EdebiyatFakultesi.Com » Dilbilimciler http://www.edebiyatfakultesi.com Edebiyat ve Türkçe Öğretmenleri, Eğitim, Kültür, Sanat Fri, 15 Apr 2011 19:28:56 +0000 en hourly 1 http://wordpress.org/?v=3.1.1 Kaşgarlı Mahmut http://www.edebiyatfakultesi.com/kasgarli-mahmut.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/kasgarli-mahmut.htm#comments Tue, 27 May 2008 14:31:43 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/kasgarli-mahmut.htm (XI’inci asır)
Türk dil bilgini. Kaşgar’da doğdu. Hayâtı hakkında fazla bilgi yok. Karahanlı sülâlesine mensup. İyi bir eğitim gör­müş, Farsça’yı, bilhassa Arapça’yı mükemmel derecede Öğ­renmiştir. Büyük Türk milliyetçisidir. Türk illerini gezerek folklor malzemesi topladı ve lügatinde bunları kullandı. Kaşgarlı Mahmut, Araplara Türkçe’yi öğretmek maksadı İle Arapça olarak Divan-ı Lügatit-Türk adlı sözlüğünü yazdı. Bu eserde 7500 civarında Türkçe kelimeyi Arapça olarak açık­larken Türkmen, Oğuz, Çiğli, Yağma, Kırgız vb. Türk boyları­nın Türkçe’si hakkında da bilgiler vermiş, dört yüze yakın dörtlükten oluşan şiir ve atasözleri ile de örneklemiştir. İçinde Türk illerinin bir haritası da vardır. Kaşgarlı’nın kitabı Türk kültür ve medeniyetinin temel kltaplarındandır. 1908′-de İstanbul’da bulundu, Kilisli Rıfat tarafından üç cilt hâlin­de bastırıldı (1915-1917). Besim Atalay’ın, Türkçe’ye tercü­mesini TDK bastırdı (3 cilt, 1939-1941; Lügatin indeksi de 4 cilt olarak çıktı). Yazarı tanıtıcı kitaplar da kaleme alındı: Şakir Ülkütaşır, Kaşgarlı Mahmud, (TDK yayımı, 1962); Ah­met Caferoğlu, Kaşgarlı Mahmud (1970). Türk Dili dergisi­nin Ekim-1972 sayısı Divan-ı Lügatit-Türk özel sayısı olarak çıktı. [Kaşgarlı Mahmud'un Kİtâbu Cevâhlrü'n-nahv fi Lüga­tl't-Türk adlı bir eseri daha varsa da henüz ele geçmemiştir.]

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/kasgarli-mahmut.htm/feed 0 NECMEDDİN HACIMENİOĞLU http://www.edebiyatfakultesi.com/m-necmeddin-hacimenioglu.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/m-necmeddin-hacimenioglu.htm#comments Sun, 06 Apr 2008 08:21:40 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/m-necmeddin-hacimenioglu.htm Dil bilgini, yazar. Maraş’ta doğdu. İlköğrenimini Darende’­nin Aşuda köyünde; orta öğrenimini Darende ve Osmaniye’­de, Adana Erkek Lisesi’nde yaptı (1954). İstanbul Üniversi­tesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bi­tirdikten sonra (1959) Bitlis ve Osmaniye liselerinde öğret­menlik yaptı. 1960′d a mezun olduğu fakültede asistan, 1963′te doktor, 1970′de doçent ve 1982′de profesör oldu. 1972 yılında Bağdat Üniversitesi’nde Türkçe dersleri verdi. Halen Edirne Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi’nde öğre­tim üyesidir.
Türk Dili, Türk Yurdu, Türk Kültürü, Töre, Devlet, Hisar ve Türk Edebiyatı dergilerinde, Hergün, Ortadoğu, Tercüman ve Yeni Düşünce gazetelerinde yayımladığı dil ve millî kül­tür konulu yazıları ile tanınmıştır. Hikâyeleri de vardır.

Eserleri:

 1. Lehcelü’l-hakayık (1962, metin neşridir), 2. Kurtb’un Hüsrev ü Şîrin’i ve Dil Hususiyetleri (Doktora tezi, neşri: 1968), 3. Türk Dilinde Edatlar (Doçentlik tezi, neşri: 1972), 4. Milliyetçi fiğitim Sistemi (1972), 5. Türkçe’nin Ka­ranlık Günleri (1972), 6. Fuzuli (1972), 7. Milliyetçİlik-Ülkücülük- Aydınlar (1975), 8. Türkiye’nin Çıkmazları (1975), 9. Yeni Bir Dünyâ (Hikâyeler, 1976). Hacıeminoğlu’nun ilmî makaleleri İ.Ü.E.F. Türk Dili ve Edebiyatı dergilerinde çık­mıştır.

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/m-necmeddin-hacimenioglu.htm/feed 0 MUHARREM ERGİN http://www.edebiyatfakultesi.com/muharrem-ergin.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/muharrem-ergin.htm#comments Sun, 16 Mar 2008 23:35:59 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/muharrem-ergin.htm Dil bilgini, yazar. Ahıska’da (Azerbaycan) doğdu. Balıke­sir Lisesi ile İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Böfümü’nü bitirdi (1947). Dört yıl çeşitli li­selerde öğretmenlik yaptıktan sonra aynı fakültenin Eski Türk Dili Kürsüsü’ne asistan oldu. 1963′te doçentliğe, 1971′-de de profesörlüğe yükseldi.

Eski Türk Dili, Azerbaycan Türkçesi, halk hikâyeleri ile il­gili araştırma ve kitapları ile tanınır. Bazı gazetelerde siyasî ve ilmî yazılar da yayımlamıştır.

Eserleri:

 1. Türk Dil Bilgisi {1958), 2. Osmanlıca Dersleri (1958), 3. Dede Korkut Kitabı (2 cilt, 1958, 1963), 4. Orhun Abideleri (1970), 5. Azerî Türkçesi (1971), 6. Türkiye’nin Bu­günkü Meseleleri (1973), 7. Türklerin Soy Kütüğü (Şecere-i Terâkime, 1974), 8. Milliyetçiler Birlesiniz (1976), 9. Türk Dili (Lise ders kitabı, 1.1976, 2.1977), 10. Kadı Burhaneddin Dî­vanı.

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/muharrem-ergin.htm/feed 0 HASAN EREN http://www.edebiyatfakultesi.com/hasan-eren.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/hasan-eren.htm#comments Sun, 16 Mar 2008 23:34:32 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/hasan-eren.htm Dil bilgini, yazar. Vidin’de doğdu. Budapeşte Üniversite-si’nde okudu; aynı üniversitede doktor ve doçent oldu. 1948′de Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne Türk Dili Tarihi doçenti olarak tayin edildi. 1955′te profesörlüğe yükseldi. Halen Türk Dil Kurumu Başkanı olarak görev yapmaktadır.
Türk Dili ve Halk Edebiyatı konularında, yerli ve yabancı dergilerde çok sayıda makale yayımlamış, millî ve milletle­rarası türkoloji ve altayistik kongrelerinde tebliğler sunmuştur. Makaleleri Türkiye’de Türkoloji Dergisi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, Türk Dili, Türk Dili Araş. tırmalan Yıllığı gibi dergilerde yayımlanmıştır.

Eserleri:

 1. Türk Saz Şâirleri Hakkında Araştırmalar) (1952), 2. Çağatay Lügati Hakkında Notlar (DTCFD, 1950,’ Makale), 3. Kıbrıs’ta Türkler ve Türk Dili (Türkoloji Dergisi L 1964), 4. Türk Onomastiği Hakkında (Fuad Köprülü Armağa-j nı, 1953), 5. Türk Yer Adlar» Keçiborlu (Türkoloji Dergisi, C, IV. S. 1,1972), 6. Suğla (Türkoloji Dergisi, C. IV., S. 1,1972),’ 7. Türk Saz Şâirleri, Usküdârî (Türkoloji Dergisi, C. V., S. 1., 1973), 8. Eski Bir Saz Şâiri Sipahî (Türkoloji Dergisi, C. V., S., 1. 1973), 9. Bursalı Âşık Halil {Türkoloji dergisi, C. VI., S. 1,. 1974), 10. Türkler’de Ekinciliğin Gelişmesine Katkılar (Tür­koloji Dergisi, C. VIII., 1979).

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/hasan-eren.htm/feed 0 EBULGAZİ BAHADIR HAN http://www.edebiyatfakultesi.com/ebulgazi-bahadir-han.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/ebulgazi-bahadir-han.htm#comments Tue, 11 Mar 2008 22:45:56 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/ebulgazi-bahadir-han.htm (1605-1663)
Tarihçi, yazar. Örgenç’te doğdu. Hıyve Sultanı Mehmed Han’ın oğludur. Cengiz Han’ın torunlarındandır. İyi bir öğre­nim gördü, Arapça ve Farsça’yı öğrendi. 1641 yılında Hıyve Hanı olarak yirmibir yıl hükümdarlık yaptı. Ölümüne kadar Buhara Özbekler’i, Safevî şahları, Kalmuk hanları ve Ruslar’la savaştı. Hıyve’de öldü.
Türk milletinin tarihini şuurlu olarak öğrenmiş, şiir ile de uğraşmıştır. Çağatay Türkçesi ile eserler vermiştir.
Eserleri: 1. Şecere*! Terfikime [XII'İnct asır Moğol Tarihçi­si Reşîdeddln'in Câmiü't-tevârih'inde bulunan Oğuz Desta­nı ile halk arasında yaşayan sözlü ve yazılı tarih rivayetleri­ni, diğer 20 Oğuz-nâme'yi karşılaştırarak bu eseri yazmıştır. Türkrnenler'in tarihi hakkında bilgi veren bu eser yine Türk­menler arasında sevilerek okunmuştur. 1659'da yazıldı. TDK. 1937'de fotokopisini neşretti. Tumansky 1892'de Rus­ça olarak Aşkabâd'da yayımladı.] 2. Şecere-i Türk [XV i ne i asrın İkinci yarısından 1663'e kadar gelen kendi soyunun tarihidir. Türk ve Moğol tarihi hakkında da önemli bilgiler verir. Sade bir dil İle yazılan eser müellifi Öldüğü için yarım kalmış, oğlu Enûşe tarafından tamamlanmıştır. Almanca ve Fransızca, Rusça ve İngilizce'ye tercüme edilmiştir. Ahmed Vefİk Paşa Osmanlı Türkçesi'ne çevirerek Tasvir-i Efkâr ga­zetesinde tefrika etti (1864). Rıza Nur da Türkiye Türkçesi'­ne çevirip 1925'te bastırdı. Muharrem Ergtn'in hazırladığı metin de Türkler'in Soy Kütüğü adı ile Tercüman gazetesi 1001 Temel Eser dizisinde yayımlandı (1974).]

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/ebulgazi-bahadir-han.htm/feed 0 AHMET CAFEROĞLU http://www.edebiyatfakultesi.com/ahmet-caferoglu.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/ahmet-caferoglu.htm#comments Tue, 04 Mar 2008 22:41:35 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/ahmet-caferoglu.htm  (1889-1975)
Dilci, yazar. Gence’de (Azerbaycan) doğdu. Ortaokulu Se-merkant’ta (1908), liseyi de Gence’de okudu (1916). Bir müd­det Kiev Yüksek Ticâret Okulu’na devam etti. Rus ihtilâli çı­kınca Gence’ye döndü (1917). Azerbaycan bağımsızlık hare­ketine katılıp savaştı. Azerbaycan Cumhuriyeti kurulunca Baku Üniversitesi Türk Dili Bölümü’nde bir yıl okudu. Azer­baycan’ın Sovyetler Birliği orduları tarafından işgal edllmesi özerine Türkiye’ye gelip İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi’ne kaydoldu (1920). Aynı fakültede asistanken yurtdışına giderek Berlin Üniversitesi’ne devam etti. Bres-lau Üniversitesinde doktora yaptı (1929). Bu yıl İstanbul’a döndü ve Edebiyat Fakültesi Türk Dili doçenti, 1938′de de profesörü oldu. İstanbul’da öldü.
Caferoğlu Türk Dili Tarihi, Azerbaycan Türkçesi ve Ana­dolu ağızları konularında otoritedir. Kitaplarının yanısıra, çeşitli dergi ve gazetelerde 400′ün üzerinde ilmî araştırma ve inceleme neşretmiştır. Bâzı yazılarında A. Uran, Cafer Ahmedoglu, Dr. Ahmed Salmasılı, Dr. Ahmet Muhtar takma isimleri kullanmıştır. Azerbaycan Yurt Bilgisi, Türk Amacı, (İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi) Türk Dili ve Ede­biyatı gibi ilmî ve siyasî dergilerin yayımında emeği geç­miştir.

Eserleri;

 1. Kitâb’ül- İdrâk li-lisânî’l-Etrâk (Ebu Hayyan’-dan, 1931), 2. Türk Lisanı Tarihi Dersleri Tatbikat Numune­leri (1932), 3. İlk Türk Dilcisi Kaşgarlı Mahmud (1938), 4. Anadolu Dfalektolojİsi Üzerine Malzeme (2 cilt, 1940,1941), 5. Doğu İlleri Ağızlarından Toplamalar-1 (1943), 6. Sivas ve Tokatlılerl Ağızlarından Toplamalar (1944), 7. Güneydoğu İl­lerimiz Ağızlarından Toplamalar (1946), 8. Orta Anadolu Ağızlarından Derlemeler (1951), 9. Türk Dili Tarihi (2 cilt, 1958, 1964), 10. Eski Uygur Türkçesl Sözlüğü (1968).

[Ölü­münden sonra, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisl'nin 10. sayısı Ahmet Caferoğlu'na armağan* özel sayısı olarak çıkarılmış­tır (1979).]

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/ahmet-caferoglu.htm/feed 0