EdebiyatFakultesi.Com » Tezkire Yazarları http://www.edebiyatfakultesi.com Edebiyat ve Türkçe Öğretmenleri, Eğitim, Kültür, Sanat Fri, 15 Apr 2011 19:28:56 +0000 en hourly 1 http://wordpress.org/?v=3.1.1 Katip Çelebi http://www.edebiyatfakultesi.com/katip-celebi.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/katip-celebi.htm#comments Tue, 27 May 2008 14:42:42 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/katip-celebi.htm (1609-1657)
Yazar. Hacı Halîfe diye de tanınan yazarın asıl adı Musta­fa’dır. İstanbul’da doğdu. Abdullah isimli bir zâtın oğludur. Özel tahsil görerek yetişmiş, 1623′de Anadolu Muhasebesi Kalemi’ne kâtip olmuştur. 1624′de babası ile birlikte Tercan Seferi’ne katıldı. 1626 yılında, Bağdat seferinden dönerken babasını kaybetti. 1628-1629 yıllarında yeniden öğrenime başlayıp esaslı bilgiler elde etmiştir. 1633-34′de hacı oldu. Revan Seferi’ne katıldı (1634-35). Sonra İstanbul’a yerleşip eserlerini yazdı. İstanbul’da öldü, Zeyrek Camii civarına gö­müldü. Katip Çelebi, zekî, şuurlu, ağırbaşlı bir ilim adamı idi. Eserlerinin bir kısmını Arapça, bir kısmını da sâde Türkçe ile yazdı. Tarih, coğrafya, biyografiler, bibliyografi, otobiyogra­fi, ahlâk, tasavvuf, tıp, sosyoloji, etnoloji vb. sahalarda ya­zılmış pek çok eserin sahibidir. Arapça ve Farsça’nın yanı-sıra Fransızca, Lâtince ve İtalyanca biliyordu. Batı anlayışı­na uygun İlmî eserleri Türk toplumunun kafasını Batı’ya açan ilk önemli eserlerdir. Dünyâca tanınmış Türk büyüklerindendir.
Eserleri: 1. Cihan-nümâ [Coğrafyaya dâir. Dünyânın kıta­ları hakkında bilgi verir. Amerika’nın keşfinin Önemini, dün­yânın yuvarlaklığını, ülkelerin kısaca tarihini, bitki örtüsü İle .hayvanlarını anlatır. İbrahim Müteferrika tarafından 1732′de basıldı.], 2. Fezleke [Arapça yazılmış umumî tarih. 1592-1654 yılları arasında olan hâdiseleri inceleyen Osman­lı tarihidir.], 3. Takvîmü’t-tevârlh [Arapça, dünya târihi. İbra­him Müteferrika matbaasında basıldı. Batı dillerine çevrildi.], 4. TuhfetU’l-klbftr Iİ Esfari’l-blhar [ (= Deniz sefer­leri hakkında büyüklerin hediyeleri). Türk denizcilik tarihi. 1645-1656 yılları arasındaki deniz savaşları anlatılır. Türkçe’­dir. Müteferrika matbaasında basıldı.], 5. Düsturü’l-amel fî Islâhl’l-Halel [1653′de Osmanlı devlet hazînesinin karşılaş­tığı krizi önleme çarelerini anlatan eser. Şinasi tarafından Tasvlr-i Efkâr gazetesinde tefrika edildi (1863). Almanca’ya çevrildi.], 6. Keşfü’z-zünun [ (Zanları gideren kitap) Bibli­yografya kitabı. 20 yılda yazıldı. 15 bine yakın kitabın konu ve ı tanıtılır. Fransızca ve Lâtince’ye de çevrildi. Mil lî Eğitim Bakanlığı iki cilt hâlinde bastırdı (1941-1943). Türkçe’ye tercümesi gerekil olan kaynak eserlerdendir.7. MI-zânü’l-Hak fî İhtiyârİ’l-Ehakk [( = doğruyu seçmek için hak terazisi). Devrinde tartışılan dini, ahlâkî ve sosyal mesele­ler hakkındaki görüşlerini bulunduran kitap. O.Saik Gökyay tarafından önsöz ve açıklama ilâvesi ile yayımlandı (1972). ], 8. Tercüme-I Târlh-I Frengi, 9. Târih-i Kostantlniyye, 10. Irşâ-de’l-hayara İlâ Târihi’I-Yunan ve’r-rûm ve’n-nasara, 11. Sülle-mü’l-vüsûl İlâ Tabakatl’l-Fühül (hâl tercümesi kitabı, Arap­ça, yazma hâlinde), 12. Levâmİu’h-nûr fî Zulumât-ı Atlas Ml-nur (Mercator’un Lâtince kitabının tercümesi, yazma hâlin­de), 13. Tuhfetü’l-ahyâr fî’l-hikem ve’l-emsâl-ve’l-eş’âr (Çe­şitli konularda şiir, lâtîfe, bilgi; yazma hâlinde), 14. Muhtasar Câmlu’l-mütûn. Kâtib Çelebi hakkında en iyi kitap TTK yayımları arasında Katip Çelebi Hayatı ve Eserle­ri Hakkında İnceleme adı ile 1957′de çıktı.15. Ilhâmü’l-Mukaddes fî feyzi’l-akdes [M.Hamldul-lah, İslâm Tetkikleri Enstitüsü dergisinde neşretti (c. IV, 1971). ], 16. Dürer-I Münteşire ve Gurer-İ Münteşire, 17. Câ-mlü’l-mütûn min celİli’l-fünûn, 18. Recmü’r-racîm bî’s-sİn ve’l-cîm, 19. Beyzavî Tefsiri Şerhi, 20. Muhammediye Şerhi,

21. Kanun­nâme,

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/katip-celebi.htm/feed 0 KINALIZADE HASAN ÇELEBİ http://www.edebiyatfakultesi.com/kinalizade-hasan-celebi.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/kinalizade-hasan-celebi.htm#comments Sun, 06 Apr 2008 08:58:30 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/kinalizade-hasan-celebi.htm (1546-1603)
Tezkireci, şair. Bursa’da doğdu. Bilgin Kınalı zade Ali Efendi’nin oğludur. Medresede okumuş, fıkıh ve kelâm öğ­renimi yaparak müderris olmuştur. Bursa, Edirne ve Halep’­te kadılık ve müderrislik yaptı. yetiştirdi. Mısır’ın Reşid kasabasında öldü.
Şöhretini 1586′da bitirerek Sultan III. Murad’a sunduğu Tezkiretü’ş-şuarâ (şairler tezkiresi) ile yaptı. Tezkiresini yazarken Latifi ile Âşık Çelebî’nin eserlerinden faydalan­mış, onların ifâdesini yer yer süsleyip genişletmiş, kendi tesbit ettiği bilgileri de eklemiştir. Şâir ve şiirden bahseden bir giriş ile başlayan eser üç bölümlüktür. Birinci bölümde şâir pâdişâhlar, İkinci bölümde şehzadelerin şiir yazanları, üçüncü bölümde de ehfbâ sırasına göre diğer şâirler yer alır. Süslü üslûp ve çok ağır bir dille yazılan bu eser TTK yayını olarak iki cilt hâlinde basıldı (I. cild 1978, II. cilt 1981)

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/kinalizade-hasan-celebi.htm/feed 0 KAF-ZADE FAİZİ http://www.edebiyatfakultesi.com/kaf-zade-faizi.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/kaf-zade-faizi.htm#comments Fri, 21 Mar 2008 15:28:03 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/kaf-zade-faizi.htm (?-1622)
Dîvan ve mesnevi şâiri, yazar. Dîvan ve mesnevi şâiri, İstan­bul’da doğdu. Kafzâde Feyzullah Efendi’nin oğludur. Asıl adı Abdülhayy’dır.Medreseöğ renim! gördü. Kadılık, müderrislik yaptı. İstanbul’da öldü.
Nesir’de, şiirden daha başarılı oldu. Şiirinde de güçlü İdi. Nefî ile karşılıklı hicivleri vardır. Devrinin tanınmış şairle­rindendir.

Eserleri:

 1. Dîvan (Elyazması halindedir), 2. Leylâ vü Mec­nûn (Mesnevi), 3. Şâ kî-nâme (Mesnevi), 4. Zübdetü’l-eş’âr ( Şiirlerin Özü) (Şâirler tezkiresidir. 514 şâirin biyografisi ve şiirlerinden örnekler).

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/kaf-zade-faizi.htm/feed 0 ESRAR DEDE http://www.edebiyatfakultesi.com/esrar-dede.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/esrar-dede.htm#comments Tue, 18 Mar 2008 00:52:12 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/esrar-dede.htm (1748-1796)
Dîvan şâiri. İstanbul’da doğdu. Asıl adı Mehmed’dİr. Bî-zebân Ahmed’in oğludur. İyi bir tahsil görmüş, Arapça, Farsça, Rumca, Lâtince ve İtalyanca öğrenmiştir. Mevlevî tarikatına girmiş, Şeyh Gâlib’in dervişi olmuştur (1790). Uzun süre Galata Mevlevîhânesi’nde yaşamış ve İstanbul’­da ölmüştür. Aynı Mevlevihane’nin bahçesine gömüldü.
Mevlevîliğe samimiyetle bağlanmış, şiirlerinin bir kısmın­da Mevlana’ya olan sevgisini anlatmıştır. Devlet büyükleri­ne kaside yazmamıştır. Şiirlerinde İncil’den alınmış unsurlar görülür. Mevlevî şâirlerin en fyilerindendir. Şeyh Gâlib’in te­siri altında kalmıştır. Berrak ve tatlı bir dili vardır. İfadeleri sağlamdır. Aşk şiirlerinde daha başarılı olmuştur.

Eserleri:

1. Dîvan (Elzayması ve matbu nüshaları vardır), 2. Tezkire-i Şuarâ-yı Mevlevîyye (Elyazması halindedir), 3. Lugat-ı Tllyan (Italyanca-Türkçe lügat denemesi, elyazması hâlinde).

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/esrar-dede.htm/feed 0 AŞIK ÇELEBİ http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-celebi.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-celebi.htm#comments Mon, 25 Feb 2008 13:18:50 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-celebi.htm (1520-1572)
Şâir, yazar. Prizren’de doğdu. Asıl adı Pîr Mehmed’dir. İlim ve şiir ile uğraşan bir aile içinde büyüdü. Sürûrî, Ebus-suud Efendi vs. gibi devrin ileri gelen âlim ve sanatkârların­dan özel dersler aldı. Mahkeme kâtipliği ve çeşitli şehirler Arapça dinî ve tarihî tercümeleri vardır. Adını ebedîleşti-ren, şâirlerin hayat hikâyesi ve eserleri hakkında yazdığı tezkiresidir. Şiirlerinde Âşık mahlasını kullanır.
Tezkiresi:

 Meşârü’ş-şuarâ (16. asır şâirleri hakkında, yazı­lış tarihi 1566).

Tercüme eserleri:

1. Ravzatü’ş-şühedâ (Hü­seyin Vâiz’in aynı adlı eserinin genişletilmiş tercümesi), 2. Ettıbrü’l-mesbuk terci (Gazalî’den), 3. Şekâyıku’n-nu’mâni-ye tere. (Taşköprülü-zâde’nin meşhur eserlerinden), 4. Şerh-i Hadîs-i Erbain (40 hadisin açıklaması), 5. Ravzatü’l-ahyâr tere (Muhiddin Muhammed’in arapça eserinden), 6. Mi’râcü’l-ayâte (İbnî Teymiye’den tercüme).

Şiir kitapları:

 1. Dîvan, 2. Zigetvar-nâme (mesnevi, Kânûnî’nin Zigetvar Sefe-ri’ne dâir), 3. Bursa Şehrengizi. Şâirin başka eserleri de var­dır. [Meşâirü'ş-şuarâ'sı 1971'de Londra'da basıldı.]

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-celebi.htm/feed 0 AHDİ (Ahmed Çelebi) http://www.edebiyatfakultesi.com/ahdi.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/ahdi.htm#comments Thu, 21 Feb 2008 23:54:46 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/ahdi.htm AHDİ, (Ahmed Çelebi)
 (7-1593)
Tezkireci, şair. Bağdat’da doğmuştur. Mevlana Şemsed-din’in oğludur. Hayâtı hakkında fazla bilgi yoktur. Eserinde kendisinin verdiği bilgiye göre 1553 yılında İstanbul’a gel­miş, devrin âlim ve sanatkârlarıyla tanışmıştır. Tezkiresini Sultan II. Selim adına yazmıştır.
Tezkiresinde Bağdat ve civarında, İran’da ve İstanbul’da yetişen Türk şairlerini tanıtmıştır. Ağır olmayan bir dili var­dır. Yaşadığı devirde gazelleri ile de şöhret kazanmıştır. Onu asıl meşhur eden eseri tezkiresidir.
Eserleri: 1. Gülşen-i Şuarâ (Tezkire, 1563, elyazması ha­lindedir), 2. Dîvançe (Küçük dîvan; H. Mazıoğlu, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı 1978-1979′da neşretti).

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/ahdi.htm/feed 0