Celâl ve Tiyatrosu adlı bir inceleme yayımladı (1963). Yazarın bütün oyunları Milliyet Yayınları arasında yeniden basıldı (1970).

Mustafa Miyasoğlu

admin — Sat, 21 Mar 2009 09:52:02 +0000

Şâir, yazar. Kayseri’de doğdu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi (1973).
Günümüz şairlerindendir. Yeni İslamcı akım şairlerinden. Şiir, tiyatro, deneme, roman ve hikaye (hikaye) türlerinde eserleri vardır.

Eserleri: 1. Umut Suları (oyun, 1973′de Millî Türk Talebe Birliği Tiyatrosu’nda oynandı, basılmadı). 2. Rüya Çağrısı (şiirler, 1973), 3. Edebiyat Geleneği (denemeler, 1975), 4. Kaybolmuş Günler (roman, 1975), 5. Geçmiş Zaman Aynası (öyküler, 1976), 6. Devrân (şiirler, 1978), 7. Devlet ve Zihniyet (denemeler, 1978), 8. Dönemeç (roman, 1980), 9. Hicret Destanı (şiirler, 1981), 10. Güzel Ölüm (roman, 1981), 11. Muhacir (denemeler, 1981).

Necip Fazıl Kısakürek

admin — Tue, 27 May 2008 15:54:04 +0000

(16.05.1905- 25.05.1983)
Şâir, yazar. İstanbul’da doğdu. Hukukçu Abdülbâkı Fâzıl Bey’in oğlu. Bahriye Mektebi’ni (Deniz Lisesi) bitirip İstan bul Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne devam etti (1924 1925). Milli Eğitim Bakanlığı’nca Sorbon Universitest’ne gönderildi. Tahsilini tamamlamadan aeri döndü. Necip Fazıl, İstanbul ve Anadolu’da çeşitli bankalarda müfettişlik ve muhasebe müdürlüğü (1926-1939), Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nde öğretim görevliliği, Devlet Konser vatuvarı’nda, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nde ve Robert Kolej’de öğretmenlik yaptı. (1939-1943). Daha sonra basın hayatına atılıp geçimini yayımları ile sağladı Büyük Doğu dergisinin ve Büyük Doğu Yayınları’nın sahibi idi. Günlük gazetelerde zaman zaman fıkralar ve makaleler yazdı. İstanbul’da öldü. Necip Fazıl Kısakürek, şiirlerini sâde ve temiz bir Türkçe ile, hece vezni ile söyledi. Fransız edebiyatı şiir anlayışını Türk halk şiirinin ifade kudreti ile birleştirerek his ve fikir yüklü manzumeler meydana getirdi. Pek çok şiirinin ilham kaynağı tasavvuftur. Mistik duygu ve düşünceleri, İnsanın İçine gömülmüş gizli kalmış özlemleri kuvvetli bir nazım tekniği ile anlatıldı. Tiyatro eserlerinde insanların ruh bunalımlarını ustaca sergiledi. Fıkra ve makalelerinde, dinî eserlerinde konuyu değişik bir açıdan görüp işlemiş ve yenilik yapmıştır.

Şiir kitapları:

1. Örümcek Ağı (1925), 2. Kaldırımlar (1928), 3. Ben ve Ötesi (1932), 4. Sonsuzluk Kervanı (1955), 5. Çile(1962…..1979), 6. Şiirlerim (1969), 7. Esselâm (1973).

Tiyatro eserleri:

1. Tohum (1935), 2. Bir Adam Yaratmak (1938), 3. Künye (1940), 4. Sabırtaşı (1940), 5. Para (1942), 6. Nâm-ı diğer Parmaksız Salih (1949), 7. Reis Bey (1964), 8. Siyah Pelerinli Adam (1964), 9. Ahşap Konak (1964), 10. Yunus Emre (1969), 11. Abdülhamid Han (1969), 12. Kanlı Sarık (1970), 13. Mukaddes Emânet (1975), 14. İbrahim Edhem. [Bu oyunlar Kültür Bakanlığı tarafından Tiyatro Eserleri dizisinde tekrar ve 3 cilt hâlinde basıldı (1976).]

Hikaye kitapları:

1. Birkaç Hikâye, Birkaç Tahlil (1933), 2. Ruh Burkucularından Hikâyeler (1965), 2. Hikâyelerim (1970).

Roman: Aynadaki Yalan (1980).

Hatıralar:

1. Cinnet M üs tatili (1955), 2. Yılanlı Kuyudan (1970, Cinnet Müstatili’nin ilaveli baskısı), 3. Hac (1973), 4. Büyük Kapı (1965, daha sonra, 1974′de O ve Ben adı İle çıktı), 5. Babıâli (1975).

Dinî ve tasavvufi eserleri: 1. Halkadan Pırıltılar (1948), 2. Çöle İnen Nur (1950), 3. Altın Zincir (1959), 4. Altun Halka (1960), 5. O ki O Yüzden Varız (1961), 6. İlim Beldesinin Kapısı Hazret-i Ali (1964), 7. Bir Pırıltı Binbir Işık (1965), 8. Peygamber Halkası (1968), 9. Nur Harmanı (1970), 10. Başbuğ Velîlerden-33 41974), 11. Velîler Ordusundan -333 (1976), 12. Doğru Yolun Sapık Kollan (1978), 13. İman ve İslâm Atlası (1981, İlmihâl), 14. Batı Tefekkürü ve İslâm Tasavvufu (1982), 15.101 Hadis (1951).

Tarihî, siyasî incelemeler, fıkralar, hitabeler, konferans metinleri:

1. Abdülhak Hamid ve Dolayısıyla (1937), 2. Namık Kemal (1940), 3. Çerçeve (1940), 4. Müdafaa (1946), 5. Maskenizi Yırtıyorum (1953), 6. At’a Senfoni (1958), 7. Ideolocya Örgüsü (1959), 8. Büyük Doğuya Doğru (1959), 9. Her Cephesiyle Komünizma (1961), 10. Türkiye’de Komünizma ve Köy Enstitüleri (1962), 11. İman ve Aksiyon (1964), 12. Ulu Hakan il. Abdülhamid Han (1965), 13. Tarih Boyunca Büyük Mazlumlar (1966), 14. İki Hitabe (1966), 15. Türkiye’nin Manzarası (1968), 16. Tanrıkulundan Dinlediklerim l-ll (1968), 17. Binbir Çerçeve MV (1968-1969), 18. Vahidüddîn (1968), 19. Müdâfaalarım (1969), 20. Çepeçevre Anadolu ve Gençlik (1968), 21. Çepeçevre Sosyalizm, Komünizm ve İnsanlık (1960), 22. Son Devrin Din Mazlumları (1969), 23. Benim Gözümle Menderes (1970), 24. Yeniçeri (1970), 25. Tarihimizde Moskof (1973), 26. Hitabe (1975,26 hitabe), 27. İhtilâl (1976), 28. Sahte Kahramanlar (1976), 29. Rapor 1-13 (1976-1980), 20. Yolumuz Halimiz Çaremiz (1977). Senaryoları: 1. Vatan Şâiri Namık Kemal (1944), 2. Senaryo Romanları (1972, altı senaryo). Sabırtaşı oyunu CHP Piyes Yarışması’nda birincilik aldı (1947).

Osman Cemal Kaygılı

admin — Tue, 27 May 2008 15:20:36 +0000

(1890-9.1.1945)
Hikâye ve roman yazarı. İstanbul’da doğdu. Bakkal Mustafa Aga’nın okludur. İlköğrenimini Cezrî Kasım Paşa ilkokulu’nda yaptı Eğrikapı Rüştiyesi İle Askerî Kâtip Okulu’nu bitirdi. Askerî birliklerde kâtiplik yaptı. Bir ara Sinop’a sürüldü (1913). Dönüşte kâtipliğe devam etti. 1917′de emekli ‘oldu. Osman Cemal Kaygılı çiftçilik ve ziraat ile uğraştı (1917-1920). 1925-1932 yılları arasında da öğretmenlik yaptı. İstanbul’da öldü; Eyüp Tokmaktepe Mezarlığı’na gömüldü.
1911′den itibaren çıkan mizah gazete ve dergilerinde çıkan yazıları ile tanındı (Eşek, Karagöz, Aydede, Ayine, Güler-yüz Akbaba, İkdam, Sabah, Hakikat vs.), Bâzı yazılarında Anber takma adını kullandı. Hikaye ve romanlarında Ahmet Rasim ve Hüseyin Rahmi Gürpınar üslûbunu devam ettirerek İstanbul’un kenar mahallelerindeki hayâtı anlattı. İstanbul folklorunun zengin örneklerini bulduğumuz bu eserler tatlı bir dil ile yazılmıştır. Tiyatro eserleri de vardır.

Öyküleri:

1. Eşkiyâ Güzeli (1925), 2. Sandalım Geliyor Varda (1938), 3. Altın Babası (1923), 4. Bir Kış Gecesi (1923, Anber imzası İle), 5. Çuvalcı Şeyhinin Halefi (1923), 6. Çingene Kavgası (1925, Anber imzası İle), 7. Goncanın İntiharı (1925).

Romanları:

1. Çingeneler (1939), 2. Aygır Fatma (1944), 3. Bekri Mustafa (1944). Oyunları: 1. Mezarlık Kızı (1927), 2. Üfürükçü (1925), 3. İstanbul Revüsü (1925). Folklor ve dil araştırmaları: 1. istanbul’da Semaî Kahveleri ve Meydan Şâirleri (1937), Argo Lügati (tefrika). Çingeneler romanı ile CHP Roman Yarışması’nda derece aldı (1942).

Katip Çelebi

admin — Tue, 27 May 2008 14:42:42 +0000

(1609-1657)
Yazar. Hacı Halîfe diye de tanınan yazarın asıl adı Mustafa’dır. İstanbul’da doğdu. Abdullah isimli bir zâtın oğludur. Özel tahsil görerek yetişmiş, 1623′de Anadolu Muhasebesi Kalemi’ne kâtip olmuştur. 1624′de babası ile birlikte Tercan Seferi’ne katıldı. 1626 yılında, Bağdat seferinden dönerken babasını kaybetti. 1628-1629 yıllarında yeniden öğrenime başlayıp esaslı bilgiler elde etmiştir. 1633-34′de hacı oldu. Revan Seferi’ne katıldı (1634-35). Sonra İstanbul’a yerleşip eserlerini yazdı. İstanbul’da öldü, Zeyrek Camii civarına gömüldü. Katip Çelebi, zekî, şuurlu, ağırbaşlı bir ilim adamı idi. Eserlerinin bir kısmını Arapça, bir kısmını da sâde Türkçe ile yazdı. Tarih, coğrafya, biyografiler, bibliyografi, otobiyografi, ahlâk, tasavvuf, tıp, sosyoloji, etnoloji vb. sahalarda yazılmış pek çok eserin sahibidir. Arapça ve Farsça’nın yanı-sıra Fransızca, Lâtince ve İtalyanca biliyordu. Batı anlayışına uygun İlmî eserleri Türk toplumunun kafasını Batı’ya açan ilk önemli eserlerdir. Dünyâca tanınmış Türk büyüklerindendir.
Eserleri: 1. Cihan-nümâ [Coğrafyaya dâir. Dünyânın kıtaları hakkında bilgi verir. Amerika’nın keşfinin Önemini, dünyânın yuvarlaklığını, ülkelerin kısaca tarihini, bitki örtüsü İle .hayvanlarını anlatır. İbrahim Müteferrika tarafından 1732′de basıldı.], 2. Fezleke [Arapça yazılmış umumî tarih. 1592-1654 yılları arasında olan hâdiseleri inceleyen Osmanlı tarihidir.], 3. Takvîmü’t-tevârlh [Arapça, dünya târihi. İbrahim Müteferrika matbaasında basıldı. Batı dillerine çevrildi.], 4. TuhfetU’l-klbftr Iİ Esfari’l-blhar [ (= Deniz seferleri hakkında büyüklerin hediyeleri). Türk denizcilik tarihi. 1645-1656 yılları arasındaki deniz savaşları anlatılır. Türkçe’dir. Müteferrika matbaasında basıldı.], 5. Düsturü’l-amel fî Islâhl’l-Halel [1653′de Osmanlı devlet hazînesinin karşılaştığı krizi önleme çarelerini anlatan eser. Şinasi tarafından Tasvlr-i Efkâr gazetesinde tefrika edildi (1863). Almanca’ya çevrildi.], 6. Keşfü’z-zünun [ (Zanları gideren kitap) Bibliyografya kitabı. 20 yılda yazıldı. 15 bine yakın kitabın konu ve yazarları tanıtılır. Fransızca ve Lâtince’ye de çevrildi. Mil lî Eğitim Bakanlığı iki cilt hâlinde bastırdı (1941-1943). Türkçe’ye tercümesi gerekil olan kaynak eserlerdendir.7. MI-zânü’l-Hak fî İhtiyârİ’l-Ehakk [( = doğruyu seçmek için hak terazisi). Devrinde tartışılan dini, ahlâkî ve sosyal meseleler hakkındaki görüşlerini bulunduran kitap. O.Saik Gökyay tarafından önsöz ve açıklama ilâvesi ile yayımlandı (1972). ], 8. Tercüme-I Târlh-I Frengi, 9. Târih-i Kostantlniyye, 10. Irşâ-de’l-hayara İlâ Târihi’I-Yunan ve’r-rûm ve’n-nasara, 11. Sülle-mü’l-vüsûl İlâ Tabakatl’l-Fühül (hâl tercümesi kitabı, Arapça, yazma hâlinde), 12. Levâmİu’h-nûr fî Zulumât-ı Atlas Ml-nur (Mercator’un Lâtince kitabının tercümesi, yazma hâlinde), 13. Tuhfetü’l-ahyâr fî’l-hikem ve’l-emsâl-ve’l-eş’âr (Çeşitli konularda şiir, lâtîfe, bilgi; yazma hâlinde), 14. Muhtasar Câmlu’l-mütûn. Kâtib Çelebi hakkında en iyi kitap TTK yayımları arasında Katip Çelebi Hayatı ve Eserleri Hakkında İnceleme adı ile 1957′de çıktı.15. Ilhâmü’l-Mukaddes fî feyzi’l-akdes [M.Hamldul-lah, İslâm Tetkikleri Enstitüsü dergisinde neşretti (c. IV, 1971). ], 16. Dürer-I Münteşire ve Gurer-İ Münteşire, 17. Câ-mlü’l-mütûn min celİli’l-fünûn, 18. Recmü’r-racîm bî’s-sİn ve’l-cîm, 19. Beyzavî Tefsiri Şerhi, 20. Muhammediye Şerhi,

21. Kanunnâme,