Ünsüz Harflerin Özellikleri :

ü       Türkçe’de normalden kalın ya da ince okunan bir ünsüz yoktur.

Örnek : rüzgar, kagir, lazım

ü       Yansımaların dışında Türkçe sözcüklerin başında “c,ğ,l,m,n,r,z” ünsüzleri bulunmaz.

ü       Türkçe sözcüklerde “j,f” ünsüzleri hiç kullanılmaz.

Örnek : fare, jambon, jilet

ü       Türkçe sözcükler iki ünsüzle başlamaz.

Örnek : krem, spor, tren, plak, trafik

ü       Bileşik sözcükler ve özel isimler dışında Türkçe sözcüklerde “n-b” sesleri yanyana gelmez.

Örnek : İstanbul, Safranbolu, Sonbahar, Ambar, Kumbara, Perşembe

Ünsüzler çıkarılırken ses tellerinde titreşimli olmalarına karşın, kimi ünsüzlerin çıkışında titreşim olmadığı görülür. Bu açıdan değerlendirildiğinde ünsüzler, sert ve yumuşak ünsüzler olmak üzere iki grupta incelenir.

Ünsüz Benzeşmesi Kuralı : Sert ünsüzlerin (f,s,t,k,ç,ş,h,p)  biriyşe biten sözcüklere c,d,g yumuşak ünsüzlerinden biriyle başlayan bir ek getirildiğinde, bu eklerin başındaki

C, Ç ‘ye   D,T’ ye  G,K’ ye dönüşür.

Ünsüz sertleşmesi kuralına aykırı yazımlar yazım yanlışı yaratır.

Örnek :

           Giriş-gen                 girişken

           Dost-dur                 dosttur

           Arap-ca                           Arapça

1)     Ünsüz sertleşmesi, özel adlara ve sayılara getirilen eklere de uygulanır.

Örnek:            Yanlış             Değişim                     Doğru

                     Sinop’da        “d”,”t” ‘ye                Sinop’ta

                     Mehmet-cik   “c”,”ç” ‘ye               Mehmetçik

                     1970 ‘den      “d”,”t” ‘ye                1970′ten

                     1923 ‘de        “d”,”t” ‘ye                1923 ‘te

Örnek :

           Beklediğimiz otobüs Ulus’dan kalkıp, Kızılay’dan geçecek.

           Bu saatte oraya çoktan varmışdır.

2)     Sözcük biçiminde olan de / da bağlacı, ünsüz sertleşmesi kuralından etkilenerek, te / ta biçiminde yazılmaz.

Örnek :           Yanlış                        Doğru

                     Hiç te                    hiç de

                     Olup ta                            olup da

3)     Ünsüzlerin benzeşmesi kuralına aykırı olan bazı ekler vardır.

Örnek :           Yanlış                        Doğru

                     Üç – ken                 üç – gen

                     Çocuk – çağız          çocuk – cağız

Ünsüz Yumuşaması (Değişimi) Kuralı : Bir sözcük p,ç,t,k sert ünsüzlerinden biriyle biterken, bu sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek getirildiğinde, sert ünsüzler yumuşayarak;

p,b ‘ye – ç,c ‘ye – k,ğ ‘ye – t,d ‘ye dönüşür.

Örnek :                    Balık    balığın

                              Kitap   kitaba

                              Ağaç   ağacı

                              Kağıt   kağıdı

Ünsüz Yumuşamasıyla İlgili Kurallar :

1)     Kimi Türkçe ve Türkçe’ye girmiş sözcüklerde yumuşama görülmez.

Örnek :     Konut                 konutun    (Türkçe)            hilafet           hilafeti (Yabancı)

             Taşıt          taşıta      (Türkçe)             barikat          barikatın (Yabancı)

2)     Tek heceli sözcüklerde de genellikle yumuşama olmaz.

Örnek :           saç     saçım

                     Kaç     kaça

3)     Özel adların sonuna gelen p,ç,t,k set ünsüzleri yalnızca okunurken yumuşatılır. Bu yumuşama yazımda gösterilmez.

Örnek :           Okunuş                                  Yazılış

                     Ayvalığ’a                          Ayvalık’a

                     Ahmed’in                          Ahmet’in

 Diğer Sayfalar  >   1   2   3

Kategori Edebiyat

« Ses Bilgisi               Ses Bilgisi »