EdebiyatFakultesi.Com » Divan Edebiyatı Şairleri

Nevi

admin — Sun, 12 Jul 2009 23:42:02 +0000

Dîvan şâiri. Malkara’da doğdu. Asıl adı Yahya’dır. Pîr Ali’nin oğludur. İstanbul’da Davutpaşa Medresesi’nde öğrenim gördü. Gelibolu ve İstanbul medreselerinde müderrislik ve II. Murad’ın oğlu Mustafa ile başka şehzadelere hocalık yaptı, istanbul’da öldü. Vefa Camiî bahçesinde gömülüdür.
Arapça, Farsça ve Türkçe ile eser veren âlim divan edebiyatı şairlerindendir. Edebiyatımızda sâde dilli ve samimî duygular bulunduran gazelleri ile tanınmıştır. Âşıkane söyleyişi vardır.
Manzum eserleri: 1. Dîvan (Tenkitli metnini Mertol Tulum ile M. A. Tanyeri hazırladı, 1977′de İ.Ü. Edebiyat Fakültesi Yayınları arasında çıktı.), 2. Hasb-ı Hâl (800 beyitlik tasavvufi mesnevi), 3. Tercüme-i Hadîs-i Erbain (Kırk hadisin kırk kit’a hâlinde tercümesi). Mensur eserleri: 1.1. Keşfü’l-hicâb min vechl’l-kltâb (İbni Arabî’nin Füsuslü’l-hikem’inin tercümesi), 2. Netâyicü’l-fünûn ve Mahâsinü’l-mütûn (Ansiklopedik bir eser), 3. Fazâilü’l-vüzerâ, 4. Risale-i Şikâyeti Rüzigâr, 5. Sinan Paşa’ya Mektup, 6. Nevâ-yı Uşşak, 7. Faslün fî fazî-leti’l-ışk, 8. Terceme-i Münşeât-ı Hâce Cİhân.

Nesimi

admin — Tue, 16 Jun 2009 23:53:25 +0000

Dîvan şâiri. Azerî sahasında yetişen Türk şâiridir. Asıl adının Imâdeddîn olduğu, Bağdat civarında Nesîm kasabasında doğduğu söylenir. Hayâtı hakkında verilen bilgiler çelişkilidir. İran’da Hurufilik mezhebini kuran Fazlullah’ın (Öl. 1401) halîfelerinden olduğu, şeriata aykırı inançları propaganda ettiği için Halep’te derisi yüzülerek Öldürüldüğü bilinmektedir (1404). Hayâtı efsaneleşmiş, özellikle alevî, bektaşî şairler arasında “Şâh-ı Şehid” adı ile îtibar kazanmıştır.
Nesîmî sâdece yaşadığı asrın değil, bütün Türk edebiyatının da en usta şairlerindendir. Türkçe ve Farsça ile mesneviler, gazeller, rubailer ve tuyuglar yazmıştır. İlâhî aşkın verdiği heyecanla yazdığı Türkçe şiirlerinde ahenkli ve çok düzgün bir dil görülür. Bu şiirlerde Hurûfi inancının izleri de açıkça görülür. Asırlarca okunmuş ve şiirlerine nazireler yazılmıştır. Fuzuli gibi büyük bir şâir üzerinde etkili olmuştur. Kanunî Sultan Süleyman da onun meşhur bir gazeline nazire yazmıştır.
Türkçe ve Farsça olmak üzere İki divânı vardır. Türkçe şiirlerinde Nesimi, Farsça şiirlerinde Hüseynî mahlasını kullanmıştır. Türkçe dîvânı 1844-1881 yılları arasında dört defa neşredildi. Bütün şiirleri Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Akademisi tarafından üç cilt hâlinde Bakü’de basıldı (1973). [Hüseyin Ayan, Nesîmî dîvanı konusunda doktora tezi hazırlamıştır. Kemâl Edip Kürkçüoğlu'nun hazırladığı Seyyİd Nesîmî Dîvânı'ndan Seçmeler isimli açıklamalı kitap Kültür Bakanlığı'nca neşredildi (1973).]

Nefi

admin — Tue, 02 Jun 2009 23:41:05 +0000

Dîvan şâiri. Hasankale’de doğdu. Asıl adı Ömer. Memleketinde Medrese öğrenimi gördükten sonra I. Ahmed zamanında istanbul’a geldi. Sultan IV. Murad tarafından korundu. Bâzı memurluklarda bulundu, vergi kâtipliği yaptı. Sultan IV. Murad’a bir daha hiciv yazmayacağına dâir söz vermiş, sözünde durmayarak Bayram Paşa’yı hicvetmiş ve bu yüzden boğdurularak Sarayburnu’ndan denize attırılmıştır.
Nefî, divan edebiyatının en büyük övgü ve yergi şâiridir. I. Ahmed, II. Osman ve IV. Murad ile devrin bâzı ileri gelenlerini övmüştür. Övme ve Övünmede aşırılığı, samimiyeti, gür sesi onun üslûp özelliklerindendir. Şiirlerinde ses bilgisinin güzelliği de mevcuttur. Hicivlerinde bazan hakaret ve sövgü görülür. Gazelleri hisli ve âşıkanedir. Farsça şiirler de söyleyen Nefi sağlam bir şiir tekniğine sahiptir.
Eserleri: 1. Türkçe Dîvan [İki defa basıldı (1836,1853).], 2. Farsça Dîvan fA.N. Tarlan, Türkçe‘ye çevirdi ve yayımladı (1943).!, 3. Sihâm-ı Kaza [(- Kaderin Okları), Saffet Sıtkı 1943'de neşretti.] A. Karahan’ın hazırladığı tanıtma kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı yayınlan arasında çıktı (1972, 1985). Nefî ve eserleri konusunda Tulga Ocak’ın doçentlik tezi vardır, basılmamıştır.

Neşati

admin — Tue, 26 May 2009 22:18:01 +0000

(?-1674) Dîvan şâiri. Edirne’de doğdu. Ağazâde Mehmed Dede’nin dervişidir. Mevlevî tarikatına girmiştir. 1670′de Edirne Muradiye Mevlevîhânesi’ne şeyh olmuştur. Edirne’de Ölmüş ve Mevlevihane’nin avlusuna gömülmüştür.
Neşati, XVII’nci asrın büyük şairlerindendir. Sebk-i Hin-dî’yi, (hind üslûbu) Türkçe‘de en iyi temsil eden odur. En basit duygu, düşünce veya hayali bile en güzel kelimelerle, sanatlı bir tarzda, ve en ahenkli şekli ile anlatabilmiştir. Naili ve Nedim gibi şairler de onun üstadlığını kabul edip gazellerine nazire ve tahmisler yazmışlardır.
Eserler): 1. Dîvan (Elyazması hâlinde), 2. Hilye-i Enbiyâ (187 beyitlik küçük bir mesnevi, 1894′te basıldı), 3 Şehrengiz (144 beyit, mesnevi, divanının İçinde), 4. Şerh-i Müşkilât-ı Urfî (Urfî’nin bâzı şiirlerinin açıklamaları). Sadettin Nüzhet Ergun, Neşatinin hayatı ve eserleri hakkında bir kitap yayımladı (Neşati, 1933).

Nedim

admin — Wed, 20 May 2009 20:58:33 +0000

Dîvan şâiri. İstanbul’da doğdu. Asıl adı Ahmed’dir. Mehmed Efendi’nin oğlu. İyi bir medrese öğrenimi görmüş, müderris olmuştur. Damat İbrahim Paşa sadrazam olunca kadılık, aynı paşanın özel kütüphanesinde memurluk ve mahkeme naipliği yaptı. 1720-1730 yılları arasında, Müneccimbaşı Ahmed Efendi’nin (Ölüm: 1702) Sahalfü’l-Ahbâr (Haberlerle Dolu Sahifeler) adlı Arapça tarihini Türkçe‘ye çevirmiş (Bu eser 1769-70 yılında 3 cilt halinde basıldı. Yeni haskısı Tercüman 100 Temel Eser dizisinde yapıldı.) Antepli Aynî’nin Arapça tarihini tercüme komisyonunda çalışmıştır. Patrona Halil İsyanı’nda ölen şâirin kabri Çiçekçi’ye yakın olan mezarlıktadır.
Nedim, hem Lâle Devri’nin hem de bütün Türk edebiyatının en büyük şairlerindendir. Lâle Devri’nin zevk, safa ve eğlence âlemlerini istanbul Türkçe‘si ile yazdığı gazel, kaside ve şarkıları ile anlatmıştır. Dinî muhtevalı şiiri yoktur. Divan şiirine bâzı yenilikler getirmiştir. Sebk-i hindi (hint üslûbu) özellikleri görülen şiirleri de vardır.

Nedim Şiirleri: 1. Dîvan [En iyi baskıyı Halil Nihat Boztepe yaptırdı (1922). Yeni harflerle de Abdülbaki Gölpınarlı yayımladı (19B1,1972] 2. Sahaifü’l-Ahbar Tercümesi, 3. İkde’l-Cümân fi târihiz-zamân (Aynî Tarihi) Tercümesi (Tercüme komisyonunda üyedir).

Nedim ile ilgili önemli eserler: Hasibe Mazıoğlu, Nedim’in Dîvan Şiirine Getirdiği Yenilik (1957); Halit Fahri Ozansoy, Nedim (1932); Nevzat Yesirgil, Nedim (1952). vb.

Necati Bey

admin — Wed, 06 May 2009 19:37:11 +0000

Divan şairlerindendir. Doğum yeri belli değil. Asıl adı “isâ. Edirne’de bir hanım tarafından köle olarak alınmış, sonra Kastamonu’ya gitmiş, orada söylediği gazellerle tanınmaya başlamıştır. Fatih Sultan Mehmet’in dîvan kâtipliğine tâyin edilince istanbul’a geldi. II. Bayezit’in oğlu Şehzade Abdullah’ın dîvan katipliğini yaparken şehzade Ölünce Karaman’dan tekrar İstanbul’a döndü. Şehzade Mahmud’un nişancısı olarak Manisa’ya gitti. Orada kısa sûre kalıp İstanbul’a geldi (1507) ve ömrünün geri kalan kısmını Vefâ’daki evinde geçirdi. İstanbul’da öldü.
istanbul’a meşhur bir şâir olarak gelmişti. Ahmet Paşa gibi devrinin usta bir şairi tarafından beğenildi. Asrının en büyük şairlerinden biri oldu. Divan şiirini, atasözleri ve deyimleri katarak renklendirdi. XVl’ıncı asır şâirlerinden bâzıları üzerinde tesiri vardır.
Elde bulunan tek eseri Divan’ıdır. (Ali Nihat Tarlan, 1963′te yayımladı. Mehmet Çavuşoğlu da dîvanın tahlilini İhtiva eden bir doktora tezi hazırladı. Bu tezin bâzı bölümleri “Necati Bey Divanı‘nın Tahlili” adıyla 1971′de neşretti).

Nail-i Kadim

admin — Thu, 23 Apr 2009 16:45:44 +0000

(?-1666) Divan edebiyatı şâiri. İstanbul’da doğdu. Asıl adı Mustafa’dır. Dîvân-ı Hümâyun’da kâtiplik yaptı. Mâden kalemi başhalifesi oldu. Hayatının sonlarına doğru Edirne’ye sürüldü. Avusturya zaferinden sonra (1665) affedildi; İstanbul’a döndü. İstanbul’da Öldü. Fındıklı’da Sünbülî Tekkesi’nin mezarlığına gömüldü.
Nail-i Kadim, fikrini en kısa, söz katılamayacak bir tarzda ve en ahenkli bir ifâde ile anlatır. Kelime seçmekte titizdir. Usta bir şairdir. Bilhassa gazelleri çok güzeldir. Tanzimat edebiyatı şairlerinden Leskofçalı Galip, Hersekli Arif Hikmet, Yenişehirli Avni ve Namık Kemal üzerinde tesiri vardır.
Divânı Haluk İpekten tarafından İlmî yollarla hazırlandı ve bastırıldı (1970). Aynı yazar, Naili Kadim Hayatı ve Edebi Kişiliği adlı incelemisini de yayımladı (1973).

Nahifi

admin — Thu, 16 Apr 2009 16:22:48 +0000

Divan edebiyatı şairlerindendir, istanbul’da doğdu. Asıl adı Süleyman. Abdurrahman Efendi’nin oğludur. Önce Yeniçeri Kalemi’nde çalışmış, 1682′de memur olarak Mısır’a gitmiştir Iran elçisi Mehmed Paşa’nın yanında İran’a, Avusturya Elçisi İbrahim Pasa’nın yanında da Avusturya’ya elçi katipliği görevi ile gitmiş, Şıkk-ı Sânî defterdarı iken İstanbul’da ölmüştür. Mezarı Topkapı dışında, Maltepe Caddesi üzerindeki mezarlıktadır.
Nahifi, Mevlananın Mesnevisini nazmen Türkçe‘ye çevirmesinden sonra tanınmıştır. Biri Hz. Peygamber’e yazdığı naatler, gazeller ve rubailerden meydana gelen, diğeri gazellerden oluşan iki dîvânı vardır. Âşıkane gazellerinden ince hayalli, güzel ve sade dilli bir şair olduğu anlaşılıyor. Çok eser veren şairlerdendir.

Eserleri: 1. Dîvan, 2. Mesnevî Tercümesi, envâr, 3. Mevüdü’n-Nebi, 4. Hicretü’n-Nebl, 5. Ravzatü’s-safa, 6. Zuhurü’l-âhire, 7. Manzume-i Akaid, 8. Enfüsü’l-âfâk, 9. Mev’izatü’n-Nüfus, 11. Nasîhatü’l-Vüzerâ, 12. Tevhidi Hakk, 13. Mi’râciyye, 14. Faziletü’s-sıyâm, 15. Adâb-ı Tarikat, 16. Mübâhase-i Kaza vü Kader, 17. Mecmua-i Resâll, 18. Risale-i Hıdriyye, 19. Risâle-i Hîkemiyye, 20. Kaside-i Bürde Tahmisi, 21. Bânet Suâd Tahmisi, 22. Kaside-i Lâmiyye Şerhi, 23. Kasîde-I Emâllyye Şerhi, 24. Kaside-i Muradiyye Tahmisi. Manzum Mesnevi Tercümesi Amil Çelebioğlu tarafından yayımlandı (1967).

Edirneli Nazmi

admin — Fri, 10 Apr 2009 17:31:06 +0000

(XVII’ıncı asır) Şâir Edirne’de doğdu. Asıl adı Mehmed’dir. Yeniçeri olarak Yavuz Sultan Selim’in Iran (1514) ve Mısır (1516) seferlerine katıldığı, Kanunî Sultan Süleyman devrinde de bir süre ahkâm kâtipliği ve silâhtarlar bölükbaşısı olduğu bilinmektedir. 1555′ten sonra öldüğü sanılıyor.
Türki-i basit denilen sâde Türkçe ile şiir yazma akımı şairlerindendir. Divânı bu dille yazılmış şiirlerle doludur. Türki-i basit akımı dilde süratle çoğalan Arapça, Farsça kelime ve tamlamalara tepki olarak doğan ve XV’inci asırda Tatavlalı Mahremi tarafından başlatılan bir milli edebiyat akımı idi. Mahremi ile Nazmi usta bir şâir olmadıkları için bu akım tutunmarmştır. Nazmî’nin şiirleri Türkçe’nin tarihi bakımından önem taşır. Bu şiirlerde mahallî hayât ile yurt güzellikleri de anlatılmıştır. Nazmî‘yi asıl meşhur eden Mecmuatü’n-Nezâir (Nazireler Mecmuası) adlı antolojisidir. Antolojisinde 244 şairin şiirleri yer alır. Bugün hayatı hakkında hiçbir şey bilmediğimiz bazı divan edebiyatı şairlerinin varlığını bu kitap sayesinde biliyoruz.
Eserleri: 1. Dîvan (46-48 bin beyittik bir eserdir. Elyazması halindedir. Mehmet Fuat Köprülü tarafından 1928′de Hayat Mecmuası’nda yayımlanmıştır. Nihal Atsız‘ın da, Edirneli Nazmi‘nin Eseri ve Bu Eserin Türk Dili ve Edebiyatı Bakımından ehemmiyeti isimli makalesi 1934′te Orhun mecmuasında yayımlandı.) 2. Mecmuatü’n-nezair (244 şâirin 3356 şiirinden meydana gelen bir antolojidir, elyazması halindedir.)

Nabi

admin — Thu, 09 Apr 2009 23:46:39 +0000

Dîvan ve mesnevi şairlerindendir. Urfa’da doğdu. Asıl adı Yûsuf. Memleketinde medrese öğrenimi gördü. 1666 yılında İstanbul’a gelip Musahip Mustafa Pasa’nın dîvan kâtipliğini yaptı. Bir ara hac görevini yerine getirmek için Hicaz’a gitti ve döndü (1678). Mustafa Paşa 1685 yılında ölünce Nâbî Haleb’e gidip yerleşti, evlendi. Baltacı Mehmed Pasa’nın daveti üzerine 1710′da tekrar İstanbul’a geldi. Darphane emîri ve başmukabeleci oldu. İstanbul’da öldü. Karacaahmet Mezarlığı’nda Miskinler Tekkesi yakınına gömüldü.
Divan edebiyatında ekol sahibi olan nâdir şairlerdendlr. Nabinin şiirlerinde kullandığı dil ve üslup, sâde, düzenli ve kusursuz bir dil ile didaktik şiirdir. Osmanlı Devletinin gerileme döneminin ruhî ve sosyal çöküntülerini bizzat görmüş, yazdığı hakimane gazellerle halkın bezginlik ve güvensizlik duygularına tercüman olmuştur. Mensur eserleri ve mesnevileri de vardır. Bâzı beyitleri özdeyiş (özlü sözler) olmuştur.

Nabinin Eserleri: 1. Dîvan (1841 ve 1875′de basıldı). 2. Hayriyye (Mesnevi. 1889′ds basıldı. Oğlu Ebülhayr Mehmed’e ve onun şahsında devrinin gençlerine öğütler vardır), 3. Hayrâbât (Mesnevi), 4. Sûr-nâme (1675′de, IV. Mehmed’in şehzadeleri için Edirne’de yapılan sünnet düğününü ve şenlikleri anlatan mesnevî. A. Sırrı Levend tarafından 1944′de yayımlandı), 5. Tuhfetü’l-Haremeyn (Hac yolculuğu ile ilgili mensur eser, 1682′de yazıldı, 1849′da basıldı), 6. Zeyl-i Siyer-i Veysî (Veysî’nin Siyer İsimli kitabının noksan kalan kısmım tamamladı. Süslü nesir ile yazıldı), 7. Münşeat (Mektupları). fA. Karahan Nâbî için bir tanıtma kitabı yayımladı (1965, 1967, 1985).]