EdebiyatFakultesi.Com » F

Faruk Nafiz Çamlıbel

admin — Mon, 12 Jan 2009 00:20:07 +0000

İstanbul’da doğan şair Orman ve Madenler Dâiresi memurlarından Süleyman Nafiz Bey’in oğludur. İlk öğrenimini ve orta öğrenimini İstanbul’da gördü. Tıp Fakültesi’ne devam etti İse de bitiremeden ayrıldı ve gazeteci olarak çalışmaya başladı. Sonra edebiyat öğretmenliğine geçti. Faruk Nafiz, Kayseri, Ankara ve İstanbul’da ise edebiyat öğretmenliği yaptı (1922-1946), 1946′dan 27 Mayıs 1960′a kadar İstanbul milletvekili olarak TBMM’de bulundu. Akdeniz’de bir gezideyken gemide kalp yetmezliği nedeniyle öldü. Mezarı İstanbul’da Zinclrllkuyu Mezarlığı’ndadır.
Faruk Nafiz Çamlıbel, şiire küçük yaşta başladı. İlk şiiri Peyam gazetesinde çıktı (?913). Sanat dünyası onu Edebiyat-ı Umûmiye’de yayımlanan Şarkın Sultanları isimli şiiri ile tanıdı. 1924′e kadar İleri, Yeni Mecmua, Ümid, Şâir, Nedim, Büyük Mecmua, Temâşâ, Edebi Mecmua ve Yarın gibi dergilerde yazdı. Önceleri aruz vezni ile aşk şiirleri yazıyordu. Sonra Milli Edebiyat akımına girerek hece ile yazmaya başladı ve Beş Hececilerden biri oldu. Edebiyat öğretmeni olarak Anadolu’da bulunması onu Memleket edebiyatına yöneltti. Hem hece ölçüsü hem de aruz ölçüsü ile yurdun güzelliklerini anlatan şiirler yazdı. Halk edebiyatı geleneğinden faydalandı. Tiyatro eserleri devrinde çok tutuldu. Çoğu manzum olan bu eserlerde Türk efsaneleri ile Anadolu’da elde ettiği izlenimler anlatılır.

Tiyatro oyunları

Canavar (1925)
Akın (1932)
Özyurt (1932)
Kahraman (1933)
Yayla Kartalı (1945)
İlk Göz Ağrısı (1946)

Şiir kitapları

Şarkın Sultanları (1918)
Gönülden Gönüle (1919)
Dinle Neyden (1919)
Çoban Çeşmesi (1926)
Suda Halkalar (1928)
Bir Ömür böyle geçti (1933)
Elimle Seçtiklerim (1934)
Akarsu (1936)
Tatlı Sert (Mizahi şiirler, 1938)
Akıncı Türküleri (1938)
Heyecan ve Sükun (1959)
Zindan Duvarları (1967)
Han Duvarları (1969)

FEYZİ HALICI

admin — Sun, 06 Apr 2008 08:43:37 +0000

Şair. Konya’da doğdu. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü’nü bitirdi (1950). Ticaret ile uğraştı, bir dönem Konya senatörlüğü yaptı (1967). Halen Konya Kültürve Turizm Vakfı faaliyetlerini yönetmektedir.
Günümüz şâirlerinden olan Halıcı’nın Fezâî mahlası ve kendi adı ile Yedigün ve Çınaraltı dergilerinde (1943-1944) çıkan ilk şiirleri âşık tarzındadır. Sonra şekil ve muhtevasını değiştirerek yenileşmiştir. Çağrı dergisini uzun yıllar yaşatmış, bâzı şiirlerini burada yayımlamıştır.

Şiir kitapları:

1. Bir Aşkın Şiirleri (1947), 2. Masmavi (1952), 3. istanbul Caddesi (1957), 4. Günaydın (1960), 5. Dinle Neyden (1960), 6. Gecenin Bir Yerinde İki Ceylân (Siirfer-nesirler, 1966), 7. Selçukyada Aşk (1967).

Antolojileri:

1. Bizim Şâirler (1952), 2. istanbul ve Fetih Şiirleri (1953), 3. Saz Şâirlerinin Diliyle Atatürk (1981).

FAHRİ CELAL GÖKTULGA

admin — Sat, 05 Apr 2008 23:53:46 +0000

(1895-1975)
Hikaye yazarı. İstanbul’da doğdu. Ahmed Celâleddin Bey’in oğludur. Mercan İdâdîsi’ni (1912), İstanbul Tıp Fakültesi’ni (1918) bitirdi. Akıl hastalıkları ihtisası yaptıktan sonra İstanbul ve Manisa’da hekim olarak çalıştı, 1960′da emekli oldu. İstanbul’da öldü.
Cumhuriyet dönemi sanatçı tan ndand ir. Şair, Nedim, Ümit, Dördüncü Kitap ve Âyine gibi dergilerde F. Celâleddin imzası ile çıkan hikâyeleri ile tanındı. Gözleme dayanan, konu ve kahramanlarını gerçek hayattan alan bir yazardır. Eski İstanbul hayâtının anlatıldığı hikâyelerinde mesleğinin de izleri görülür.

Eserleri:

1. Talâk-ı Selâse (1923), 2. Kına Gecesi (1927), 3. Eldebir Mustâfendi (1943), 4. Avurzavur Kahvesi (1948), 5 Salgın (1953), 6. Rüzgar (1955, içinde fıkraları da var), 7. Çanakkale’deki Keloğlan (1960). [M. Baydar “Bütün Hikayeleri”ni yayımladı (1973).

FUZULİ

admin — Sat, 05 Apr 2008 23:10:55 +0000

Divan ve mesnevi şâiri. Asıl adı Mehmed. Babasının adı Süleyman. Doğum tarihi bilinmiyor. Hille’de doğduğu tahmin ediliyor. Bağdat ve civarında yetişmiş, zamanının bütün İlimlerini öğrenmiştir. Şah İsmail, Bağdat’ı alınca ona Beng Ü Bade” mesenvîsini sunarak yakınlaşmak istemiştir. Safevîlerin Bağdat Valisi İbrahim Han tarafından korunmuştur. Kanunî Sultan Süleyman Bağdat’ı fethedince (1534) ona kaside sunmuş, Osmanlı valilerinden Cafer Çelebi ile Ayaş Paşa’dan yardım görmüştür. Bu yardımların yeterli ve devamlı olmadığı Fuzuli’nin şiirlerinden anlaşılıyor. Dört ay Bağdat’ta kalan Osmanlı Ordusu içinde Celâl-zâde Mustafa Çelebi, Hayalî ve Taşlıcalı Yahya Bey gibi güçlü şâirler vardı. Fuzûlî bunlarla da tanışmış, sohbet etmiştir. Ömrü Bağdat, Hille, Necef ve Kerbelâ dörtgeni içinde geçmiştir. 1556′da çıkan taun salgınında Kerbelâ’da öldü. Hz. Hüseyin’in türbesinin karşısına gömüldü. Iraklılar şâirin türbesini yıkarak meydan yapmışlardır.
Fuzûlî dîvan edebiyatımızın en büyük şâiridir. Türkçe eserlerini Azerî lehçesiyle yazmıştır. Fuzuli’nin Arapça ve Farsça eserleri de vardır. Bu iki dili şiir yazacak derecede bilir. Şiirde İlmin gerekli olduğunu, ilimsiz sür yazılamayacağını savunur. Mütevâzî, dürüst, onurlu, kanaatkar ve çok geniş bilgi sahibi olan bir kimse idi. Eserleri iç ve dış yapı bakımından mükemmeldir. Türk dilini ve edebiyatını bir bütün olarak görmüş, kendisinden önce gelen ve çağdaşı olan Türk şâirlerinin eserlerini okuyup incelemiştir. En fazla Ali Şîr Nevâî’den etkilenmiştir. Dîvan edebiyatının ortak malzemesini (dil, şekil, mazmun vb.) kullanmakla birlikte şahsî üslûp sâhibı olabilmiştir. Edebiyatımızın en lirik şâiridir. Duyguları derin, İfâdesi tabiîdir. Aşk, elem ve ayrılık temalarını işler. Mensur eserlerinde de aynı ustalığı gösterebilmiştir. Şöhreti Türk dünyâsına yayılmıştır. Hemen hemen her dîvan şâiri ona narîre yazmış, halk şâirleri de onu üstâd kabul etmişlerdir.

Fuzulinin Eserleri:

1. Türkçe Dîvan [Eski ve yeni yazılarla defalarca basıldı. En güzel neşri, "K.Akyüz- S. Beken- S. Yüksel- M. Cumbur tarafından hazırlanan metni" İş Bankası gerçekleştirdi (1958).]

2. Farsça Divan [Tercümesini A.N. Tarlan yapıp yayımladı (1950). Farsça sağlam metnini de H. Mazıoğlu neşretti (1962).]

3. Arapça Şiirler: [Leningrad'da Asya Müzesi'nde Fuzuli Külliyatı içindedir. 11 kasîdeden ibaret. Hz. Mûhammed ve Hz. Ali'ye övgü ihtiva eder. Hâmid Araslı yayımladı (Baku, 1958).],

4. Sakiname [Farsça, 318 beyitlik mesnevî. A.N. Tarlan'ın Farsça Dîvan Tercümesİ'nde bu mesnevî de vardır.],

5. Hadîkatü’s-süedâ [Saadete Ermişlerin Bahçesi demektir. Hüseyin Vaizin Ravzatü'ş-şühedâ isimli Farsça eserinin Türkçe'ye serbest tercümesidir. Ker-belâ olayı anlatılır. Selâhattin Güngör sâdeleştirerek yayımladı (1955). Şeymâ Güngör bu eser üzerine bir doktora tezi yaptı (1985).],

6. Beng ü Bade [Mesnevî. Esrar ile şarap arasında geçen bir münazara ile İt. Bayezid ve Şah İsmail arasındaki rekabet anlatılır. N. Lugal ve O. Reşer tarafından Al-manca'ya çevrildi. K.E. Kürkçüoğlu 1956'da Türkçe metnini yayımladı.],

7. Rind ü Zahid [Farsça, mensur. İki insan tipi karşılaştırılır. İlk tercüme Üsküdarlı Mustafa Salim tarafından yapılarak yayımlandı (1285 hicri).],

8. Sıhhat ü Maraz [Fuzûlî'nin tıp sahasındaki bilgilerini gösteren eser. Farsça, mensur. Elyazması halindedir.],

9. Tercüme-î Hadisi Erbaîn [Türkçe, manzum K.E. Kürkçüoğlu (1951) ve Hamid Araslı (Baku, 1958) yayımladı.],

10. Leylâ vü Mecnûn (Leyla ve Mecnun) [Türkçe, mesnevî. Türünün en güzel örneği. İlmî neşrini N. H. Onan yaptı (1956). İngilizce, Almanca ve Rusça'ya tercüme edildi.],

11. Matlau’l-ltikad fi mârifeti’l-mebde ve’l-meâd [Kelâm konusunda, Arapça eser. İnsanın nereden gelip nereye gittiğini,, hakikate nasıl ulaşabileceğini anlatır. H. Araslı yayımladı (Baku, 1958). E. Coşan- K. Işık Türkçe'ye çevirip neşretti (1962).],

12 Muamma Risalesi [Türkçe ve Farsça muammalarından meydana gelmiş manzum bir eser. K. E. Kürkçüoğlu yayımladı (DTCF Dergisi, C. VII, 1949).],

13. Fuzuli’nin Mektupları [Fuzûlî'nin Celâl-zâde Mustafa Çelebi, Ahmet Beğ, Ayaş Paşa, Kadı Alaüddin ve Şehzade Bayezid'e yazdığı mektuplar. İlk dördünü A. Karahan (TDE Dergisi, C. II, IM'de), sonuncusunu da Hasibe Çatbaş (Mazıoğlu) (DTCF Dergisi, C. VI, 1948'de) yayımladı. En meşhuru Celâl-zâde Mustafa Çelebi'ye gönderilen ve Şikâyet-nâme olarak bilinen mektuptur. Bunda, kendisine Bağdat vakıfları gelirlerinden bağlanan 9 akçayı alamadığına dâir şikâyeti seçili cümlelerle, ince nüktelerle anlatılmıştır.]
Fuzûlî hakkında yüzlerce kitap ve makale yayımlandı. Bunları toplu olarak Müjgan Cumbur’un Fuzuli Hakkında Bir Bibliyografya Denemesi (1956) adlı eserinde bulabiliriz. Halûk Ipekten’in Fuzuli’nin Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Bâzı Şiirlerinin Açıklamaları adlı kitabı da son zamanların ciddi çalışmatarındandır (1973

Fuzuli, bu adı seçerken üstün Arapça bilgisini göstermiş çevresindeki cahil kişiler o ismin yalnızca ikinci anlamını düşünmüş ilk anlamını düşünemeyip Fuzuli hakkında gereksiz yorumlar yaparak kendilerini komik duruma düşürmüşlerdir.

FİGANİ

admin — Sat, 05 Apr 2008 23:03:41 +0000

Dîvan şâiri. Trabzon’da doğdu. Asıl adı Ramazan Çelebi’dir. Genç yaşta istanbul’a gelip kâtiplik yapmıştır. Bütün çabalarına rağmen Kanunî Sultan Süleyman’a yaklaşamamıştır. Sadrazam İbrahim Paşa’nın emri ile, İstanbul’da asılarak öldürüldü.
Nazım tekniği kuvvetli, dili ve üslûbu sağlamdır. Duygu ve hayalleri, ince buluşları ile çağının diğer şâirlerince de beğenilmiştir. Kaside ve gazelleri ile meşhur olmuştur.
Dîvanı vardır. [Abdülkadir Karahan, Figânı Dîvançesi adlı kitabında şâir ve eseri hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir.]

FITNAT HANIM

admin — Fri, 21 Mar 2008 15:54:20 +0000

(?-1780)
Dîvan şâiri, istanbul’da doğdu. Asıl adı Zübeyde’dir. Şeyhülislâm Ebû İshakzâde Mehmed Esad Efendi’nin kızıdır. Küçük yaştan itibaren edebiyatla uğraştı. İlim ve kültürden uzak biri ile evlendiği için mutsuz bir hayat sürdü. İstanbul’da öldü.
Fıtnat Hanım’ın şiirleri fazla Özellik arzetmez. Dîvan edebiyatının geleneklerine göre söylediği şiirlerde kadın şâir olduğu bile hissedilmez. Türkçe’yi ustalıkla ve ahenkli bir şekilde kullandığı görülür. Zaman zaman halk Türkçe’sinden faydalanmıştır. Fıtnat Hanım’ın adını günümüze getiren şiirleri değil çağdaşlarından şâir Koca Ragıb Paşa ve Haşmet ile aralarında geçen konuşma ve latifelerdir Dîvanı vardır. (İstanbul ve Mısır’da basıldı.)

FERİDUN AHMET BEY

admin — Fri, 21 Mar 2008 15:52:09 +0000

(?-1583)
Münşi (yazar). Sokullu Mehmed Paşa’nın Dîvan Kâtibi idi. (1553). Nahcivan (1544) ve Zigetvar (1566) seferlerine katılmış, 1570′de Reisülküttâb, üç yıl sonra da nişancı olmuştur. MI. Murad devrinde azledilip sancakbeyliğıne gönderildi (1576-1580), sonra tekrar nişancılığa getirildi. İstanbul’da öldü.
Feridun Bey, devlet yazışmaları, resmî yazı üslubu ve dili hakkında yazdığı ve Sultan III. Murad’a sunduğu Münşeâtü’s-selâtîn adlı esen ile tanınır. Kitabında, rütbelerine göre insanlara yazılacak mektup ve yazılarda nasıl hitabedileceğim, mektupların nasıl bağlanıp sona erdirileceğini anlattığı gibi 600 civarındaki belge İle de örneklemıştir. Münşeat’ı 1818 ve 1857 yıllarında iki defa basıldı.

Diğer eserleri:

1. M if ta hu’I-Cennet (Ahlâka dâir, Münşeat’ın başında basıldı), 2. Nüzhetü’l-esrâr fi Fethi Kâl’a-i Ziget-vâr (Zigetvar’ın fethi hakkında), 3. Dîvan (Kaynaklarda bahsediliyorsa da bulunamamıştır.)

FERAİZCİ-ZADE MEHMET ŞAKİR

admin — Fri, 21 Mar 2008 15:46:46 +0000

(1853-1911)
Tiyatro eseri yazarı. Bursa’da doğdu. Özel öğrenim görerek yetişti. Bursa Vilâyet Mektebî Kalemi ile Bursa ve Kırklareli’nde devlet memurluğu, öğretmenlik, gazete ve basımevi müdürlüğü yaptı. Bursa’da öldü.
Tanzimat dönemi oyun yazarlarındandır. Nilüfer (1885-1891) ile Gündoğdu (1894) dergilerini çıkarmış, tasfiyecilik derecesinde dilde sadeleşmeyi savunmuştur. Ahmet Vefik Paşa’nın Bursa valiliği sırasında, tiyatro çalışmalarında yardımcı olmuştur. Moliere’nin tercümelerinin tesirinde kalarak oyunlar yazıp kendi matbaasında yayımlamıştır.

Eserleri:

1. Evhâmî (1883, C. Kudret tarafından yeni neşri 1974), 2. îcâb-ı Gurur yâhud İnkılâbı Muhabbet (1883), 3. İnatçı yâhud Çöpçatan (1883), 4. Kırkyalan Köse (1884), 5. Teehhül yâhud İlk Gözağrısı (1884), 6. Yalan Tükendi (1884). Bir de elyazması hâlinde lügati vardır (TDK Ktp. ve Millet Ktp.’de)

FAZLİ

admin — Fri, 21 Mar 2008 15:36:58 +0000

(?-1564)
Dîvan ve mesnevi şâiri. Asıl adı Mehmet’tir. Üsküplü şâir Riyazi ile şâir Zâtî’den şiir dersleri aldı. Şehzade Mehmed’-İn sünnet düğününde (1530) yazdığı bir kasideyi huzurda okuyarak Kanunî’nin iltifatını kazandı. Dîvan kâtipliği ve rei-sülküttaplık yaptı. Kütahya’da öldü.
Şiirde ve nesirde devrinin tanınmış sanatçılarından idi. Gazelleri ve mersiyeleri meşhurdur. Çok sayıda rubâî yazmıştır. Gül ü Bülbül mesnevisi adını ölümsüzleştirmiştfr.

Eserleri:

1. Dîvan (Bulunamadı), 2. Hümâ vü Hümâyûn (5.000 beyitlik mesnevi), 3. Lehcetü’l-Esrâr (Mesnevi), 4. Nahllstfin (Mensur hikâyeler), 5. Gül ü Bülbül (1553′de yazdı. Mesnevi. Şehzade Mustafa’ya sundu. J.V. Hammer 1834′-te Almanca’sını ve Türkçe’sini birlikte Peşte’te bastırdı), 6. Münşeat (Mensur, resmî ve özel yazılan).

FATMA ALİYE HANIM

admin — Fri, 21 Mar 2008 15:31:18 +0000

(1862-1936)
Romancı, yazar. İstanbul’da doğdu. Ahmed Cevdet Paşa’nın kızıdır. Özel öğrenim görerek Arapça ve Fransızca öğrendi. Ahmed Midhat Efendi’nin tavsiyesi ile edebiyata yöneldi. İstanbul’da öldü. Feriköy Mezarlığı’nda yatmaktadır.
XIX’uncu yüzyıl yazarlarındandır. İlk kadın romancımızdır. Şöhreti Avrupa ve Amerika’ya da gitmiştir. Romanları kadar, tercümeleri ve makaleleri ile de tanınır.

Romanları:

1. Hayâl ve Hakikat (1891), 2. Muhâdarât (En önemli romanıdır, 1891-1892), 3. Re’fet (1897), 4. Ûdî (1899), 5. Enin (1912).

Diğer eserleri:

1. Nisvân-ı Âlem (Tefrika edildi, 1891), 2. Taaddüd-i Zevcât (1898), 3. Levâyik-İ Hayat (1900), 4. Istilâ-yı İslâm (1900), 5. Nâmderân-ı Zenân-ı Ecsâm (1900-1901), 8. Kosova Zaferi- Ankara Hezîmeti (1915).

[Ûdî romanı Fransızca'ya çevrildi (1899). Yazar hakkında geniş bilgi için Milliyet Sanat Dergisi'ne, sayı 240 (1977) bakınız.]