EdebiyatFakultesi.Com » Aşıklar http://www.edebiyatfakultesi.com Edebiyat ve Türkçe Öğretmenleri, Eğitim, Kültür, Sanat Fri, 15 Apr 2011 19:28:56 +0000 en hourly 1 http://wordpress.org/?v=3.1.1 Karacaoğlan http://www.edebiyatfakultesi.com/karacaoglan.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/karacaoglan.htm#comments Sun, 11 Jan 2009 14:33:22 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/karacaoglan.htm Karacaoğlan (15′inci yy)

Halk ozanı. Yaşamı hakkında elimizde fazla bilgi yoktur. 152nci yüzyılda Güney Doğu Anadolu’da hayatını sürdürdüğü şiirlerinden çıkarılmaktadır. Karacaoğlan adı İle şiir yazmıştır.
Hece ölçüsü İle halk zevkine ve halk edebiyatı geleneğine bağlı şiirler söylemlştlr. Koşma, semai ve destanlarının temasını ayrılık, tabiat, aşk ve birtakım sosyal olaylar oluşturur. Halk şii­rinin en güzel örneklerini söylemiştir. Şanı Anadolu, Rumeli, Kırım ve Azerbaycan’a kadar uzanmış, yüzyıllarca halk tarafından unutulamamıştır. Karacaoğlan, gerek kendi döneminde ve gerekse daha sonraki dönemlerde yaşayan Gevheri, Erzurumlu Emrah, Aşık Ömer, Zihni, Aşık Dertli ve aşık Dadaloğlu gibi önemli halk şairlerinin şiirlerinde ve 1900′lü yıllardaki Rıza Tevfik Bölükbaşı, Faruk Nafiz Çamlıbel ve Behçet Ke­mal Çağlar gibi büyük edebiyatçıların şiirleri üzerinde etkisini göstermiştir.
Karacaoğlan’ın hayatı ve şiirleri hakkında çıkan kitapların en önemlileri şunlardır:

1. Cahit Öztel-II, Karacaoğlan-Şiirleri (1970),
2. Sadettin Nüzhet Ergun, Karacaoğlan-Hayatı ve Şiirleri (1933,…, 1963),
3. Nejat Sefercioğlu, Karacaoglan bibliyografyası (1980),
4. Mustafa Necati Karaer, Karacaoğlan (Tercüman 1001 Temel Eser Serîsinden, 1973),
5. Metin Akar, Karacaoğlan (Bulvar Gazetesi, Okul Destek An­siklopedisi yayımı, 1985).

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/karacaoglan.htm/feed 0 Dadaloğlu http://www.edebiyatfakultesi.com/dadaloglu.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/dadaloglu.htm#comments Sun, 11 Jan 2009 12:43:42 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/dadaloglu.htm  

 Dadaloğlu (XIX’uncu asır)

Halk ozanı. Asıl adı Veli’dir. Âşık Musa adlı bir halk şâirinin oğludur. Doğum yeri ve tarihi bilinmiyor. Adana, Kozan, Erzin ve Payas’ta yaşayan Avşar Türkmenleri’nden olduğu, Avşar beylerinden Alioğlu Dede Bey, Mistik Bey ve Kozanoğlu Ahmed beylerin yanında kâtiplik ve imamlık yaptığı, Avşar aşiretlerinin Osmanlı Devleti’ne başkaldırması üzeri­ne Dadaloğlu‘nun da içinde bulunduğu aşiretin Sivas dolay­larında oturmaya mecbur edildiği (1865), ömrünün sonları­na doğru Çukurova’ya dönüp bir müddet yaşadığı, sonra göçebe iken yaşadığı dağlara çekilerek öldüğü halk rivayetlerindendir. Bu hususlar kısmen şiirlerinden de anlaşılmak­tadır. Günümüzde Kozan’da bulunan Kozanoğulları adlı ailenin Dadaloğlu‘nun soyundan geldiği bilinmektedir.
Dadaloğlu, âşığın mahlasıdır. Şiirlerinde tabiat, aşk, yi­ğitlik ve kahramanlık temasını işler. Toroslar’da ve Çukuro­va’da yaşayan aşiretlerin hayatını, Osmanlı Devleti ile yap­tıkları mücâdeleleri, yenilmeleri, İskâna mecbur edilişleri ve bunun acıları anlatılır. Sâde samimi bir halk Türkçesi ile koşma, türkü, koçaklama, varsağı ve semai söylemiştir. Çağdaşı olan âşıklarda bulunan divan şiiri tesiri Dadaloğlu’nda görülmez.
Cönklerden, mecmualardan ve halk ağzından derlenen şiirlerinin sayısı yüz civarındadır. Şiirleri birkaç kitapta yayımlanmıştır.

[Taha Toros, Dadaloğlu, 1940; M. Zeki Korgunal, Dadaloğlu, 1954; Cahit Öztelli, Köroğlu ve Dadaloğlu, 1954; Haşim Nezihi Okay, Dadaloğlu Hayatı ve Deyişleri 1959; Tahır Kutsi Makal, Dadaloğlu, 19741]

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/dadaloglu.htm/feed 0 Katibi http://www.edebiyatfakultesi.com/katibi.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/katibi.htm#comments Tue, 27 May 2008 14:56:57 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/katibi.htm (XVII’inci asır)
Saz şâiri. XVII’nci asrın İlk yarısında yaşamıştır. Sultan IV. Murad’ın Bağdat Seferi’ne (1638) katıldığı bir şiirinden anlaşılıyor. Evliya Çelebi, onun koyun ticâreti ile geçinen bir âşık olduğunu yazar. Katibi, hem hece vezni, hem de aruz vezni ile başarılı şiirler söylemiş, her iki edebiyatın nazım şekillerini de kullanmıştır. Koşma, semai ve destan türündeki eserlerinin temasını aşk, özlem ve kahramanlık teşkil eder. Çağdaşı olan halk şairleri ile kendinden sonra gelen aşıklara tesir etmiştir.
Şiirlerini Sadettin Nüzhet derleyip 1933′de yayımladı.

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/katibi.htm/feed 0 KAĞIZMANLI HIFZI http://www.edebiyatfakultesi.com/kagizmanli-hifzi.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/kagizmanli-hifzi.htm#comments Sun, 13 Apr 2008 16:03:52 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/kagizmanli-hifzi.htm (1893-1918)
Saz şairi. Asıl adı Recep. Medrese öğrenimi görmüş çift­çilik ve köy imamlığı yapmıştır. Ermeniler tarafından yapı­lan bir katliâmda şehit edildi.
Küçük yaşta şiire başlamış, koşma, semai, destan ve ağıt türünde eserler vermiştir. Amcasının kızı Zlyâde’nin ölümü üzerine yaktığı ağıt arasında hâlâ okunuyor.
Şiirlerinden otuz tanesi M.2ahirBaranseli tarafından der­lenip Kağızmanlı Recep Hıfzı adı ile 1968′d e Kars’ta yayım­landı.

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/kagizmanli-hifzi.htm/feed 0 ERZURUMLU EMRAH http://www.edebiyatfakultesi.com/erzurumlu-emrah.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/erzurumlu-emrah.htm#comments Sat, 15 Mar 2008 17:57:37 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/erzurumlu-emrah.htm (? – 1860?)
Aşık. Erzurum’un Tambura köyünde doğdu. Erzurum’da medrese tahsili yaptığı, ömrünün önemli bir kısmını seya­hatle geçirdiği, Sivas, Kastamonu, Sinop, Konya ve Niğde illerini dolaştığı, Niksar’da öldüğü bildirilir.
Emrah hem aruz hem de hece ölçüsü ile şiirler yazmıştır. Halk şâirleri içinde dîvan şiirini en iyi bitenler arasındadır. Tasavvuf! şiirleri varsa da asıl şahsiyetini saz şiiri tarzında yazdığı koşma ve semailerinde gösterir. Tokatlı Aşık Nuri, Emrah’ın çıraklarındandır. Beşiktaşlı Gedâî’nin üzerinde de tesiri vardır.
Emrah’ın tek eseri Divan’ıdır.

[Divan'ındaki aruz ile yazıl­mış şiirleri ilk defa Erzurumlu Mehmet Abdülaziz yayımladı (İst. 1913). İlk monografi de E. Cem Güney tarafından neşre­dildi (Sivas, 1928). Daha sonra Fuad Köprülü (1928), Vehbi Cem Aşkun (Sivas, 1942) ve E. Cem Güney ile Çetin Eflâtun Güney Erzurumlu Emrah hakkında (1944,1955) kitap çıkar­dılar. Bir diğer yayım Orhan Ural'ın "Dost elinden Gelen Turna" -Erzurumlu Emrah, Hayâtı- Şiirleri (1976) adlı kitaptır. Cahit Öztelli'nin Sahte Şöhret Bir Ozan- Erzurumlu Em­rah'ı da bunlar arasında sayılabilir (Ankara 1976). Erzurumlu Emrah, elyazması dîvanı bulunan nâdir halk şairlerindendir. Dîvanının biri şahsî kitaplığımızda olmak üzere dört nüsha­sı tarafımızdan tesbit edilmiştir.]

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/erzurumlu-emrah.htm/feed 1 ERCİŞLİ EMRAH http://www.edebiyatfakultesi.com/ercisli-emrah.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/ercisli-emrah.htm#comments Sat, 15 Mar 2008 17:54:42 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/ercisli-emrah.htm (XVirinci asır)
Âşık. Emrah, Van’ın Erciş ilçesindendir. Emrah ile Selvi Han adlı halk hikayesi bu âşığın hayâtı ve aşkı etrafında doğmuştur. Hikâyeye göre, Osmanlı-lran savaşları sırasın­da Van’ı kuşatan Şah Abbas’ın askerleri Emrah’ın sevgilisi Seivi Han’ı da esir edip İsfahan’a götürürler. Âşık Isfahan yollarına düşer, diyar diyar gezerek sevgilisinin izini bulur ve ona kavuşur. Hikâye içinde Emrah’ın şiirleri de mevcut­tur.
Ercişli Emrah hece vezni ile aşk ve tabiat temasını işle­yen çok güzel koşma ve semailer yazmıştır.
Cönkler’de Ercişli Emrah ile Erzurumlu Emrah’ın şiirleri birbirine karıştırılmıştır. Bu konuda ciddî bir araştırma yok­tur. Dr. Muhan Bali’nin Ercişli Emrah ile Selvi Han Hikâyesi, Varyantların Tesbiti ve Halk Hikâyeciliği Bakımından Öne­mi (Ankara 1973) adlt eseri âşığın hayat hikâyesine de ışık tutmaktadır.

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/ercisli-emrah.htm/feed 0 AŞIK DERTLİ http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-dertli.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-dertli.htm#comments Tue, 11 Mar 2008 22:17:55 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-dertli.htm (1772-1846)
Âşık. Asıl adı İbrahim’dir. Gerede’nin Çağa bucağının Şahnalar (yeni adı Reşadiye) köyünde doğdu. Bayraktar Ali Ağa adlı bir çiftçinin oğludur. Babasının ölümünden sonra bir müddet çobanlık, çiftçilik yaptı, istanbul’a geldi; Barınamadığı için Anadolu’ya geçip kasaba kasaba dolaştı. Kon­ya’da üç yıl kahveci çıraklığı yaptı. Mısır’a seyahat etti, orada on yıl kalıp köyüne döndü ve evlendi. Yerleşik hayat tabiatına uygun olmadığı için tekrar seyahate çıktı. Sivas, Zile, Amasya, Çankırı ve Ankara’da zengin konaklarının saz­lı sözlü toplantılarına katıldı. Tekrar İstanbul’a geldi (1826). Sultan II. Mahmud’a yakın olmak için şiirler sundu. Çağa âyantığına tâyin edildi (1827) fakat vergileri devlete devret­mediği için azledildi. Ankara’da Alişan Bey’in konağında öl­dü. Mezarı Ankara’da Koyunpazarı yolunda idi. Gerede yolu üzerinde anıtmezarı vardır.
Meslekte yetişmiş bir âştk idi. Okur-yazar olduğu için dî­van şiirini de incelemiş, bu edebiyattan faydalanmıştır Bektaşî tarikatına girmiş, tasavvufî şiirler yazmıştır. Şiirle­rinde Fuzuli, Pir Sultan Abdal, Âşık Ömer ve Gevheri‘nin te­sirleri vardır. Aruz ile yazılan gazel, divan, kalenderîleri de bulunmakla birlikte asil değeri hece ölçüsü ile yazdığı halk edebiyatı geleneklerine uygun olan koşma ve semailerinde görülür. Bu şiirlerde kuvvetli bir lirizm, temiz ve sürükleyici bir üslup vardır. Daha hayatta iken şöhret sahibi olmuş, pek çok halk şâirince usta kabul edilmiştir.
Aşık Dertli‘nin dîvanı hem eski hem de yeni yazı ile basılmıştır [Dertli Dîvanı, taş basma, h. 1329; Ahmet Talât, Âşık Dertli Hayâtı ve Dîvânı, 1928; Fuat Köprülü, Türk Saz Şairleri, c. III, 1940

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-dertli.htm/feed 0 DEDE KORKUT http://www.edebiyatfakultesi.com/dede-korkut.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/dede-korkut.htm#comments Tue, 11 Mar 2008 21:25:16 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/dede-korkut.htm Kitâb-ı Dedem Korkud adlı eserde yer alan hikâyeleri ilk defa kabul edilen halk hikâyecisidir. Kitabında Korkut Ata adı da geçer. Reşidüddîn, Câmiü’t-tevârih’in de; Ebülgâzî Bahadır Han, Şecere-i Terâkime’sinde, Ali Şîr Nevâî de Ne-sâimü’l-muhabbe’sinde Dede Korkut hakkında efsânevî bil­giler verirler. Bu yazarlara göre Dede Korkut Kara Hoca’nın oğludur. Sir-i Derya nehri kenarında 100 veya 295 yıl yaşa­mış olan bir Kayı Türkü’dür. Evliya Çelebi, türbesinin Ahlat’­ta olduğunu yazar. Bayat boyundan olduğuna, Hz. Muhammed zamanında yaşadığına, Kazan Han’ın elçisi olarak Mekke’ye gittiğine ve İslâm dinine girdiğine dair rivayetler
de vardır.
Dede Korkut kitabı bir önsöz ile oniki hikâyeden meyda­na gelmiştir. Bu hikâyelerde Oğuzlar’ın komşu kavimler ile kendi aralarındaki mücâdeleleri, tabiatüstü kuvvetlerle sa­vaşları destan ile halk hikâyesi arasında bir tür ve mükem­mel birTürkçe ile anlatılmıştır. Nazım nesir karışıktır. Bu hi­kâyelerin, eski bir Türk destanının kalıntısı olduğunu ileri sürenler vardır. Oğuzlar, Anadolu’ya göçerlerken bu destanı da birlikte getirmişler, yeni motif ve olaylarla da bezeyerek yaşatmışlardır. Hikayelerin XV veya XVl’ıncı asırda yazıya geçirildiği sanılıyor. Eserin biri Dresden Kütüphanesi, diğe­ri Vatikan Kütüphanesinde olmak üzere iki elyazması nüs­hası biliniyor. Vatikan nüshası, eksiktir, sadece altı hikâye bulundurmaktadır. Dede Korkut Hikayeleri konusunda Türkiye’­de ve Türkiye dışında yüzlerce makale, inceleme, kitap yayımlanmış, bu_eserden ilham alınarak yeni eserler vücû­da getirilmiştir. Azerbaycan’da da filme alınmıştır.
Başlıca çalışmalar: 1.0.Şalk Gökyay, Dede Korkut (1938), 2. Aynı yazar, Dedem Korkud’un Kitabı (1973), 3. Muharrem Engin, Dede Korkut Kitabı (Giriş- metin- faksimile, 1958), 4. Ettore Rosl, Kitab-ı Dede Korku d (Vatikan, 1952)
Ziya Gökalp, Rıza Nur, Basri Gocul, B. Kemal Çağlar, Ni­yazi Yıldırım Gencosmanoğlu bâzı hikâyeleri manzum olarak yeniden söylemişlerdir. Dede Korkut Hikayeleri‘nden faydalanılarak ya­zılan oyunlar arasında Suat Taşer’İn Aşk ve Barış’ı (1961), Deli Dumrul-Ölüm ve Aşkı (1962), Firûzan Toprak’ın Boğaç Han’ı (1973) sayılabilir.

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/dede-korkut.htm/feed 0 KEMAL FEDAİ COŞKUNER http://www.edebiyatfakultesi.com/kemal-fedai-coskuner.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/kemal-fedai-coskuner.htm#comments Tue, 04 Mar 2008 23:43:43 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/kemal-fedai-coskuner.htm (1927-1979)
Şâir, yazar. Akseki’nin Mahmutlu köyünde doğdu. Antal­ya Aksu Öğretmen Okulu’nu bitirdi (1945). Çeşitli yerlerde ilkokul öğretmenliği, Halk Eğitimi Merkezi müdürlüğü (İz­mir) yaptı. İzmir’de öldürüldü.
Fedaî mahlası ile yazdığı şiirler ve yazılar 1944′ten itiba­ren Serdengeçti, Toprak, Fedaî ve Türk Edebiyatı dergilerin­de yayımlandı. Şiirlerinde vatan ve millet sevgisi, kahra­manlık temalarım işlemiştir.
Şiir kitabı: Vatanda Gurbet (1970). Makaleleri kitap hâline getirilmemiştir.

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/kemal-fedai-coskuner.htm/feed 0 AŞIK TALİBİ COŞKUN http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-talibi-coskun.htm http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-talibi-coskun.htm#comments Tue, 04 Mar 2008 23:41:21 +0000 admin http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-talibi-coskun.htm (1904—12.111.1976)
Âşık. Asıl adı Hacı Bektaş’tır. Tonus’ta doğdu. Ahmet Kudsİ Tecer’in 1931′de düzenlediği Sivas Âşıklar Bayramı’-na katılarak tanındı. Keklik Emine ile Âşık Talibi halk hikâ­yesinin kahramanıdır. Yurdu dolaşarak aşk hikâyesini an­latmış, bu sayede de meşhur olmuştur.
Talibi aşk, tabiat, sosyal olaylar temalarını İşlemiş, hece vezni ile şiirler söylemiştir. Mizah ve hicivleri de vardır.

Eserleri:

 1. Ankara Destanı (1938), 2. İlaveli Ankara Desta­nı (1939), 3. Büyük Ölüm Acısı —Atatürk’e ağıt— (1938), 4. Zelzele Seylap Destanını (1943), 5. Dolaştı Dünyâyı Aldı Dili­ne (1946), 6. Seher Yeli Gİbl (1946), 7. Trakya Destanı (1948), 8. Erciyes Yaylası (1949), 9. Çukurova Sesleniyor (1950), 10. Kore Harbi Şehitlerinin Destanı (1953), 11. Samsun Destanı (1953), 12. Trabzon’da Coşan Gönül (1958), 13. Kahraman Türk Ordularının Zaferi (1958), 14. İnkılâp Gecesi (1961), 15. Kıbrıs Destanı (1974), 16. Talibi Coşkun ve Keklik Emine, 17. Felek Yarası.

]]> http://www.edebiyatfakultesi.com/asik-talibi-coskun.htm/feed 0